'Vrije pers kun je niet censureren': duizenden Turken de straat op voor persvrijheid

Gulsah Ercetincorrespondent Turkije

Duizenden mensen, onder wie vele journalisten, gingen in Turkije vandaag de straat voor persvrijheid. Journalistenverenigingen en de Nieuwe Partij (een oppositiepartij) hadden opgeroepen om in tien steden in het land te demonstreren. "Vrije pers kun je niet censureren", riepen de demonstranten.

Aanleiding voor de demonstraties is censuur, de druk op journalisten en de overname van meerdere zenders door de overheid, vertellen de organisatoren. In twintig maanden tijd zijn zeker vijf zenders overgenomen. Dat zijn niet allemaal oppositiezenders en de redenen voor de overname lopen uiteen. Toch wordt er gevreesd dat de onafhankelijkheid van de journalistiek nog verder onder druk zal komen te staan.

Zo was er vorige week een politie-inval bij de populaire oppositiezender Halk TV. Vervolgens werd de zender onder het beheer van een bewindvoerder geplaatst. Sindsdien worden er herhalingen uitgezonden. Even ging de zender online verder, maar het X-account met 3 miljoen volgers is geblokkeerd en op YouTube zijn al drie dagen geen nieuwe video's meer geüpload.

Het Turkse Openbaar Ministerie verdenkt de voorzitter van de zender van omkoping, witwassen en fraude, maar de oppositie zegt dat de inval politiek gemotiveerd is en bedoeld is om kritische geluiden in het land monddood te maken.

"In Turkije heerst een angstcultuur", zegt een vrouw die lid is van de Nieuwe Partij en liever anoniem wil blijven. Ze is bang dat als haar naam bekend is, zij of haar familie in de problemen kan komen.

"Kritiek uiten heeft gevolgen, dat zien we. Kijk eens om je heen en zie hoeveel politie hier nu staat. Er staan meer agenten dan demonstranten."

Toch is ze vastbesloten om mee te doen. In haar handen houdt ze een krant vast.

"Een journalist van de Turkse krant Birgun zit gevangen vanwege een artikel dat hij heeft geschreven. Met deze krant in mijn handen vraag ik aandacht voor de persvrijheid in Turkije", zegt ze. Ze legt uit dat juist nu mensen in Turkije solidair moeten zijn met de pers.

Turkije behoort volgens Reporters Without Borders tot de landen met de slechtste scores op het gebied van persvrijheid. Ook zitten meerdere journalisten vast. Volgens het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) gebruikt de Turkse overheid de desinformatiewet om journalisten te intimideren.

Die wet bestraft onder meer het verspreiden van valse informatie als het gaat om binnenlandse en buitenlandse veiligheid. Dit jaar zijn volgens de organisatie zestien mensen aangehouden voor het verspreiden van desinformatie.

Een andere demonstrant, die zelf ook journalist is, merkt dat journalisten steeds meer onderdrukt worden. Volgens hem is Halk TV overgenomen omdat de oppositiezender berichtte over een groot beursschandaal.

"Een collega van ons zit daarvoor vast", zegt hij, "omdat hij vroeg naar geld dat van het volk werd weggesluisd. Omdat hij zijn werk deed."

Turkije werd vorige maand opgeschrikt toen bekend werd dat 455.000 Turkse spaarders hun spaargeld kwijt waren geraakt, terwijl anderen tientallen miljoenen dollars winst maakten. In de media werd het vergeleken met een piramidespel. Ook mensen aan de top van de regerende AK-partij, zoals de vicevoorzitter, werden genoemd. Zij is inmiddels opgestapt in afwachting van een strafrechtelijk onderzoek.

Ook gepensioneerde journalisten gingen vandaag de straat op. "Ik ben oud, maar ik sta hier voor de toekomst, voor mijn jonge collega's", zegt een 70-jarige vrouw in Istanbul.

Ze is pessimistisch over de toekomst want volgens haar had het nog drukker moeten zijn in de stad die zeker 15 miljoen inwoners telt. "Iedereen had vandaag wat mij betreft de deur uit moeten gaan om de journalisten te steunen."