Większość młodych Polaków chce mieć dzieci, ale decyzji towarzyszą obawy. Eksperci: gotowość do rodzicielstwa przychodzi z czasem

Rodzicielstwo coraz częściej jest traktowane jako świadoma decyzja, a nie naturalny etap życia – wynika z badania jakościowego przeprowadzonego na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które opisano w raporcie "Być czy nie być rodzicem?".

– Zleciliśmy badania, bo chcieliśmy lepiej zrozumieć, jak kobiety i mężczyźni myślą dziś o pierwszym lub kolejnym dziecku. Wyniki pokazały, że rodzicielstwo wciąż jest dla nich ogromną wartością, ale podjęcie decyzji wiąże się z wieloma pytaniami i obawami. Chcemy wspierać Polki i Polaków w realizowaniu ich własnych planów rodzinnych. Dlatego obok konkretnych rozwiązań, takich jak program Aktywny Rodzic, potrzebujemy także języka, który nie wzmacnia presji, lecz pokazuje pełniejszy, wiarygodny obraz rodzicielstwa. Z tej potrzeby narodziła się kampania "Nikt nie rodzi się rodzicem" – mówi Aleksandra Gajewska, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej.

WIDEO

Większość młodych Polaków chce mieć dzieci, ale decyzji towarzyszą obawy

Z badania CBOS "Pokolenia Z i Y o rodzicielstwie" wynika, że 91 proc. ankietowanych uważa, że dzięki rodzicielstwu można się wiele nauczyć, a 86 proc. jest zdania, że posiadanie dzieci sprawia wiele radości. Jednocześnie 86 proc. badanych postrzega wychowanie dziecka jako duże wyzwanie, a 83 proc. wiąże je z wieloma wyrzeczeniami.

Podobne wnioski płyną z badania SGH "Generacje i GGP-PL: Rodziny". Wśród motywacji do posiadania dziecka 77 proc. respondentów wskazuje satysfakcję z kierowania jego rozwojem i nauką, a 64 proc. – szczęście, jakie dziecko może wnieść do życia. Z drugiej strony 77 proc. uznaje nakład czasu i energii za ważny czynnik zniechęcający, a 71 proc. wskazuje na obciążenie odpowiedzialnością.

Wyniki badań pokazują, że dostrzeganie pozytywnych stron rodzicielstwa nie wyklucza obaw związanych z jego wyzwaniami. Zdaniem ekspertów takie sprzeczne emocje są naturalnym elementem podejmowania ważnych życiowych decyzji.

– To, że jednocześnie czujemy sprzeczne emocje wokół rodzicielstwa, jest zupełnie naturalnym i zdrowym objawem. Jest to tak zwana ambiwalencja, która powoduje, że kiedy mamy podjąć trudną decyzję, naturalnie rozważamy różne scenariusze – zarówno te, które nas do tej decyzji skłaniają, jak i te, które nas od niej odwodzą. Emocje wokół decyzji są naszym instynktownym mechanizmem i wspierają nas w podjęciu tej najlepszej – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria dr Agata Stola, psychoterapeutka, seksuolożka i specjalistka terapii par z Instytutu Psychoterapii i Terapii Seksuologicznej SPLOT.

Nie tylko osobiste doświadczenia, lecz także przekazy obecne w przestrzeni publicznej wpływają na to, jak wyobrażamy sobie rodzicielstwo. Wiele z nich koncentruje się na kosztach, ograniczeniach i trudnościach związanych z wychowywaniem dzieci. Tymczasem rodzice, którzy opowiadają o własnych doświadczeniach, często zwracają uwagę również na zupełnie inne aspekty życia rodzinnego.

Pokazuje to analiza polskiej debaty internetowej przeprowadzona przez kolektyw analityczny Res Futura w ramach kampanii. Objęła ona 2,31 mln wypowiedzi opublikowanych między październikiem 2025 a wrześniem 2026 roku. Aż 68 proc. wypowiedzi zajmujących stanowisko wobec rodzicielstwa było formułowanych językiem barier, a tylko jedna na 10 wypowiedzi dotyczących przeszkód wskazuje, jak można je pokonać.

– Rodzice pytani o to, z czym kojarzy się im rodzicielstwo, mówią o bliskości, miłości, budowaniu relacji. Z kolei w przestrzeni publicznej dominuje język bariery, kosztów, ograniczeń i presji. Dlatego chcieliśmy w tej kampanii pokazać inną narrację – taką, która pokazuje pozytywny, ale realistyczny obraz rodzicielstwa i buduje wśród rodziców większą świadomość wsparcia, na które mogą liczyć – wskazuje Karolina Andrian, założycielka i członkini zarządu Fundacji Share the Care.

Właśnie ta różnica między obrazem rodzicielstwa w debacie publicznej a doświadczeniami samych rodziców stała się jednym z punktów wyjścia kampanii. Jej twórcy chcą zwrócić uwagę na to, że o trudnościach można mówić bez budowania poczucia, że rodzicielstwo jest przede wszystkim źródłem wyrzeczeń.

– Nie chcemy, żeby język tworzył dodatkową barierę w decyzji o dzieciach. Chcemy pokazywać to, co w rodzicielstwie jest piękne, co nas wzbogaca i opowiadać też o trudnościach, ale w sposób, w którym pokazujemy, jak możemy sobie z tymi trudnościami radzić – wyjaśnia Karolina Andrian.

Jednym z przekonań, z którymi mierzą się przyszli rodzice, jest konieczność odpowiedniego przygotowania się do nowej roli. W praktyce trudno jednak przewidzieć wszystkie sytuacje, z jakimi przyjdzie się zmierzyć po narodzinach dziecka. Wiele umiejętności rozwija się dopiero w codziennym kontakcie z nim, a doświadczenie zdobywa się stopniowo.

– Chcemy pokazać, że nie ma czegoś takiego jak stuprocentowa gotowość do rodzicielstwa i że buduje się ją wraz z doświadczeniem, krok po kroku, ucząc się siebie, dziecka i tego, jak funkcjonuje nasza rodzina, korzystając z dostępnego wsparcia – mówi założycielka Fundacji Share the Care.

Zdaniem psychologów ważniejsze od dążenia do perfekcji są budowanie bliskiej relacji z dzieckiem i umiejętność reagowania na jego zmieniające się potrzeby. Bycie dobrym rodzicem nie oznacza bowiem niepopełniania błędów.

– Co to znaczy być wystarczająco dobrym rodzicem? Powiedziałbym, że jest to rodzic skupiony na budowaniu dobrej, bliskiej więzi z dzieckiem, który potrafi się uczyć dziecka, jest uważny na to, jak ono się zmienia, jakie ma potrzeby i jest też gotowy naprawiać swoje błędy. Każdy z nas je popełnia i one nie przekreślają naszej szansy na bycie dobrymi rodzicami. Ważne jest to, co z tymi błędami robimy. A dziecko potrzebuje przede wszystkim rodzica otwartego, zaangażowanego, dostępnego emocjonalnie, który jest gotowy podążać za nim i jego potrzebami, ale też zapewnić poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności – uważa Kamil Janowicz, psycholog z Uniwersytetu SWPS.

Eksperci zwracają również uwagę, że nie ma jednego, uniwersalnego modelu rodzicielstwa, który sprawdzi się w każdej rodzinie. Istotne są podejmowanie świadomych decyzji, uwzględnianie własnych możliwości i akceptacja tego, że nie wszystko można zaplanować.

– Z rodzicielstwem jest jak z wieloma innymi aspektami, które towarzyszą nam w życiu: relacjami, decyzjami zawodowymi czy naukowymi. Najważniejsze jest to, żeby zostać w pewnej realności i mieć świadomość tego, że pewnych rzeczy nie jesteśmy w stanie zaplanować. My nie dążymy do bycia idealnymi rodzicami. To rodzicielstwo ma być nieidealne i musimy je traktować jako pewien etap w naszym życiu, podjęcie wyzwania, które nie ma nam wystawić laurki czy oceny za to, jakimi będziemy rodzicami. Mamy być w nim przede wszystkim w świadomy sposób i to jest myśl, która powinna przyświecać nam przy takich decyzjach – uważa dr Agata Stola.

Osoby, które zastanawiają się nad posiadaniem pierwszego lub kolejnego dziecka, mogą dziś korzystać z wielu źródeł informacji. Nie zawsze jednak łatwo znaleźć w jednym miejscu odpowiedzi na pytania dotyczące przygotowania do rodzicielstwa, dostępnych świadczeń czy możliwości pogodzenia życia rodzinnego z pracą.

Dlatego też w ramach kampanii uruchomiono stronę GotowiNaRodzine.pl, na której zgromadzono materiały eksperckie dotyczące kolejnych etapów rodzicielstwa. Dostępne są tam również informacje o programach wsparcia, świadczeniach, urlopach, prawach rodziców w pracy, zdrowiu i opiece nad dziećmi.

Jednym z przygotowanych narzędzi są także dwie talie kart, które mają ułatwiać rozmowy w parach. "Myślimy o dziecku" to propozycja dla osób rozważających rodzicielstwo, natomiast "Jesteśmy rodzicami" jest skierowana do tych, którzy mają już dzieci. Karty pomagają rozmawiać o wzajemnych oczekiwaniach, potrzebach, obawach i podziale odpowiedzialności.

– Zależało nam na tym, żeby stworzyć narzędzia, które cały czas będą wspierać rodziców decydujących się na dzieci – mówi Karolina Andrian. – Dzięki kartom rodzice mogą rozmawiać o tym, jak widzą się w tej roli, czego potrzebują od siebie wzajemnie, na jakie wsparcie mogą liczyć, jak postrzegają partnerstwo, jak postrzegają wizję swojego rodzicielstwa, czego się nauczyli z dotychczasowego doświadczenia i co chcieliby zrobić inaczej.

Kampania "Nikt nie rodzi się rodzicem" jest prowadzona w całej Polsce od 4 listopada do połowy grudnia. Sercem kampanii jest spot przedstawiający młodą parę, które stopniowo odnajdują się w nowej roli. Jego przekaz nawiązuje do doświadczeń wielu rodziców: nawet jeśli na początku pojawiają się wątpliwości, kolejne umiejętności i pewność siebie można zdobywać wraz z doświadczeniem. Wszystkie działania łączy jedno przesłanie: nikt nie rodzi się rodzicem, a gotowość przychodzi z czasem. Więcej informacji o kampanii i dostępnych materiałach można znaleźć na stronie GotowiNaRodzine.pl.

Źródło: Newseria

Materiał sponsorowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej