Oekraïne richt vizier nu op Russische datacenters en het trollenleger

Het speerpunt van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne verschuift zich van de olie-industrie naar datacenters. De afgelopen dagen troffen Oekraïense drones meerdere locaties van Yandex, vaak omschreven als het Google van Rusland. De gevolgen zijn goed te merken in de Russische samenleving, en op sociale media wereldwijd.

Donderdag ging een centrum in de regio Rjazan volledig offline. Een dag later raakte de lokatie van de techgigant in Kaloega deels onbruikbaar. Gisteren wist Oekraïne het datacentrum in Vladimir te raken, op 175 kilometer ten oosten van Moskou.

De aanvallen hebben gevolgen voor gebruikers in tientallen Russische steden, maar ook in buurlanden Kazachstan, Belarus en Armenië. Inwoners van Moskou die gebruik willen maken van taxi's, deelscooters, deelfietsen en maaltijdbezorgingen hebben te maken met foutmeldingen. Ook kunnen mensen niet bij hun bankrekeningen, is routes plannen via de app onmogelijk of hebben ze last van traag internet.

Pavel Beljavski, chauffeur bij Yandex Taxi, vertelt dat het onduidelijk was of er ritaanvragen binnenkwamen. Hij moest diverse ritten annuleren na lang wachten, omdat hij geen contact kon krijgen met de passagier. "Ik drukte op de belknop om contact op te nemen, maar er gebeurde niets", laat hij weten aan persbureau AP. "Ik kon niets doen, dus ik was gedwongen om te annuleren."

Igor Mann slaagde er niet in om de status van een bestelling op het winkelplatform Yandex Market bekijken. De pagina was onbereikbaar, zelfs via een VPN-verbinding. "Niets werkte", zegt hij.

Volgens president Zelensky zijn ook in de rest van de wereld de gevolgen van de aanvallen op de datacenters te merken. Online zijn er veel minder anti-Oekraïense bots actief, claimt hij. Hij doelt op computerprogramma's die via nep-accounts op sociale media proberen de publieke opinie te beïnvloeden.

Het is volgens Zelensky veel mensen opgevallen dat er op sociale media "minder haat, minder verdeeldheid en minder provocaties". In een video-verbinding op een veiligheidsconferentie in Warschau zei hij dat "het vrij duidelijk is waar die bots vandaan komen". Westerse overheden beschuldigen Rusland al langer van het verspreiden van nepnieuws en propaganda via talloze profielen van nepgebruikers.

Yandex stelt dat het de diensten van het bedrijf stapsgewijs aan het herstellen is. Voor welke onderdelen dat zouden gelden, is onduidelijk.