Bij veel Nederlanders stromen te veel chemische stoffen uit de kraan

In een groot deel van Noord- en Zuid-Holland zit meer pfas in het drinkwater dan het RIVM aanvaardbaar vindt. In sommige steden is dat zelfs twee tot drie keer zoveel. Het drinkwater blijft wel veilig om te drinken, benadrukken drinkwaterbedrijven en het RIVM.

De chemische stoffen die nauwelijks afbreken zitten bij ruim een derde van de Nederlanders in het drinkwater, blijkt dinsdag uit een analyse van Greenpeace. Noord-Holland spant de kroon. Daar zit rond plaatsen als IJmuiden en Zaandam 14,3 nanogram pfas in een liter drinkwater. Een nanogram is 1 miljardste gram. Het RIVM adviseert een maximum van 4,4 nanogram pfas per liter water.

Rond Alkmaar en Den Helder zit 11,6 nanogram pfas in een liter water en rond Amsterdam is dat 9,3 nanogram per liter. In Zuid-Holland zit in de regio Rijnmond minder pfas in het drinkwater, maar met 6,6 nanogram per liter is het nog altijd meer dan de 4,4 nanogram die het RIVM adviseert. In de omgeving van Den Haag zit 8,3 tot 8,7 nanogram pfas in een liter drinkwater.

Pfas zijn duizenden chemische stoffen. Ze breken nauwelijks af in het lichaam en de natuur. Dat maakt ze geschikt voor water- of vetafstotende materialen. Maar ze worden in verband gebracht met gezondheidsrisico's, zoals een slechter werkend immuunsysteem en kanker.

Op de kaart hieronder kun je zien in welke plaatsen meer pfas uit de kraan stroomt dan het RIVM als maximum adviseert.

Pfas-verbod is er voorlopig nog niet

De pfas-waarde in het drinkwater zit overal in Nederland wel ver onder de Europese norm van 100 nanogram per liter. Dat is ook de wettelijke norm die Nederland hanteert. Vanwege nieuw wetenschappelijk inzicht adviseerde het RIVM een aantal jaar geleden om de norm naar 4,4 nanogram per liter te verlagen, maar dat is nog niet gebeurd.

Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) vindt ook dat de hoeveelheid pfas in kraanwater moet worden teruggedrongen. Hij zegt bezig te zijn de vervuiling door pfas aan te pakken. Een Europees pfas-verbod zou daarbij helpen, maar dat laat nog lang op zich wachten. Meer daarover kan je in het stuk hieronder lezen.

Niet gevaarlijk om kraanwater te drinken

Volgens het RIVM kan water uit de kraan wel overal in Nederland veilig worden gedronken. Ook de minister, drinkwaterbedrijven en Greenpeace benadrukken dat.

"Het is niet gevaarlijk om dat water te drinken", zegt een RIVM-woordvoerder over het water waar meer pfas in zit dan wordt geadviseerd. "Je ziet wel gezondheidseffecten, maar dat is ook afhankelijk van de mate van blootstelling, leeftijd, verdere gezondheid en hoeveel pfas je verder binnenkrijgt."

Het RIVM berekende eerder dat mensen via eten drie keer zoveel pfas binnenkrijgen als via drinkwater. Vorig jaar constateerde het RIVM dat bijna iedereen in Nederland te veel pfas in het bloed heeft. "Als we zo doorgaan, wordt het veel te hoog. Daar moet iets aan gedaan worden", zegt de RIVM-woordvoerder.

Anderhalve week geleden waarschuwde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ook al dat pfas een bedreiging vormt voor ons drinkwater. "We vergiftigen in rap tempo onze drinkwaterbronnen", stelde de ILT. Als er niets verandert, zit er binnen twintig jaar te veel pfas in het grondwater waarvan we drinkwater maken.

Job schrijft veel over de natuur, boeren en de stikstofcrisis. Ook maakte hij de podcast Verscheurd door de wolf. Mail je tips of vragen.