Alert "ATC Zero" sparaliżował loty w USA. Oto co się wydarzyło

• Awaria objęła częstotliwości radiowe i zautomatyzowane systemy monitorowania samolotów.
• Zakaz startów w USA obowiązywał od przed godz. 22 do godz. 2.19 czasu polskiego.
• Samoloty znajdujące się w powietrzu mogły kontynuować loty zgodnie z procedurami awaryjnymi.
• Prezydent Donald Trump został poinformowany o problemach z komunikacją.

Awaria kontroli lotów w USA

Z nagrań zarejestrowanych na atc.com wynika, że kontroler ruchu lotniczego z okolic Chicago przekazał pilotom, że z powodu usterki sprzętu utracono wszystkie częstotliwości radiowe oraz zautomatyzowane systemy wykorzystywane do odbioru i śledzenia danych o samolotach. Termin "ATC Zero" oznacza sytuację, w której służby nie mogą świadczyć usług kontroli ruchu lotniczego.

Część samolotów przebywających już w powietrzu mogła kontynuować lot zgodnie z zasadami lotów z widocznością, czyli VFR. Większość operacji przekierowano jednak na inne trasy albo wstrzymano ze względów bezpieczeństwa. Zakaz startów rozpoczął się przed godz. 22 czasu polskiego i zakończył o godz. 2:19.

- Technicy FAA (Federalnej Administracji Lotnictwa) badają tę sprawę - przekazał sekretarz transportu Sean Duffy. - Będziemy niezwłocznie informować o postępach w miarę pojawiania się nowych informacji - dodał w komunikacie.

Kilka godzin później Duffy poinformował, że przeciążenie dotknęło stare urządzenia, w tym przełączniki, routery i inne elementy analogowego systemu komunikacji. Cyfrowa infrastruktura wskazana przez administrację nie zgłosiła usterek.

Pasażerowie relacjonowali problemy na pokładach

Deveren Werne leciał linią American Airlines z Indianapolis do Chicago. Jak powiedział w rozmowie z NBC News, najpierw pilot poinformował pasażerów o problemie z łącznością radiową, a następnie przekazał, że sytuacja jest poważniejsza. Samolot ostatecznie zawrócił w stronę terminala.

- Najpierw pilot poinformował o problemie z radiem - powiedział 55-letni Werne, który mieszka w Greenville w Karolinie Południowej. - Po chwili pilot powiedział coś w stylu: "Dzieje się coś o wiele poważniejszego" - dodał.

Werne, konsultant wspierający firmy produkcyjne i inne sektory we wdrażaniu sztucznej inteligencji, zaznaczył, że często podróżuje samolotami, ale wcześniej nie spotkał się z podobnym zdarzeniem. Według jego relacji pasażerowie reagowali na wiadomości z mieszanymi emocjami.

- Potem zacząłem dostawać wiadomości od innych znajomych, którzy byli w samolotach; jeden z nich, w Chicago, utknął na pasie startowym. W tej chwili nasz samolot zawraca w kierunku terminala, więc przynajmniej będziemy mogli z niego wysiąść - mówił.

Donald Trump otrzymał informacje o sytuacji

Sekretarz bezpieczeństwa wewnętrznego Markwayne Mullin powiedział, że na tym etapie nic nie wskazuje na przyczynę związaną ze śmiercią ludzi. Według dostępnych wtedy informacji źródłem problemów była awaria telekomunikacyjna. Mullin poinformował też, że prezydent Donald Trump został powiadomiony o zdarzeniu.

- W tej chwili nic nie wskazuje na to, że uziemienie lotów miało śmiertelną przyczynę - powiedział Markwayne Mullin. Dodał, że w sprawie źródła problemów z komunikacją "nie wyklucza się żadnej hipotezy".

Sekretarz zapewnił, że pasażerowie znajdujący się na pokładach nie powinni obawiać się o swoje bezpieczeństwo. - Mamy zapewnienie, że wszyscy są bezpieczni - powiedział, określając zdarzenie jako bezprecedensowe.

Lotniska mogły szybko się zapełnić

Ekspert ds. bezpieczeństwa lotniczego Jeff Guzzetti ocenił, że sytuacja była "niezwykła". Zwrócił uwagę, że piloci przechodzą szkolenia dotyczące utraty łączności, a lotnictwo korzysta także z systemów zapasowych. W razie problemów informacje mogą docierać do załóg innymi kanałami, co pozwala utrzymać bezpieczne odstępy między samolotami podczas lądowania.

Guzzetti wskazał, że awaria szybko mogła przerodzić się z problemu bezpieczeństwa w poważne wyzwanie logistyczne. Samoloty próbujące lądować mogły gromadzić się nad lotniskami, podczas gdy maszyny stojące na ziemi nie mogłyby odlecieć. Część z nich mogłaby zostać skierowana na drogi kołowania i tam oczekiwać na dalsze decyzje.

Kontrola lotów korzysta z kilku poziomów łączności: dla samolotów lecących na dużej wysokości, na średnim pułapie oraz z naziemnymi wieżami kontroli. Awaria dotknęła centra odpowiadające za ruch na dużych wysokościach. NBC Chicago podało również, że krótko przed ostrzeżeniem FAA wstrzymano pracę obu głównych lotnisk w Chicago - O'Hare International Airport i Midway International Airport - z powodu awarii sprzętu.

Odwołano tysiące lotów

Sean Duffy zwrócił się do Kongresu o dodatkowe pieniądze. Według jego szacunków budowa nowego systemu wymaga łącznie 50 mld dol., a dotychczas przyznane środki wynoszą 12,5 mld dol.

Według Fox News wstrzymanie startów doprowadziło do opóźnienia ponad 8,5 tys. lotów i odwołania kolejnych 6,5 tys. Samoloty kierowano na inne lotniska, gdy brakowało miejsc przy bramkach. W niektórych przypadkach pasażerowie przez wiele godzin pozostawali na pokładach.

Piątkowe wstrzymanie startów było dopiero trzecim takim przypadkiem w historii USA. Wcześniej podobne decyzje zapadały po zamachach z 11 września oraz w styczniu 2023 r., gdy awaria systemu NOTAM zakłóciła ruch lotniczy.