Paano nga ba dapat 'pakisamahan' ng mga magulang o guardian ang mga kabataan ngayon

Muling napag-uusapan ang mental health ng mga kabataan matapos mapaulat ang mga insidente ng karahasan sa mga eskuwelahan. Anu-ano nga ba ang mga posibleng senyales na naaapektuhan ang mental health ng mga kabataan, at paano ba sila dapat "pakisamahan" ng mga magulang o guardian gaya ng usapin sa grado ng kanilang pag-aaral? Alamin.

Sa On Record sa GMA show na “Unang Hirit,” sinabi ni Dra. Princess Guiranod ng Philippine Pediatric Society, at isang Child Protection Specialist, na walang isang mukha ang karahasan.

Kaya naman kailangan umanong maging mapagmatiyag ang mga magulang o guardian sa tinatawag na tatlong “C.”

Change - Obserbahan ang mga pagbabago sa galaw ng bata. Halimbawa kung dati itong masayahin na biglang naging tahimik, o kaya naman ay baligtad.

“Any type of change in the normal or the usual behavior of the child is something that should make you think to look at the child more,” ani Guiranod.

Communication - Kung minsan, may sinasabi ang mga anak na hindi masyadong sineseryoso o napapansin ng mga magulang. Halimbawa nito ang kanilang mga post sa Facebook, o ang mga mensahe nila sa mga magulang.

Context - Mahalaga na supportive at appropriate umano ang environment na mayroon ang bata. Alamin din kung na-e-expose ba sila sa mga masasamang elemento o content sa internet.

“So, those three things. meron nang kahit isa sa tatlo na ‘yun, hindi naman ibig sabihin na ile-label na natin na, ‘May sakit ‘yung bata na ‘yan, she's depressed or something.’ It's just a signal for us adults around the child to actually pay a closer attention to the child,” ani Guiranod.

Idinagdag din niya na hindi maiwasan na nagiging mailap ang bata kung minsan. Gaya ng pagkukulong sa kuwarto, sina-“shutdown,” sinusungitan, o ina-“eye roll” ang mga magulang.

Ipinunto ni Guiranod na lumaki ang mga nakatatanda sa “authority structure” na ang magulang o nakatatanda ang pinakikinggan. Ngunit ipinayo niyang dapat ding makinig ang mga magulang sa mga bata.

“Paminsan sinasabi ng mga magulang sa akin, ‘Hindi naman siya nagsasabi sa akin.’ Paminsan ang tanong ko rin, binigyan ba natin ng pagkakataon [na magsabi]?” saad niya.

“One thing I've learned also from working with children, that the most important part of communication is listening. And it's not just the active work of listening, it's also giving them that space to actually talk. Kailangan they feel safe. Because sometimes, ang kulang lang is feeling nila ‘pag nagsabi sila, mapapagalitan sila. Feeling nila ‘pag nagsabi sila, ma-judge sila. So, part of listening is actually providing that safe space for conversation,” paliwanag ng doktora.

Mga posibleng panggalingan ng pagiging bayolente

Inilahad ni Guiranod na may ilang “trend” kung bakit nagiging bayolente ang mga bata.

“What we do know is exposure to early violence, violence in the family, that affects the child's development, it affects the child's thinking from a very early stage. Normal na sakitan o sigawan. Violence in the family, adverse events in general have effects on the way the brain develops,” aniya.

Ipinunto ng Child Protection Specialist na “violence involving children is not always violence caused by children.”

Ayon sa kaniya, ang mga batang nasasangkot sa mga insidente ng karahasan ay mga biktima rin mismo.

“They might be coerced by nefarious actors or bad people online to do these things. And their brains aren't... they can't cope to these kinds of peer pressure in the same way that adults do,” pahayag niya.

Isinusulong ni Guiranod ang “whole of systems approach,” na mayroon ding tungkulin ang mga paaralan bukod sa mga magulang.

“We teach lessons, but do we teach life skills? Do we teach mindfulness?” sabi niya.

Para ulit sa mga magulang, mahalaga ring binibigyang-pansin ang kabutihang asal ng mga anak, at hindi lang ang kanilang matataas na grades.

“Kasi children don't just learn from what we tell them. Children also learn from what we reward and what we praise. That's actually positive reinforcement,” paalala niya.

Pagdating naman sa mga adolescent o nagbibinata o nagdadalaga, apektado sila sa pakiramdam ng “belongingness.”

Kaya kapag ginagawa umano ng ibang tao, pakiramdam nilang kailangan din nila itong gawin dahil ayaw nilang maiba ma-“ostracize” o “fear of missing out.”

“Not just the child. Hindi mo lang tuturuan ‘yung child to cope. But you also learn about the systems around the child,” paliwanag niya.

Binanggit niya ang mga resulta mula sa isang pag-aaral kung paano pa matutulungan ang mga bata.

“First, you empower the child. You teach them how to protect themselves. You teach them life skills, mindfulness, self-regulation, emotional regulation, which are actually skills that we should actually learn either way,” paglalahad ni Guiranod.

“Second is, you empower the adults around the child. You teach them how to respond when a child is in danger or you respond how to respond to a child who is in emotional need,” dagdag niya.

“And then third is you allow for communication. So, kapag itong batang to, kailangan kailangan ng psychologist. You connect the child with the psychologist,” sabi ni Guiranod.

Pagdating naman sa mga grades, hindi ito ang sukatan ng kabuuan ng isang bata.

Kung mababa ang grade ng isang bata, kumalma muna ang magulang, at ibalik ang mga itinuturong values. Pagdating naman sa parte ng mga paaralan, bigyang-pansin din ang sports, socialization at teamwork.

Sa usapin ng total ban sa social media platforms, games, o messaging apps, iminungkahi ni Guiranod para sa gobyerno ang “sustained political will.”

“Because hindi lang enough ‘yung you impose a regulation, you have to continuously enforce the regulation,” ayon kay Guiranod.

Tandaan, kung may kakilala o kayo mismo ang may pinagdaraanan at kailangan ng suporta o makakausap tungkol sa mental health, maaaring tumawag anumang oras sa mga sumusunod na numero: