Kaapstad ruziet over plan om 'probleembavianen' op te sluiten

Elles van Geldercorrespondent Afrika

Waar in Nederland de wolf de gemoederen bezighoudt, is dat in Zuid-Afrika de baviaan. Na jaren van pogingen om mens en aap vreedzaam te laten samenleven, wil de gemeente Kaapstad ruim zestig bavianen vangen en onderbrengen in een omheind gebied. Het plan leidt tot protesten.

Het is klikodag in Simon's Town, aan de zuidpunt van het Kaapse schiereiland. Een baviaan trekt een grijze afvalbak omver en graait tussen het vuilnis. Hij vindt een half croissantje en een pak zure melk. Binnen enkele seconden ligt de inhoud van de kliko verspreid over de straat.

De bavianen weten precies wanneer ze moeten toeslaan: op de dag dat het huisvuil wordt opgehaald, ligt het eten voor het oprapen. Sommige dieren hebben zelfs geleerd deuren en ramen te openen om voedsel uit keukens te stelen.

De Zuid-Afrikaan Adam Welz, die in een ander kustplaatsje op het schiereiland woont, heeft het meermaals meegemaakt. Hij laat een video zien van een baviaan die op zijn aanrecht een pot pindakaas leeg eet. "Het ziet er grappig uit, maar hij heeft scherpe tanden, groter dan die van een leeuw. Ik maak me zorgen om mijn jonge kinderen en mijn honden."

Terwijl de woonwijken steeds verder de bergen in groeien, wordt het leefgebied van de bavianen kleiner. De dieren trekken daarom in toenemende mate de bebouwde kom in, op zoek naar calorierijk voedsel. De ontmoetingen tussen mens en baviaan worden zo steeds vaker een bron van conflict.

Op het Kaapse schiereiland leven zo'n zeshonderd bavianen. De gemeente probeert de bavianen met behulp van baviaanoppassers terug de bergen in te jagen. Gewapend met paintballgeweren lopen de oppassers voortdurend achter de dieren aan. Maar de bavianen zijn snel en regelmatig gaat het toch mis.

Twee troepen van elk ruim zestig dieren bezorgen de gemeente bijzonder veel overlast. De gemeente en wildbeheerinstanties willen daarom de dieren vangen en onderbrengen in een omheind gebied op het Kaapse schiereiland. De hekken zijn inmiddels geplaatst. Het terrein is ongeveer zo groot als zeven voetbalvelden. Er zijn ook houten platforms waarop de bavianen kunnen rusten.

"Het is niet ideaal", zegt Gregg Oelofse, manager kustbeheer en natuur bij de gemeente Kaapstad. "Maar we hebben twee keuzes: deze bavianen euthanaseren of opsluiten. En we denken dat we hun een goed leven kunnen geven." Want een goed leven, dat hebben ze nu niet, zegt Oelofse. "Als bavianen sterven, maken we röntgenfoto's. Bijna allemaal hebben ze hagelkorrels in hun lichaam, omdat gefrustreerde burgers op ze schieten. Ook al die rommel vol calorieën en suiker die ze eten, is slecht voor hun gezondheid."

Het voorstel stuit echter op grote weerstand. Waar Oelofse een voorziening ziet waar de bavianen rustig hun oude dag kunnen slijten, zien tegenstanders een dodenkamp. Inwoners die tegen het plan zijn, demonstreren ieder weekend bij de hekken. "Ze brengen ze daarheen om uit te sterven", zegt demonstrant Lucinda Bovill.

"Ze steriliseren ze, zodat de groep uiteindelijk verdwijnt. Terwijl dit hun natuurlijke leefomgeving is. Zij waren er eerst. Wij moeten ons aanpassen en onze verantwoordelijkheid nemen. Zo kunnen we onze afvalbakken beter afsluiten."

De demonstranten vrezen dat de opvanglocatie een precedent schept. "Als de eerste verplaatsingen succesvol blijken, zou de gemeente in de toekomst meer bavianen kunnen opsluiten", denkt demonstrant Lauren Wild die met een knuffelbaviaan staat. "Uiteindelijk ben ik bang dat er geen enkele baviaan meer overblijft." Dat gemeente Kaapstad spreekt dit tegen en zegt dat de honderden andere bavianen gewoon kunnen blijven.

Adam Welz, die de bavianen in zijn keuken aantrof, ziet ook liever een andere oplossing. Met zijn eigen kleine natuurbeschermingsorganisatie, de South Peninsula Nature Alliance, pleit hij niet voor hekken om de bavianen heen, maar voor een hek tussen de woonwijken en de bergen. "Dan behouden de bavianen hun natuurlijke leefomgeving en hebben wij rust in onze huizen."

Maar volgens Oelofse van de gemeente Kaapstad moet er gewoon een harde reset komen. "Het is een illusie om te denken dat deze troepen bavianen een mooi en wild leven in de natuur leiden. Opsluiten is de enige optie. Daar ben ik ook niet blij mee."

De gemeente wacht nog op de laatste vergunningen voor de vangoperatie maar de verwachting is dat de eerste bavianen komende week gevangen worden.