Niezwykły skok na giełdzie. Okazało się, że szczepionka daje dobre wyniki w leczeniu czerniaka

Akcje koncernu Moderna poszybowały w górę aż o 160 procent, a Merck o 11 proc. po ogłoszeniu wyników III fazy badań klinicznych nad efektywnością połączenia spersonalizowanej szczepionki mRNA i immunoterapii w leczeniu czerniaka. Testy wykazały wydłużenie czasu przeżycia bez nawrotu choroby u pacjentów wysokiego ryzyka.

Zdjęcie ilustracyjne (autor zdjęcia: Evgeniy Kalinovskiy) /Shutterstock

Wcześniej, w styczniu 2026 r., informowano o wynikach II fazy badania - które wykazało, że terapia ta zmniejszyła ryzyko nawrotu czerniaka lub zgonu z jego powodu o 49 proc. w okresie pięciu lat.

Jak wyglądało badanie III fazy?

Badaniem III fazy objęto 1137 pacjentów chorych na czerniaka wysokiego ryzyka lub w stadium zaawansowanym (od IIB do IV), u których chirurgicznie usunięto wykrywalne zmiany nowotworowe.

Ochotników przydzielono losowo do grup otrzymujących przez około rok do dziewięciu dawek pembrolizumabu (nazwa handlowa Keytruda, leku firmy Merck) w połączeniu ze spersonalizowaną szczepionką (firmy Moderna), opartą na technologii mRNA - lub sam pembrolizumab.

Szczepionka jest opracowywana na podstawie analizy mutacji, występujących w guzach konkretnych pacjentów.

Jakie były efekty?

W trakcie badania nie odnotowano nowych działań niepożądanych w związku ze stosowaniem terapii skojarzonej. Działania niepożądane były zbliżone do tych, które występują po szczepionkach powszechnie stosowanych w przypadku innych chorób.

Co najważniejsze, metoda ta pozwoliła na istotne wydłużenie czasu przeżycia pacjentów bez nawrotu czerniaka w porównaniu z leczeniem samym pembrolizumabem. Leczenie to ograniczyło również ryzyko tworzenia się przerzutów do innych części ciała.

Nienotowany od lat szczyt

Po ogłoszeniu wyników badań akcje notowanej na nowojorskiej giełdzie Nasdaq Moderny wzrosły o 160 proc., osiągając nienotowany od lat szczyt - zaznaczył Reuters. Agencja dodała, że Moderna od czasu opracowania jednej ze szczepionek przeciw Covid-19 ma kłopot z wprowadzeniem na rynek nowych produktów i zmaga się z niechęcią amerykańskiego rządu do technologii mRNA. Akcje Mercka wzrosły w środę o 11 proc.

Każdy guz charakteryzuje się unikalnym zestawem mutacji – nawet u pacjentów z tym samym rodzajem nowotworu – skomentowała, cytowana przez CNBC dr Jane Healy, dyrektor ds. wczesnego rozwoju terapii onkologicznych w firmie Merck.

Spersonalizowana szczepionka ma celować w konkretne mutacje występujące w guzie danego pacjenta. Pod tym względem różni się od podejścia uniwersalnego, jednakowego dla wszystkich. Szczepionka ma „wytrenować” układ odpornościowy tak, aby rozpoznawał i niszczył komórki, posiadające unikalne antygenu na powierzchni komórek nowotworu. Stosowany łącznie z nią pembrolizumab (immunoterapeutyk) dodatkowo wspomaga organizm w skuteczniejszym zwalczaniu nowotworu.

Wstępne dane z badania III fazy potwierdzają, że takie połączenie terapii może stanowić nową opcję leczenia czerniaka – nowotworu, który odpowiada za zaledwie około 1 proc. przypadków nowotworów skóry, lecz jest przyczyną zdecydowanej większości zgonów z tego powodu. Do większości nawrotów czerniaka dochodzi w ciągu dwóch–trzech lat od pierwotnego leczenia i usunięcia zmiany.

Co dalej?

W ramach badania III fazy kontynuowana będzie ocena innych parametrów, w tym korzyści w zakresie całkowitego czasu przeżycia pacjentów.

Producenci nowej terapii planują przedstawić dotychczasowe wyniki podczas nadchodzącej międzynarodowej konferencji medycznej. Nie wiadomo na razie, kiedy zamierzają złożyć wnioski o dopuszczenie preparatu do obrotu w USA.

Jak oceniają, spersonalizowana szczepionka przeciwnowotworowa może ostatecznie okazać się skuteczna w leczeniu wielu rodzajów nowotworów – nie tylko czerniaka. Obecnie trwają badania oceniające jej działanie w terapii m.in. niedrobnokomórkowego raka płuca, raka pęcherza moczowego oraz raka nerkowokomórkowego.