Merz przeciwko Polsce ws. ETS. Chce zablokować ustalenia szczytu UE?

Niemiecki kanclerz Friedrich Merz staje w poprzek polskim postulatom dotyczącym ETS2, czyli systemu, który ma objąć emisje związane z transportem i ogrzewaniem budynków. W liście do Ursuli von der Leyen sprzeciwia się dalszym zmianom. Chce, by zaczął on obowiązywać zgodnie z obecnym planem – w 2028 roku.

Kanclerz Friedrich Merz. Fot. CLEMENS BILAN /PAP/EPA

„Odrzucam dalsze zmiany w ETS2” -  pisze wprost niemiecki kanclerz. Nie chce też łączenia negocjacji dotyczących ETS2 z rozmowami o reformie obecnego systemu ETS1. Tymczasem właśnie na tym zależy Polsce. Warszawa chce wykorzystać trwającą rewizję ETS1, by ponownie otworzyć sprawę ETS2 i doprowadzić do dalszego odroczenia systemu, co najmniej do 2030 roku.

Niemiecki kanclerz broni również samego ETS1. Nazywa go dobrze funkcjonującym, rynkowym systemem, którego nie wolno kwestionować. Argumentuje, że przedsiębiorstwa dostosowały już swoje inwestycje do przewidywalnych cen emisji CO₂.

Odpowiedź na działania Warszawy

Stanowisko Merza wzmacnia grupę państw, na czele ze Szwecją i Danią, które sprzeciwiają się ponownemu otwieraniu dyskusji o ETS2. Podobne zresztą stanowisko reprezentuje Komisja Europejska. List Merza jest więc nie tylko wywieraniem presji na KE, ale zaznaczeniem po raz pierwszy stanowiska Niemiec w tej sprawie.

Polska nie traktuje listu Merza jako odosobnionej deklaracji. Jak ocenia w rozmowie z RMF FM wiceminister Ignacy Niemczycki, jest on odpowiedzią na wcześniejsze działania Warszawy i wspólne wystąpienia grupy państw domagających się zmian w ETS2. Niemczycki przypomina, że podczas ostatniego szczytu UE udało się doprowadzić do zapisu w konkluzjach wzywającego Komisję Europejską do przeprowadzenia oceny skutków ETS2. Teraz – w ocenie polskiego wiceministra – Merz reaguje na tę inicjatywę i próbuje zablokować dalsze otwieranie dyskusji o systemie.

Co to oznacza dla Polski?

Co oznacza ten list dla Polski? Przede wszystkim utrudnia budowanie koalicji państw domagających się zmian w systemie. Niemcy to największa gospodarka Unii i ich stanowisko ma istotne znaczenie przy negocjacjach. Jak ujawniła tydzień temu dziennikarka RMF FM, w pierwszej kompromisowej propozycji rewizji systemu ETS, która przedstawiła prezydencja irlandzka, nie było ani słowa o ETS2. Bardzo trudno będzie więc teraz wymusić na Dublinie, żeby wbrew Berlinowi i KE, wpisał do kompromisu ETS2.

Ostateczne stanowisko musi jednak uzgodnić cała Rada UE, a Polska ma sojuszników, między innymi Włochy, Czechy i Węgry. Ale list Merza pokazuje, że spór o przyszłość ETS będzie trudniejszy i bardziej skomplikowany.