Ciemne chmury nad kaktusami. Naukowcy przewidują wymieranie

Z powodu coraz dłuższych i silniejszych susz do końca wieku może wyginąć nawet 30 proc. gatunków kaktusów – wynika z badania opublikowanego w czasopiśmie „Nature”.

„Nature”: Do 30 proc. gatunków kaktusów może wyginąć z powodu susz (Zdjęcie ilustracyjne) /Shutterstock

Kaktusy kojarzą się z roślinami wyjątkowo odpornymi na brak wody. Naukowcy podkreślają jednak, że także one źle znoszą szybkie zmiany klimatu. Rodzina kaktusowatych liczy ponad 1900 gatunków, a większość z nich rośnie tylko na terenach obu Ameryk.

Ponieważ te rośliny są przystosowane do życia w suchym klimacie, sądzono, że zmiany klimatyczne im nie zagrożą. Coraz więcej danych pokazuje jednak, że jest inaczej – wskazał Pablo Guerrero Martin z Universidad de Concepcion w Chile.

Nie liczy się tylko ilość deszczu

Dotychczasowe prognozy dotyczące przyszłości roślin opierały się przede wszystkim na średniej temperaturze i średniej sumie opadów. Autorzy badania zwracają uwagę, że takie podejście może nie pokazywać pełnej skali zagrożenia.

Dla kaktusów kluczowe są bowiem nie tylko przeciętne warunki w ciągu roku, ale też to, jak długo trwa susza i jak bardzo jest dotkliwa. Wysokie temperatury dodatkowo pogarszają sytuację, ponieważ przyspieszają wysychanie gleby i zwiększają zapotrzebowanie roślin na wodę.

Naukowcy przeanalizowali ponad 688 tys. obserwacji kaktusów. Na tej podstawie przygotowali prognozy dla 993 gatunków do końca stulecia.

Więcej zagrożonych gatunków niż sądzono

Modele uwzględniające ekstremalne susze pokazują znacznie gorszy scenariusz niż wcześniejsze analizy. Według nich obszar odpowiedni do życia skurczy się dla 66 proc. badanych gatunków. W modelach, które nie brały pod uwagę silnych susz, dotyczyło to 55 proc. gatunków.

Wiele zależy też od tego, czy kaktusy będą mogły przenosić się na tereny o bardziej sprzyjającym klimacie. Jeśli nie będą w stanie tego zrobić, odpowiednie warunki do życia może stracić aż 84–85 proc. gatunków. Nawet przy możliwości rozprzestrzeniania się na odległość do 100 kilometrów zagrożonych będzie 69–72 proc. badanych gatunków.

Autorzy szacują, że ponad połowa kaktusów może stracić co najmniej jedną czwartą terenów, na których dziś mają dobre warunki do przetrwania. Dla 25–35 proc. gatunków strata może sięgnąć aż 80 proc. takich obszarów.

Najtrudniejsza sytuacja w obu Amerykach

Największe spadki liczby gatunków przewidywane są m.in. w Chile i przy granicy tego kraju z Argentyną, w Ameryce Środkowej oraz w Peru, Ekwadorze i środkowej części Kolumbii. W niektórych częściach Ameryki Środkowej, na wybrzeżu Wenezueli i w północno-zachodniej Brazylii liczba gatunków może zmniejszyć się o ponad połowę.

Choć prognozy te odnoszą się do końca stulecia, warto zauważyć, że już teraz obserwujemy zjawiska ograniczające zasięg występowania roślin – zaznaczył główny autor badania Michiel Pilliet.

Obecnie za zagrożone uznaje się 31 proc. gatunków kaktusów – wynika z ocen Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN). Zmiany klimatu to tylko jedno z zagrożeń. Kaktusom szkodzi również niszczenie ich siedlisk oraz nielegalne pozyskiwanie roślin.

Badacze podkreślają, że potrzebna jest lepsza ochrona kaktusów i stałe monitorowanie ich populacji. Ich zdaniem podobne metody analizowania wpływu ekstremalnych susz mogą być przydatne także w badaniach nad innymi grupami roślin.