TÜBİTAK, AR-GE gücünü yeni yatırım ve desteklerle artıracak

AA muhabirinin TÜBİTAK'ın 2027 yılı bütçe teklifinden yaptığı derlemeye göre kurumun faaliyetleriyle araştırma ve yenilik ekosisteminin güçlendirilmesi, nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi, özel sektörün teknoloji üretme kapasitesinin artırılması ve bilim kültürünün yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Bu doğrultuda TÜBİTAK'ın bütçesinin 2027'de 79 milyar 540 milyon 460 bin lira, 2028'de 92 milyar 909 milyon 450 bin lira ve 2029'da 104 milyar 11 milyon 494 bin lira olması öngörülüyor.

Üç yıllık toplamın 246 milyar 199 milyon 504 bin lirasının Araştırma, Geliştirme ve Yenilik Programı'na, 30 milyar 261 milyon 900 bin lirasının ise Yönetim ve Destek Programı'na ayrılması planlanıyor. Böylece TÜBİTAK, AR-GE gücünü yeni yatırım ve desteklerle artırmayı hedefliyor.

Kurumun toplam bütçesi içinde yer alan üç yıllık yatırım ödeneklerinin 140 milyar 720 milyon 510 bin liraya ulaşacağı hesaplanıyor.

Yatırımların 138 milyar 783 milyon 224 bin lirasının teknolojik araştırmalara, 1 milyar 549 milyon 829 bin lirasının bilişim altyapısına, 387 milyon 457 bin lirasının ise ilköğretim ve genel ortaöğretime ayrılması öngörülüyor.

Özel sektöre 9 ayda 3,88 milyar liralık destek

TÜBİTAK'ın özel sektöre yönelik destek programlarıyla firmaların teknoloji ve yenilik odaklı araştırma ve geliştirme, üniversite-sanayi işbirliği, girişimcilik ve ticarileştirme faaliyetleri destekleniyor.

Bu kapsamda 2026'nın ocak-eylül döneminde 2 bin 500'e yakın firmanın 3 bine yakın projesine toplam 3 milyar 880 milyon lira kaynak aktarıldı.

Üniversitelere yönelik destekler kapsamında da eylül itibarıyla 187 üniversitenin 6 binden fazla projesine 3 milyar 900 milyon lira sağlandı. Bilim insanlarına yönelik burs ve destek programlarıyla aynı dönem itibarıyla 70 binin üzerinde bilim insanı ve gence 2 milyar 620 milyon lira destek verildi.

Ufuk Avrupa Programı'nda ise belge tarihi itibarıyla desteklenen 992 projeyle Türkiye'ye 496,4 milyon avro fon kazandırıldı.

Girişim fonlarında 25 milyar liralık taahhüt hedefi

Alt program performans göstergelerine göre teknoloji tabanlı erken aşama girişimlere yatırım için kurulan fonların toplam taahhüt tutarının 2027'de 20 milyar lira, 2028 ve 2029'da 25'er milyar lira olması planlanıyor.

Bu fonlarca yatırım yapılan teknoloji tabanlı girişim sayısının 2027'de 1520, sonraki yıllarda ise 1870 olması öngörülüyor.

Özel sektöre yönelik destek programları kapsamında desteklenen sanayi-sanayi işbirliğine dayalı AR-GE ve yenilik projesi sayısının da aynı yıllarda sırasıyla 450, 550 ve 575 olması planlanıyor. Desteklenen projeler kapsamında tescil ettirilen patent sayısının 2029'da 750'ye, TÜBİTAK merkez ve enstitülerinde ticarileştirilen ürün çeşidi sayısının ise 110'a ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bilim insanı ve bursiyer desteğinde 85 bin hedefi

TÜBİTAK tarafından desteklenen toplam bilim insanı ve bursiyer sayısının 2027'de 82 bin, 2028'de 83 bin ve 2029'da 85 bin olması öngörülüyor. Desteklenen kadın bilim insanı ve bursiyer sayısının da 2029'da 65 bine ulaşması öngörülüyor.

Stajyer Araştırmacı Burs Programı kapsamındaki bursiyer sayısının 2029'da 15 bin 100'e çıkarılması planlanıyor.

Sanayi Doktora Programı kapsamındaki projeler aracılığıyla özel sektörde istihdam edilmeye başlanan doktoralı araştırmacı sayısının ise aynı yıl 450 olması amaçlanıyor.

Bilim fuarlarına projesiyle katılan öğrenciler ile fuarları ziyaret eden kişi sayısının 2029'da 48 milyona, bilim merkezlerinin ziyaretçi sayısının da 20 milyona ulaşması öngörülüyor.

Araştırma altyapısı ve hesaplama hizmetlerine destek

Temel ve Uygulamalı Araştırma Alt Programı'nda, Mükemmeliyet Merkezleri Desteği kapsamında desteklenen araştırma programı sayısının 2027'de 60, 2028 ve 2029'da 70'er olması hedefleniyor.

Öncül AR-GE laboratuvarlarında çalışan araştırmacı sayısının 2029'da 380'e, Türkiye'de bu laboratuvarları kurmuş çok uluslu ve ulusal şirket sayısının da 22'ye ulaşması bekleniyor.

Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı'nda (TRUBA) kullandırılan işlemci zamanının ise 2027'de 560 milyon çekirdek saat, 2028 ve 2029'da 575'er milyon çekirdek saat olması öngörülüyor.