Białoruś coraz bliżej Moskwy. Unia Europejska nie uznaje reżimu Łukaszenki
Białoruś od lat pozostaje w strefie wpływów Rosji, a Kreml w tym kraju najchętniej widziałby teren w pełni uzależniony i podporządkowany Moskwie. Mińsk chciał jednak znaleźć swoją drogę i mimo, że nigdy nie dążył do pełnej integracji z Zachodem, to przez lata stosował politykę balansowania między Unią Europejską a Rosją.
W 2014 roku, po aneksji Krymu przez Rosję, nastąpiło nawet swego rodzaju zbliżenie Mińska z Brukselą. Miało ono wynikać z obaw Łukaszenki przed rosyjskim ekspansjonizmem. Ocieplenie relacji okazało się jednak chwilowe. A sam Alaksander Łukaszenko wykorzystywał zbliżenie z Zachodem jako kartę przetargową w negocjacjach z Kremlem, aby uzyskiwać tańsze surowce i zachować resztki niezależności. Ostatecznie Mińsk i jego dyktator wpadli w pełną zależność od Kremla.
Sytuacja polityczna
Relacje Unii Europejskiej z reżimem Łukaszenki pozostają bardzo złe i nie ma dziś podstaw do ich normalizacji
— zauważa Małgorzata Gosiewska. Kolejnym przełomowym momentem okazały się sfałszowane wybory prezydenckie z 2020 roku. Kiedy opublikowano pierwsze oficjalne sondaże, z których wynikało, że Łukaszenko uzyskał ponad 80 proc. głosów, w wielu miastach wybuchły największe w historii niepodległej Białorusi protesty. Reżim brutalnie je tłumił, w wyniku bezpośrednich działań służb zginęło wówczas kilka osób, a wiele tysięcy poddano represjom.
Obecna sytuacja polityczna na Białorusi jest konsekwencją współdziałania dwóch autorytarnych systemów — putinowskiego i łukaszenkowskiego. Obserwujemy postępujące ograniczanie podmiotowości Białorusi i jej coraz głębsze podporządkowanie Moskwie. Polityka Mińska służy interesom Kremla, a zależność ta zaczyna przybierać formę faktycznego wchłaniania Białorusi w rosyjską przestrzeń polityczną, gospodarczą, wojskową i kulturową
— ocenia Przewodnicząca Delegacji Parlamentu Europejskiego ds. stosunków z Białorusią.
Zagrożenie
Kreml wykorzystuje dziś Białoruś do swoich celów zarówno militarnych, jak i geopolitycznych — a przykładów na to jest wiele. W lutym 2022 roku właśnie z terenów Białorusi ruszyła część rosyjskich wojsk, która miała zająć Kijów. Bezzałogowce nadlatujące z terytorium Białorusi wielokrotnie naruszały przestrzeń powietrzną państw UE i wschodniej flanki NATO. To w końcu na granicy białorusko-polskiej miał miejsce kryzys związany z presją migracyjną, co było oczywistym elementem hybrydowej wojny, jaką Kreml prowadzi z Zachodem.
Nie można patrzeć na przyszłość Białorusi w oderwaniu od wojny Rosji przeciwko Ukrainie. Zwycięstwo polityczne Ukrainy i obrona jej suwerenności są podstawowym warunkiem zachowania realnej szansy na istnienie Białorusi jako niezależnego państwa. Jeżeli Rosja osiągnie swoje cele militarne i polityczne, Białoruś może zostać jeszcze głębiej podporządkowana, a w dalszej perspektywie faktycznie wchłonięta przez Moskwę. Wówczas o przyszłości tej części Europy Bruksela będzie rozmawiać przede wszystkim z Kremlem
— ocenia Małgorzata Gosiewska.
Wsparcie dla społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi
Dlatego też Unia Europejska systematycznie wspiera demokratyczną opozycję.
Nie wolno nam przy tym utożsamiać narodu białoruskiego z reżimem Łukaszenki. Białorusini mają własną tożsamość, język, kulturę i europejskie aspiracje. Protesty z 2020 r. pokazały, że znaczna część społeczeństwa nie akceptuje dyktatury ani podporządkowania kraju Rosji
— zauważa Przewodnicząca Delegacji Parlamentu Europejskiego ds. stosunków z Białorusią.
Kilka dni temu Delegacja PE spotkała się z białoruskim opozycjonistą Alesiem Bialackim, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla i założycielem Centrum Praw Człowieka Wiasna. Podczas rozmów ponownie podkreślano, jak ważne jest utrzymanie presji na reżim w Mińsku. Według danych Centrum Praw Człowieka Wiasna, pod koniec października 2026 r. w białoruskich więzieniach przebywało 886 więźniów politycznych. Od 2020 r. co najmniej 10 201 osób objęto postępowaniami karnymi motywowanymi politycznie, a co najmniej 8 807 zostało skazanych, również zaocznie.
Realne wsparcie
Więźniowie polityczni są dziś także zakładnikami reżimu. Łukaszenko próbuje wykorzystywać ich los do wywierania presji na państwa zachodnie i uzyskiwania ustępstw, w tym złagodzenia sankcji. Nie możemy dopuścić do tego, by wolność człowieka stała się przedmiotem politycznego handlu
— mówi Małgorzata Gosiewska.
Parlament Europejski konsekwentnie domaga się uwolnienia wszystkich więźniów politycznych, zakończenia represji i pociągnięcia sprawców do odpowiedzialności. Od 2020 r. Unia Europejska przeznaczyła około 200 milionów euro na wsparcie białoruskich sił demokratycznych, społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych mediów.
Co dalej?
Zarówno Unia Europejska, jak i Parlament Europejski zapowiadają konsekwentne działanie w celu wspierania białoruskich demokratycznych i obywatelskich organizacji, niezależnych mediów, kultury oraz edukacji.
To wsparcie jest ważne, ponieważ reżim chce odizolować Białorusinów, odebrać im głos i przekonać ich, że Europa o nich zapomniała. Nie możemy na to pozwolić
— ocenia Przewodnicząca Delegacji Parlamentu Europejskiego ds. stosunków z Białorusią. I dodaje:
Trwała poprawa relacji z Mińskiem będzie możliwa dopiero wtedy, gdy nastąpi rzeczywista zmiana polityki reżimu. Nie wystarczą pojedyncze zwolnienia więźniów ani taktyczne gesty obliczone na uzyskanie ustępstw Zachodu. Potrzebne jest bezwarunkowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, zakończenie represji, przywrócenie wolności mediów i organizacji obywatelskich oraz stworzenie warunków do przeprowadzenia wolnych i demokratycznych wyborów. Celem powinna być suwerenna, niepodległa i demokratyczna Białoruś, która sama wybierze swoją przyszłość i będzie mogła rozwijać współpracę z Unią Europejską.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.