China en VS beide op zoek naar de heilige graal van AI-heerschappij

Bij de top vandaag in Washington tussen de Chinese president Xi Jiping en zijn Amerikaanse gastheer Trump zal ook de ontwikkeling van AI ter tafel komen. Zowel China als de VS is er veel aan gelegen de onbetwiste leider te worden in het toepassen van kunstmatige intelligentie. Een dergelijke positie brengt tenslotte economische groei en macht.

De ontmoeting tussen Trump en Xi komt op een moment van wrijvingen tussen Peking, Washington en de Amerikaanse techbedrijven, die momenteel vooroplopen in de race. Hoe staat die race ervoor, hoe verschilt de Amerikaanse benadering van de Chinese en wat kunnen we vandaag uit Washington verwachten?

Daar zit een verschil tussen, maar eerst moeten we iets uitleggen over AI zelf. Dat is namelijk een parapluterm voor allerlei soorten taken die computers uitvoeren en waar ontzettend veel rekenkracht voor nodig is. Met al die rekenkracht is AI veel beter en sneller dan oudere computertechnologie in patronen herkennen, situaties analyseren en nieuwe producten en oplossingen creëren.

In de kern vindt zowel de Amerikaanse als de Chinese regering dat AI cruciaal is voor de economische concurrentiekracht en nationale veiligheid. Het komt dan ook deels voort uit angst om economisch achterop te raken of van elkaars technologie afhankelijk te zijn, dat beide landen vol inzetten op eigen AI-ontwikkeling.

Amerikaanse bedrijven leggen de nadruk op het zo goed mogelijk nabootsen van de menselijke intelligentie. Daarmee zijn er veel commerciële- en overheidstoepassingen mogelijk. Denk aan het gebruik van gezichtsherkenning in de beveiliging, of een systeem dat menselijk gedrag als bluffen kan herkennen en imiteren voor gebruik in zakelijke onderhandelingen.

Peking daarentegen heeft een praktischer insteek. Die probeert de ontwikkeling van veel AI-toepassingen te stimuleren waar de samenleving meteen baat bij heeft. Met AI-experimenten in de zorg, het onderwijs en in het opsporen van financiële fraude, wil de regering AI in de maatschappij integreren.

In China wordt de ontwikkeling van AI gedreven door grote bedrijven die innovaties doen gecombineerd met een sterke sturing van de overheid. De overheid stelt subsidies en investeringen beschikbaar voor bedrijven die innovaties doen zolang die passen bij overheidsplannen.

Daarnaast stimuleert de Chinese overheid opensourcemodellen. Dit houdt in dat ontwikkelaars wereldwijd gebruik kunnen maken van de Chinese modellen, waardoor het gebruik wijdverspreid raakt en de bedrijven erachter van de ervaringen kunnen leren.

Pas als het gevaar dreigt dat modellen op een manier gebruikt worden waar de Chinese overheid het niet mee eens is, zullen er beperkingen opgelegd worden. Wat Peking vooral níet wil, is dat de ontwikkeling en toepassingen van AI de Communistische Partij in gevaar brengen.

In tegenstelling tot de sterk gereguleerde aanpak van China, krijgt de markt vrij spel in Amerika. De overheid wil het speelveld niet dichttimmeren, maar juist de voorwaarden scheppen zodat allerlei techbedrijven erop los kunnen innoveren met AI. De houding is vooral: probeer het maar, test je product in de praktijk, fouten maken mag. De nadruk ligt sterk op snelheid, vooral om China voor te blijven.

Dat is te zien in de manier waarop AI-bedrijven worden behandeld als ze in opdracht werken van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Toen AI-ontwikkelaar Anthropic eerder dit jaar pleitte voor "vangrails" om te voorkomen dat zijn eigen technologie door de overheid zou worden misbruikt, liet het Pentagon het bedrijf als een baksteen vallen. Het ministerie opende meteen een aanbesteding voor de concurrenten van Anthropic, dat daarmee een contract verloor ter waarde van 200 miljoen euro.

Daarnaast probeert de VS ervoor te zorgen dat China achterblijft wat betreft de rekenkracht van zijn computers. Dat doet Washington door het invoeren van wereldwijde exportbeperkingen op de meest geavanceerde chips en chipmachines.

Het in Nederland gevestigde ASML weet daar alles van. Het bedrijf uit Veldhoven is een van de vele techbedrijven die daardoor een deel van hun verkoop aan China hebben moeten staken. Voorlopig werkt deze aanpak. Als het gaat om rekenkracht lopen de Amerikaanse AI-bedrijven tot een half jaar voor op hun Chinese concurrenten, denken Chinese experts.

De techbedrijven in de VS die onlangs nogmaals hebben gepleit voor een veiliger aanpak, met vangrails en een langzamer tempo van AI-innovatie, zullen hun zin waarschijnlijk niet krijgen. Trump vindt het niet opportuun om zo de Amerikaanse voorsprong op China te verspelen.

Ook Xi ziet hun oproep niet zitten, want volgens hem is het een verkapte poging om Chinese innovatie af te remmen.

Tegelijkertijd zijn Washington en Peking wel kleine stappen aan het zetten om de veiligheid van AI in de gaten te houden en erover te communiceren. Afgelopen weekend spraken de Amerikaanse minister van Financiën Bessent en de Chinese vicepremier He af om een AI-veiligheidsmechanisme in het leven te roepen. De krant van de Chinese Communistische Partij schreef daarna dat AI "een nieuw terrein voor Chinees-Amerikaanse samenwerking" moet worden.