Minister na harde kritiek van het parket: 'Plaatsen jeugdzorg bijcreëren kost tijd'

Dit weekend zijn acht minderjarigen die waren opgepakt voor hun aandeel in de rellen van vrijdag, weer vrijgelaten. Alle Franstalige gesloten jeugdinstellingen zitten namelijk vol. Het parket van Brussel noemt dat 'verontrustend', zeker omdat ook voor alle alternatieven wachtlijsten zijn.

De verantwoordelijke minister Valérie Lescrenier (Les Engagés), reageert dat aan het probleem wordt gewerkt. Ten eerste laat ze weten dat ze de berichten van het parket niet kan verifiëren, ze zou pas ten vroegste maandag de cijfers daarover kunnen opvragen.

Verder ontkent de minister dat jongeren die niet in een gesloten instelling terechtkunnen, zomaar van de radar verdwijnen. "Ze blijven onder toezicht staan en, afhankelijk van de beslissing van de jeugdrechter, kunnen anderen vormen van jeugdbegeleiding worden ingezet."

Dubbel zo veel vraag

Desondanks moet Lescrenier toegeven dat er een groot plaatstekort bestaat binnen de Franstalige bijzondere jeugdzorg. "Op 30 september stonden 245 minderjarigen op een wachtlijst voor opvang in een gesloten jeugdinstelling", is het meest recente cijfer dat ze meegeeft. Dat is het dubbele van het aantal beschikbare plaatsen.

Al voegt de minister daaraan toe dat dat cijfer hoger uitvalt dan het werkelijke plaatstekort. "116 van hen (bijna de helft, red.), kregen al een andere vorm van opvang in een Institution Publique de Protection de la Jeunesse (IPPJ)", of een vorm van opvolging thuis. De minister voert verder aan dat sommige jongeren op meerdere wachtlijsten staan, en dat sommige plaatsen vroegtijdig worden aangevraagd, "nog voor de jeugdrechter een uitspraak heeft gedaan".

Toch betekent dat recent nog zo'n 129 minderjarigen aan het wachten waren op een plaats.

Bovendien is ook een wachtlijst voor opvolging door een mobiel begeleidingsteam thuis, wat de minister als alternatief naar voren schuift. "Die achterstand is wel gedaald van 120 jongeren in januari, tot 44 vandaag", zo klinkt het. "De wachttijd voor begeleiding bedraagt nu ongeveer een maand, dat is een verbetering van de situatie."

De minister laat nog weten dat ze werkt aan extra plaatsen in gesloten instellingen. Zo moeten er in totaal 41 plaatsen bijkomen in de gesloten instellingen van Saint-Hubert en de nieuwe site in Vorst tegen eind 2028, al gaat het daar om een open instelling. Lescrenier kondigt ook de oprichting aan van een gespecialiseerde 'residentie' voor minderjarigen die gerechtelijk vervolgd worden. Ze verwijst verder ook naar 43 extra jongeren die sinds dit jaar begeleid kunnen worden door de mobiele teams.

41 extra plaatsen

"Er zijn bijna twintig jaar lang geen nieuwe plaatsen gecreëerd in de gesloten instellingen. De regering (van de Franse Gemeenschap, red.) heeft besloten deze achterstand in te halen, de totale capaciteit zal tijdens deze legislatuur toenemen van 245 naar 286 plaatsen", zo maakt ze zich sterk.

Maar, "het creëren van plaatsen gaat niet van de ene op de andere dag, omdat hiervoor beveiligde infrastructuur nodig is die ook de rechten van jongeren respecteert. Dat kost tijd." Zo stuitten de plannen voor de nieuwe instelling in Vorst enkele jaren geleden op buurtprotest. Bovendien blijft de vraag of die capactiteitsuitbreiding zal voldoen aan de enorme vraag.

Ten slotte geeft de minister mee dat jongeren niet zomaar van wachtlijsten worden geschrapt. "De minderjarige blijft ingeschreven totdat er een plaats vrijkomt of totdat de jeugdrechter besluit hem van de wachtlijst te schrappen. In de tussentijd kunnen er andere opvangmaatregelen worden getroffen of kan de magistraat een nieuwe beslissing nemen."

Het plaatsgebrek binnen de Franstalige jeugdzorg wordt al geruime tijd aangeklaagd door het Brusselse parket en zelfs rechters. In april dit jaar beloofde Lescrenier nog dat het aantal plaatsen tegen 2029 zou stijgen naar 301 plaatsen, ook toen werden verschillende minderjarige delinquenten door plaatsgebrek vrijgelaten. Dat cijfer heeft ze nu niet herhaald.

Ook toen voerde Lescrenier aan dat jongeren zonder plek nog steeds werden opgevolgd, maar dat werd ontkend door het parket: "De minister geeft helemaal niet weer hoe de situatie op het terrein in werkelijkheid is", klonk het toen.