Hoogste NAVO-militair wil met speech geruststellen, maar twijfel over rol VS niet weg

Uitstralen dat het bondgenootschap klaarstaat in het geval van een Russische aanval, dat wilde de Amerikaanse NAVO-opperbevelhebber Alexus Grynkewich uitstralen met zijn speech op de veiligheidstop in Warschau. Die boodschap is overgekomen bij politici en deskundigen, maar in de wandelgangen ging het toch weer over die ene vraag: kan de NAVO rekenen op Amerika als het erop aankomt?

Grynkewich gebruikte de speech ter geruststelling van de 1 miljard inwoners van NAVO-landen: er is geen oorlog ophanden en als er toch een aanval komt, dan is er een plan. De generaal zei te hopen dat het nooit zover komt, maar hij wilde ook dat iedereen weet: "We got this".

Toch is na afloop weinig te merken van grote opluchting. Grynkewich mag dan de hoogste militair van de NAVO zijn, hij moet zich ook verhouden tot zijn president, Donald Trump. Die sloot vrijdag een akkoord over de aanvoer van diesel met de Russische president Poetin. Die was in het verhaal van Grynkewich juist de vijand. Sowieso is Trump een recidivist als het gaat om twijfel zaaien over de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO.

"De twijfel die er heerst bij het bondgenootschap - zullen de Amerikanen er wel echt voor ons zijn? - die is hiermee niet weggenomen", reageert veiligheidsexpert Bob Deen, directeur van Insitituut Clingendael. "Deze generaal is een militair vakman, maar uiteindelijk moet hij de politieke orders volgen van met name de Amerikaanse regering. Daar zag je de twijfel natuurlijk wel in de zaal."

Grynkewich zelf werd later in een podiumgesprek gevraagd naar de ogenschijnlijke tegenstelling tussen zijn woorden en de dieseldeal. Ook toen klonk hij geruststellend: ik sta hier met toestemming van Trump en niemand hoeft te twijfelen aan de betrokkenheid van de VS bij NAVO, was zijn antwoord.

Gaan er ook Amerikaanse militairen meevechten als Rusland aanvalt, wilde de gespreksleider weten. "Uiteindelijk is dat een politiek besluit", maar twijfel is echt niet nodig, bezwoer Grynkewich. "Ik bedoel: ik zit hier."

De toespraak was tegelijk hard. Grynkewich zei dat hij geen aanwijzingen heeft dat een aanval ophanden is, maar legde alvast in duidelijke taal uit wat de NAVO in zo'n geval doet: de vijand blokkeren, verzwakken en uiteindelijk breken. Niemand moet denken dat de NAVO militaire acties schuwt, zei hij. "En wij gaan winnen."

"Deze Amerikaanse viersterrengeneraal, die is benoemd door Trump, zei eigenlijk: we staan voor artikel 5 ('een aanval op één is een aanval op allen')", reageert oud-topmilitair Rob Bauer in Warschau. "We gaan all the way als het nodig is, was de boodschap."

Dat is ook de afdronk bij minister Yesilgöz van Defensie, die er eveneens bij was. Zij noemt de speech krachtig en duidelijk. Een tegenstrijdigheid tussen de woorden van de Amerikaanse president en die van de Amerikaanse NAVO-opperbevelhebber ziet ze niet, al erkent ze dat "er soms dingen gebeuren die met elkaar lijken te botsen".

"President Zelensky van Oekraïne stond hier vanochtend ook", zegt Yesilgöz. "Die benadrukte: zorg alsjeblieft dat de deal tussen de VS en Rusland ervoor zorgt dat onze energievoorzieningen met rust worden gelaten. Ik denk dat we ons beter daar op kunnen richten."

Ook Bauer wil niet te lang stilstaan bij de vraag wat de woorden van Grynkewich waard zijn. "Wie helpen we eigenlijk met het stellen van die vraag?", vroeg hij retorisch. Het antwoord gaf hij zelf: Poetin.

Grynkewich gebruikte zijn speech dus om de bevolking in de NAVO-landen gerust te stellen. Volgens hem ziet het inlichtingenapparaat het direct als Rusland zich op een aanval zou voorbereiden. Het belangrijkste is volgens hem het afschrikken van de vijand. Hij noemde Rusland niet bij naam, maar iedereen weet over wie hij het had.

In Moskou is ongetwijfeld met belangstelling meegekeken. "Dit zal in Rusland uitgelegd worden als een agressieve toespraak", verwacht Bauer. Hij denkt dat daar vooral gefocust wordt op de aankondiging dat vijanden hard worden aangepakt. "Dat zullen ze intern gebruiken om te kunnen mobiliseren voor de oorlog in Oekraïne." Rusland heeft moeite daar voldoende militairen voor bijeen te brengen.

Ook Clingendael-directeur Deen denkt dat Poetin goed heeft opgelet. "Het doel was vooral duidelijk maken aan Rusland dat het geen zin heeft om de NAVO aan te vallen. Dat elke aanval wordt tegengehouden en uiteindelijk gebroken."

Echt ongerust zal de Russische president niet zijn geworden, zegt Deen. "De voornaamste vraag die hij zal hebben is: klopt het allemaal wel? Is die eenheid in het bondgenootschap wel zo sterk? Dal zal hij de komende maanden blijven testen."