Brussel-minister Cieltje Van Achter (N-VA): 'De macht van Laaouej vormt een probleem'

Als Vlaams minister van Brussel en Media loopt Cieltje Van Achter (N-VA) nauwelijks in de schijnwerpers. “Behalve als er een relletje is over de Ketnetband”, lacht ze op het terras van café Winok in Schaarbeek. Ondertussen trekt het Brussels N-VA-boegbeeld wel volop de kaart van meer leer- en oefenkansen Nederlands via haar Totaalplan en verdedigt ze veiligere regels voor jongeren op sociale media.

Achter haar beleid zindert de traumatische Brusselse formatie nog na. Daarin botste de N-VA op een veto van de PS en werd de partij van premier Bart De Wever volgens Van Achter in de steek gelaten door de Vlaamse partijen. “En met welke uitkomst? Er zijn geen hervormingen en er is geen ploeg, er is alleen een tandem tussen de PS en Anders.”

Er leeft in de Brusselse regering wel de ambitie om in 2029 een begroting in evenwicht te bereiken.

Cieltje Van Achter: Dat gelooft niemand, behalve Anders. Hun vorige minister van Begroting, Sven Gatz, zei de afgelopen legislatuur ook constant dat het tekort in 2024 weggewerkt zou zijn. Op den duur begin je je eigen leugens te geloven. Ze moeten deze legislatuur nog bijna 1 miljard euro vinden. Dit gaat niet zomaar over cijfertjes, dit gaat over budgettaire ademruimte creëren om de problemen in de stad aan te pakken.

De Brusselse regering lijkt wel stappen te zetten. Het stationsplan en de drugscommissaris, het deelstepverbod of de omvorming van de Audi-site: daar kan de N-VA zich toch in vinden?

Van Achter: Dat klopt, maar van de echt belangrijke hervormingen komt niets in huis. De gemeenten en het gewest zitten aan de financiële afgrond. De organisatie van de OCMW’s is veel te versnipperd. Netheid blijft een gigantisch probleem. En zo kan ik blijven doorgaan.

Er is gewoon slecht onderhandeld door de Vlaamse partijen. Vooruit zegt al jarenlang ‘one Brussels’. Maar wat lees je daarover in het regeerakkoord? Ondertussen realiseert de N-VA de fusie van de politiezones op federaal niveau, maar bij elke veiligheidscrisis kijken de negentien Brusselse burgemeesters ieder in een andere richting.

Dan kan zo’n drugscommissaris toch een rol spelen?

Van Achter: We zullen zien. Het is typisch Brussel: weer iets nieuws uitvinden en een trofee in de lucht steken. Werk toch gewoon samen met de nationale drugscommissaris Ine Van Wymersch, die haar job heel goed doet. Het is alsof we hier in een ander zonnestelsel leven.

Uiteindelijk liggen de hefbomen voor het veiligheidsbeleid op federaal niveau. Brussels procureur Julien Moinil wacht op middelen van minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) en minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V).

Van Achter: Uiteraard. Elk niveau moet de veiligheidsproblematiek eendrachtig aanpakken. En dan wijst Ahmed Laaouej (PS) naar Antwerpen. Alsof ze daar de war on drugs minimaliseren.

Beschouwt u het als een persoonlijk falen dat de N-VA niet in de Brusselse regering zit?

Van Achter: We hebben ons uiterste best gedaan, maar de Vlaamse partijen hebben collectief gefaald door toe te geven aan de anti-Vlaamse reflex van de PS. Daar ben ik nog altijd bijzonder kwaad over. Het maakt Laaouej niet uit hoe de stad eraan toe is. Dat verontrust mij enorm.

Zou u vandaag wel in deze regering willen zitten?

Van Achter: Ik zou dit regeerakkoord niet verkocht krijgen aan mijn partij. Het is te licht, te ongeloofwaardig. De Vlaamse partijen kunnen toch niet eeuwig blijven zeggen dat er zoveel kafkaëske toestanden blijven bestaan in Brussel, dat die lasagne te complex is?

Ondertussen valt het op hoe vaak Brussel en Vlaanderen botsen. Bij de voorstelling van het wegenvignet was Brussels minister Dirk De Smedt bijvoorbeeld afwezig. Een agendaprobleem, zei hij.

Van Achter: Bullshit. Dat is nu een voorbeeld van de politique politicienne van Dirk De Smedt. Hij wil oppositie kunnen voeren tegen een maatregel die hijzelf heeft verdedigd binnen zijn regering. Daar kopen we niets mee, met op je eigen eiland te gaan zitten. Andere niveaus reiken je de hand aan, neem die dan vast. Ook als het over het niveau van Nederlands in Brussel gaat, moeten we de Brusselse beleidsmakers nog overtuigen van het belang van Nederlands oefenen in het onderwijs, de zorg, de overheidsdiensten ... Daaraan gaat zoveel energie verloren.

Hoe komt dat?

Van Achter: Omdat die initiatieven uit Vlaanderen komen, wil de VGC het anders doen. Dan gaan er bijvoorbeeld middelen naar de speelpleinen en zet de VGC niet in op de zomerscholen. De VGC moet het gaspedaal indrukken en die middelen naar Brussel halen, maar ze kiest te vaak voor de rem.

Dat kan toch een verschil in visie zijn? Dirk De Smedt zegt dat uw partij een grootstedelijke reflex mist.

Van Achter: Dat is belachelijk. De lat hoger leggen en meer Nederlands: zou dat dan niet werken in Brussel? Wat we in Vlaanderen uitrollen, is exact wat we nodig hebben in Brussel. Met het Totaalplan Nederlands brengen we vanuit de Vlaamse regering allerlei organisaties en administraties samen om het niveau van het Nederlands overal in Brussel te verbeteren. Zodat die tienduizend volwassenen die in onze centra voor volwassenenonderwijs (CVO’s) Nederlands leren dagelijks kunnen oefenen. Zo kan het ook.

Anders is de partij die de N-VA er zo lang bij wou in de Brusselse regering. Nu liggen jullie constant in de clinch.

Van Achter: Het is geen personenprobleem, maar Anders heeft gekozen voor een tandem met de anti-Vlaamse Ahmed Laaouej van de PS en er heeft zich bij Anders, veel meer dan bij andere partijen, een anti-Vlaams discours genesteld.

Uw partij wil back to basics als het over onderwijs gaat. Maar terwijl de N-VA al zeven jaar lang de Vlaamse minister van Onderwijs levert, ogen de PISA-scores steeds rampzaliger. Een op de drie Vlaamse jongeren haalt het basisniveau lezen niet.

Van Achter: Het Verenigd Koninkrijk scoort erg goed en dat is een land waar we met veel interesse naar kijken voor ons onderwijsbeleid. Het gaat daar over rust en orde in de klas, een kennisrijk curriculum en effectieve didactiek. Verschillende scholen zijn inspiratie gaan opdoen in Birmingham, een stad die wat lijkt op de onze. Met Zavelberg hebben we in Brussel één inspiratieschool waar die aanpak heel bewust in de praktijk wordt gebracht, met onder meer veel aandacht voor taalversterking. Ook andere Brusselse scholen zetten vandaag al stappen in die richting.

Ondertussen blijft het lerarentekort prangend. Kan een Brusselpremie niet helpen? Minister Demir zegt van niet.

Van Achter: Brussel krijgt al extra middelen, waardoor we bijvoorbeeld kleinere klassen hebben. Een Brusselpremie lost een heleboel andere pijnpunten niet op: mentoruren creëren, startende leerkrachten begeleiden of de administratieve lasten verlagen. De budgettaire context laat het ook niet toe. Scholen vertellen mij zelf dat ze niet wachten op een premie, maar op begeleiding van huidige leerkrachten.

Over twee jaar komt de voorbereiding op de volgende verkiezingen al op gang. Hoe kijkt de Brusselse N-VA na de voorbije formatie naar 2029? Niet alleen de PS, maar bijvoorbeeld ook Ecolo wil niet met jullie in zee. Hoe keren jullie dat?

Van Achter: Ik doe een ronde van de Brusselse burgemeesters en werk heel goed samen met Philippe Close (PS-burgemeester van Brussel, red.) over bijvoorbeeld het Nederlands in Brussel. Het is het anti-Vlaams discours en de macht van Ahmed Laaouej die een probleem vormen. Ik sta te kijken van wat hij doet. Na alles bij de Anderlechtse Haard blijft Lotfi Mostefa (PS) gewoon aan als voorzitter. Hij benoemt zijn kabinetschef zonder enige selectieprocedure tot Brussels vertegenwoordiger in Rabat. Het is allemaal zo schadelijk. Zijn pionnen overal plaatsen, is belangrijker dan goed bestuur. Zijn waarden staan erg ver van de mijne.

Hoe stelt het Nederlandstalige politieke landschap zich op in 2029? Pascal Smet (Vooruit) stelt bijvoorbeeld projectmatige lijsten voor om sterker te staan. Delen de N-VA, Anders en CD&V niet veel standpunten over Brussel?

Van Achter: Wat gaat dat helpen? We moeten vooral over een aantal zaken samen ruggengraat tonen.

Dan wordt regeringsdeelname bijna onvermijdelijk.

Van Achter: 2029 is nog ver. Maar ik doe niet aan politiek om mee te doen aan een akkoordje met de PS en op die manier zonder echte hervormingen achter te blijven. Dat is niet wat ik mijn stad toewens.