The Jerusalem PostFrance calls for UN Security Council meeting after Russian strikes kill eight, damage Kyiv embassyInquirerRomualdez co-accused surrenders to NBI, says OmbudsmanZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFAntara NewsIndonesia foils eight attempts to smuggle 500,751 lobster seedsThe RegisterMicrosoft suggests Registry hack to work around hotpatch woesIl Fatto Quotidiano“Sono allergico alle friggitrici ad aria: niente colore, niente sapore. La destinazione gastronomica più sottovalutata? Il Vietnam. La più sopravvalutata? Parigi. E il cioccolato di Dubai è disgustoso”: Gordon Ramsay a ruota liberaNDTVPM Modi Inaugurates First SCO Civilisation Dialogue Forum In DelhiWirtualna PolskaFala dezinformacji ws. alertów RCB. MSWiA wyjaśniaVanguardTaraba varsity ASUU suspends strike conditionallyDW EnglishMyanmar genocide ruling: Rohingya say struggle for justice not overCNN بالعربيةالحوثيون يوسعون قائمة أهداف هددوا بمهاجمتها في السعودية.. ما هي؟OnetTrzy obiekty spadły na teren Polski. MSWiA przedstawia godzinowy przebieg wydarzeń
The Daily Newsstand · Free, Always
Friday, November 20, 2026

Ebola, Nipah, Hendra. Ocieplenie klimatu zwiększa ryzyko zakażeń

Translate

Nietoperz, rudawka, Pteropus

GIS o zagrożeniu ebolą

Źródło zdj. gł.: Shutterstock

Ryzyko zakażenia najgroźniejszymi wirusami na świecie - jak Ebola, Nipah czy Hendra - rośnie wraz z ociepleniem klimatu. Dlaczego? Wskazali to badacze z Australii.

Kluczowe fakty:

  • Naukowcy z Uniwersytetu w Adelajdzie przeanalizowali drogi przenoszenia chorób wirusowych pochodzących od nietoperzy.
  • Nietoperze są naturalnymi rezerwuarami wielu wirusów. Dlaczego?
  • Na czym polega proces spillover i jaki ma związek z ebolą?
  • Naukowcy rekomendują rozwiązania, które mogą wpłynąć na ochronę zdrowia ludzi. Jakie?

W szeroko zakrojonym przeglądzie badań, opublikowanym w magazynie "The BMJ" naukowcy z Uniwersytetu w Adelajdzie przeanalizowali drogi przenoszenia, metody zapobiegania oraz leczenie niektórych z najniebezpieczniejszych chorób wirusowych związanych z nietoperzami. We wnioskach z analizy ostrzegają, że zmiany klimatu mogą zwiększyć ryzyko zakażeń wirusami Ebola, Nipah i Hendra, australijskim lyssawirusem nietoperzy czy chorobą marburską (rzadką, ciężką chorobą wirusowa z grupy gorączek krwotocznych).

Jak dochodzi do zakażenia od nietoperzy?

- Nietoperze nie produkują wirusów. Są ich gospodarzami - zaznacza Jolanta Węgiel, leśnik, chiropterolog (specjalista przyrodnik zajmujący się nietoperzami) i popularyzatorka nauki w publikacji na stronie Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy.

Jak tłumaczy, im częściej dochodzi do kontaktu między człowiekiem a dzikimi zwierzętami, tym większa szansa, że wirus spróbuje nowego gospodarza. - Ten proces nazywa się spillover, czyli przejście patogenu ze zwierzęcia na człowieka. Dochodzi do niego wtedy, gdy wirus, który wcześniej krążył wyłącznie w populacji zwierząt, trafia do organizmu człowieka i potrafi pokonać biologiczne bariery między gatunkami - wyjaśnia ekspertka.

Podkreśla, że sam kontakt nie wystarcza, bo wirus musi rozpoznać ludzkie komórki, dostać się do ich wnętrza i rozpocząć namnażanie.

- W większości przypadków proces kończy się na pojedynczym zakażeniu i nie prowadzi do dalszego rozprzestrzeniania. Zdarza się jednak, że wirus zdobywa kolejną zdolność i zaczyna skutecznie przenosić się między ludźmi. Wtedy lokalne zdarzenie może stać się problemem globalnym - twierdzi.

Ebola szczególnie groźna

Takim problemem jest w tej chwili epidemia gorączki krwotocznej Ebola, wywołanej wirusem Bundibugyo (BVD), która w Demokratycznej Republice Konga (DRK) odpowiada za ponad 11 tys. zakażeń. Połowa z tych infekcji zakończyła się zgonem. 

To najbardziej śmiercionośna epidemia eboli w historii DRK - podkreśla agencja AP w komunikacie z 11 listopada br. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała ognisko choroby w tym kraju i w sąsiedniej Ugandzie za zagrożenie zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym (PHEIC). WHO podała, że rezerwuarem wirusa są najprawdopodobniej owocożerne nietoperze. 

Eksperci organizacji, jak również polskiego resortu zdrowia, informują, że do zakażenia człowieka dochodzi początkowo poprzez bliski kontakt z krwią lub wydzielinami zakażonych zwierząt dzikich, takich jak nietoperze i naczelne. Następnie patogen przenosi się z człowieka na człowieka poprzez bezpośredni kontakt z krwią, wydzielinami i innymi płynami ustrojowymi zakażonego.

Chodzi o coraz częstsze kontakty nietoperzy z ludźmi

Jak tłumaczy ekspertka Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy, często pojawiają się one w badaniach nad chorobami odzwierzęcymi, bo jako jedyne ssaki latają na duże odległości, przenosząc mikroorganizmy między różnymi miejscami. Ich fizjologia też jest wyjątkowa - mają specyficzny układ odpornościowy, który pozwala im tolerować obecność wirusów bez silnych objawów choroby. Dlatego są naturalnymi rezerwuarami wielu wirusów.

Australijscy autorzy przeglądu badań zauważają, że wzrost temperatur, wylesianie i utrata różnorodności biologicznej zaburzają funkcjonowanie naturalnych ekosystemów, zmieniają miejsca bytowania i żerowania nietoperzy oraz zwiększają możliwości ich kontaktu z ludźmi i zwierzętami domowymi. Badacze zwracają uwagę, że we wschodnich stanach Australii dochodzi obecnie do masowego wymierania rudawek (nietoperzy owocożernych). Dzieje się to najprawdopodobniej wskutek głodu i warunków pogodowych związanych z utratą siedlisk i zmianami klimatu. "Zmiany klimatu i utrata siedlisk wywierają coraz większą presję na populacje nietoperzy na całym świecie. To zmusza je do przystosowywania się do kurczących się siedlisk naturalnych, co może prowadzić do coraz częstszych kontaktów z ludźmi" - zaznacza dr Jessica Stanhope ze School of Medicine Uniwersytetu w Adelajdzie, współautorka badania. "Właśnie dlatego ochrona nietoperzy i ich naturalnych siedlisk jest tak ważna. Paradoks polega na tym, że zmiany wprowadzane przez ludzi w tych środowiskach mogą ostatecznie mieć poważne konsekwencje dla naszego własnego zdrowia" - ostrzega ekspertka.

Więcej okazji do rozprzestrzeniania się chorób

Zdaniem naukowców, dla zmniejszenia ryzyka przyszłych epidemii ważna będzie ochrona i odbudowa siedlisk nietoperzy, ograniczenie kontaktów ludzi z zakażonymi zwierzętami oraz opracowanie skuteczniejszych szczepionek i metod leczenia.

"Niszczenie siedlisk nie odbywa się wyłącznie w odległych lasach. Dochodzi do niego również w naszych miastach, gdzie wycina się drzewa, aby zrobić miejsce pod nową zabudowę" - mówi prof. Philip Weinstein ze School of Public Health Uniwersytetu w Adelajdzie, współautor publikacji. "Obecnie w Adelajdzie, w związku z rozwojem zabudowy miejskiej, wycina się dojrzałe drzewa. Tymczasem to właśnie takie naturalne siedliska musimy chronić, jeśli poważnie myślimy o zachowaniu różnorodności biologicznej i ograniczeniu ryzyka pojawiania się nowych chorób zakaźnych. Kiedy niszczymy siedliska nietoperzy i pozbawiamy je źródeł pożywienia - ryzykujemy, że zmusimy je do częstszych kontaktów z ludźmi, stwarzając więcej okazji do rozprzestrzeniania się chorób" - przestrzega.

Wirusy przechodzą też z nietoperzy na zwierzęta domowe

Groźny nie jest tylko bezpośredni kontakt ludzi z nietoperzami. Naukowcy podkreślają, że mogą one przenieść choroby także na zwierzęta domowe, które z kolei mogą zakazić człowieka. - Zaobserwowaliśmy to w Australii w przypadku wirusa Hendra, który może przenosić się z nietoperzy na konie, a następnie na ludzi, a także w niektórych częściach Azji w przypadku wirusa Nipah. W jego przenoszeniu istotną rolę odgrywały świnie - tłumaczy prof. Weinstein. Wśród zagrożeń dla nietoperzy, a przez to także dla ludzi, badacze wymieniają także fale gorąca. Powodują one u tych latających ssaków silny fizjologiczny stres, często zwiększający ilość przekazywanych dalej wirusów. Fale upałów mogą też prowadzić do osłabienia, chorób, a nawet śmierci nietoperzy wskutek przegrzania, co zwiększa prawdopodobieństwo kontaktu ludzi z zakażonymi osobnikami. "Dlatego tak ważne jest, aby nigdy nie dotykać chorych ani martwych nietoperzy. Każdy, kto napotka nietoperza potrzebującego pomocy, powinien skontaktować się z organizacją zajmującą się ratowaniem dzikich zwierząt lub odpowiednimi lokalnymi służbami" - zwraca uwagę prof. Wayne Boardman ze School of Animal and Veterinary Sciences Uniwersytetu w Adelajdzie.

Kluczowa jest ochrona nietoperzy i środowiska

Badacze wskazują też na relatywnie proste sposoby pomocy nietoperzom. W Adelajdzie, na terenie kolonii rudawek, na wysokości ok. 15 metrów nad ziemią, w koronach drzew zainstalowano rozbudowany system zraszaczy, który pomaga nietoperzom ochłodzić się podczas fal upałów. Naukowcy uważają, że zapobieganie chorobom musi jednak opierać się w dużej mierze na ochronie naturalnego środowiska nietoperzy.

"Ostatecznie musimy chronić i odbudowywać siedliska, od których zależą nietoperze, ograniczać czynniki zmuszające je do przenoszenia się na obszary miejskie oraz przeciwdziałać zmianom klimatu. Ochrona nietoperzy i ich naturalnego środowiska to również ochrona zdrowia ludzi" - podsumowuje dr Stanhope. Autorzy przeglądu badań podkreślają, że nietoperze odgrywają także kluczową rolę w utrzymaniu zdrowych ekosystemów. M.in. zapylają rośliny i rozsiewają nasiona, pomagając zachować lasy i zadrzewienia, zjadają ogromne ilości owadów, w tym komarów i szkodników upraw.

View the original on TVN24 →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.