Directeur Brusselse Woning wil af van immobilisme: 'Huurders blijven nu gemiddeld 23 jaar’

Meer dan 50.000 Brusselse gezinnen staan inmiddels op de wachtlijst voor een sociale woning. Wie er eentje kan bemachtigen, houdt die dan ook met alle macht vast - gemiddeld meer dan 23 jaar. Dat moet anders, zegt Lionel Godrie, directeur bij de sociale huisvestingsmaatschappij Brusselse Woning: "Solidariteit moet circuleren."

Godrie is al acht jaar directeur bij Brusselse Woning, een van de grootste sociale huisvestingsmaatschappijen in Brussel. De maatschappij beheert ruim 4.000 huizen en appartementen op het grondgebied van de Stad Brussel.

Godrie zag de afgelopen jaren hoe een sociale woning evolueerde van een springplank voor kwetsbare mensen naar een quasi permanente beschermingsmaatregel. Zo is er amper of geen doorstroming meer bij mensen die eenmaal een plek hebben bemachtigd. Het systeem stuit door dit fenomeen op zijn limieten. In zijn nieuwe boek Le logement social doit redevenir un tremplin, pas un cul-de-sac doet Godrie voorstellen om de sociale mobiliteit opnieuw aan te zwengelen.

Het systeem kraakt, zegt u. Hoe erg is de situatie?

LIONEL GODRIE: De wachtlijst blijft inderdaad groeien, met inmiddels 58.000 Brusselse huishoudens die zich inschreven. Tegelijk blijkt uit de inkomensstatistieken dat 50 procent van de Brusselaars intussen in aanmerking komt voor een sociale woning. Het Brussels gewest telt er inmiddels 41.000, maar het probleem is dat we er maar niet in slagen om circulatie te creëren.

Een sociale woning is een win for life geworden in plaats van een tijdelijke springplank: wie er een heeft, wil niet meer vertrekken.

GODRIE: Gemiddeld blijven sociale huurders tussen de 23 en 27 jaar lang in hun woning. Als er toch eentje vrijkomt, is dat vooral na een sterfgeval of omdat de bewoner naar een rusthuis is.

"Slechts 2 procent van onze huurders stroomt door naar de privémarkt"

Directeur Brusselse Woning

De visie op sociale huisvestingsmaatschappijen is dan ook veranderd, zegt u.

GODRIE: Alles draait rond de vraag: wat willen we bereiken met sociale woningen? Van de jaren 1950 tot 1970 was sociale huisvesting een middel voor mensen die in de problemen zaten om zichzelf te herpakken en vervolgens opnieuw verder te gaan.

Daarna is de visie inderdaad verschoven. Er werden meer en meer beschermingslagen gelegd voor de huurders, met het huidige immobilisme tot gevolg.

Zijn er dan geen voorwaarden om in een sociale woning te mogen blijven?

GODRIE: Een contract vandaag is standaard negen jaar en is daarna telkens met drie jaar verlengbaar. Bij die verlenging wordt exclusief gekeken naar het inkomen van de huurder. Meestal is daar echter weinig veranderd.

Hoeveel huurders stromen er door naar de privémarkt?

GODRIE: Bij Brusselse Woning is dat maar 2 procent. Dat is ook begrijpelijk vanuit het standpunt van de huurders. Op de privémarkt ligt de huurprijs tussen de 1.000 en 1.400 euro per maand.

Bij sociale huisvesting wordt de prijs berekend op maximaal 20 procent van je inkomen. Gemiddeld wordt er 440 euro per maand betaald. Niemand wil dus weg uit zo'n goedkoop appartement.

Daarnaast vormt het statuut van een sociale woning een extra drempel. Vandaag is een woning 'sociaal' van begin tot einde. Als een huurder dus van statuut verandert en bijvoorbeeld een goedbetaalde baan vindt, moet hij verplicht verhuizen. Vaak uit een buurt waar hij zich al jaren thuisvoelt. Het zou beter zijn om het statuut van de woning aan te passen aan de huurder en de huurprijs mee te laten evolueren.

"Vandaag zijn we erg solidair met mensen die al een sociale woning hebben, maar wat met de 58.000 gezinnen die wachten?"

Lionel Godrie

Directeur Brusselse Woning

U ziet ook heil in de invoering van een soort contract met de huurder?

GODRIE: Ja. In mijn boek stel ik voor om bij het intrekken een contract te sluiten met de huurder in functie van zijn sterktes en zwaktes. Daarbij wordt dan een tijdsperiode afgesproken, bijvoorbeeld 7 jaar, waarbij de huur wordt berekend op basis van het loon, maar met een plafond, zoals vandaag het geval is.

Stel dat je loon toch stijgt in die komende 7 jaar, dan mag je het verschil houden om te sparen en een traject uit te bouwen. Na die periode kan de huur dan stijgen, mogelijk tot aan de referentieprijzen in het Gewest.

Uiteraard moeten er wel uitzonderingen blijven voor de meest kwetsbaren, zoals gepensioneerden en gehandicapten.

Uw huurders zullen dat voorstel graag horen.

GODRIE: Solidariteit is een erg belangrijke waarde voor mij, maar die moet wel circuleren. Vandaag zijn we erg solidair met mensen die al een sociale woning hebben, maar wat met de 58.000 gezinnen die wachten?

Kijk: dit contract moet geen timer worden die constant als een zwaard van Damocles boven de huurders hangt. We moeten dat evalueren en hen begeleiden in een traject. Daarbij is er meer samenwerking nodig met opleidingscentra en met Actiris (de Brusselse arbeidsbemiddelaar, red.).

Ik ben ervan overtuigd dat we veel huurders zo in een positief traject kunnen krijgen. Weinig mensen hebben de ambitie om hun hele leven in de sociale huisvesting te blijven, maar het huidige systeem moedigt huurders totaal niet aan om de sprong te wagen.

Bestaat er vandaag dan geen samenwerking tussen de sociale huisvestingsmaatschappijen en Actiris?

GODRIE: Nee. In Vlaanderen bestaat zoiets wel al. Daar moet je ingeschreven zijn als werkzoekende bij de VDAB en moet je inspanningen leveren om Nederlands te leren.

Wat als puntje bij paaltje komt en huurders niet meewerken?

GODRIE: Als mensen zich bewust niet in een begeleidingstraject inschrijven en blijven rekenen op solidariteit zonder een poging te doen om iets terug te geven, zitten we met een probleem.

Ik ben geen voorstander van uitsluiting, maar in zo'n geval zou ik er niets op tegen hebben om de huur op termijn te laten stijgen tot de gemiddelde Brusselse huurprijzen. Het extra geld dat zo binnenkomt, kunnen we dan gebruiken om de mensen op de wachtlijst te helpen.

Lionel Godrie, Un toit pour rebondir: Le logement social doit redevenir un tremplin, pas un cul-de-sac, EdiPro, 266 blzn., 35 euro