Hoeveel gevechtsvliegtuigen kan Europa eigenlijk bouwen zonder hulp van de Verenigde Staten?

• Europa is voor cruciale onderdelen en stealthcapaciteiten van gevechtsvliegtuigen afhankelijk van Amerikaanse technologie.
• Frankrijk loopt op het continent voorop op het gebied van strategische autonomie met de Rafale.
• Industriële schaalvergroting blijft de belangrijkste belemmering voor het bereiken van volledige onafhankelijkheid op het gebied van luchtverdediging.

Ondanks het feit dat Europa over enkele van ’s werelds meest geavanceerde luchtgevechtsplatforms beschikt, blijft het sterk afhankelijk van de Verenigde Staten. Hoewel het continent zijn eigen vliegtuigen produceert, is het nog steeds afhankelijk van Amerikaanse technologie voor specifieke onderdelen en de aanschaf van F-35’s. Dit roept een cruciale vraag op: zou Europa zijn luchtverdediging kunnen handhaven als alle Amerikaanse steun zou wegvallen?

Momenteel steunt de Europese lucht- en ruimtevaartsector op drie primaire modellen: de Franse Rafale, de Eurofighter Typhoon en de Zweedse Gripen. Het assembleren van een straaljager in Europa staat echter niet gelijk aan totale onafhankelijkheid, aangezien cruciale software, elektronica en aandrijfsystemen vaak elders vandaan komen.

Frankrijk als norm voor autonomie

Frankrijk is de meest autonome speler. De Rafale, ontwikkeld door Dassault Aviation, maakt gebruik van in Frankrijk vervaardigde M88-motoren en in eigen land geproduceerde radar- en elektronische oorlogsvoering-systemen. Deze autonomie beschermt Frankrijk tegen Amerikaanse exportbeperkingen.

Dassault breidt zijn productie ook agressief uit. Hoewel de productie in 2020 laag was, streeft het bedrijf ernaar om van ongeveer 28 vliegtuigen per jaar in 2025 op te schalen naar maar liefst 60 per jaar tegen het einde van de jaren 2020, hoewel er nog steeds een enorme achterstand aan buitenlandse orders bestaat.

Complexe toeleveringsketen van de Eurofighter

De Eurofighter Typhoon is het resultaat van een multilaterale samenwerking tussen Spanje, Italië, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Dankzij de in Europa vervaardigde EJ200-motoren behoudt het toestel een hoge mate van onafhankelijkheid. Niettemin is de productieschaal bescheiden en schommelt deze momenteel tussen de 12 en 14 eenheden per jaar.

Hoewel er doelstellingen zijn om dit aantal te verhogen tot 30 per jaar om aan de stijgende vraag van landen als Turkije en Duitsland te voldoen, maakt de complexe, grensoverschrijdende toeleveringsketen een snelle opschaling moeilijk.

Kwetsbaarheid van de Zweedse Gripen

De Zweedse Gripen kampt daarentegen met een aanzienlijke strategische kwetsbaarheid. Hoewel het vliegtuig is ontworpen met het oog op veelzijdigheid en wendbaarheid, is de Gripen E afhankelijk van de Amerikaanse GE Aerospace F414-motor.

Aangezien het vervangen van een straalmotor een uitgebreide herontwerp- en certificeringsprocedure vereist, kan de Gripen niet worden geproduceerd zonder samenwerking met de VS.

Beperkte productiecapaciteit

Kwantitatief gezien zou de theoretische maximale productie van Europa ongeveer 100 straaljagers per jaar kunnen bedragen als alle productielijnen zouden worden uitgebreid. Als de van de VS afhankelijke Gripen echter buiten beschouwing wordt gelaten, blijft er voor de Rafale en de Eurofighter een huidige gecombineerde productie over van ongeveer 40 vliegtuigen per jaar, die in de loop van de tijd mogelijk kan stijgen tot 90. Zelfs dan zijn deze cijfers theoretisch en afhankelijk van de stabiliteit van niet-gedocumenteerde toeleveranciers en bestaande internationale contracten.

De schaalverschillen met de Amerikaanse industrie zijn schrijnend. Zo levert Lockheed Martin vaak zo’n 100 F-35’s per jaar. Dat is meer dan de totale Europese productie. Het vergroten van deze capaciteit is niet louter een kwestie van financiering; het vereist jarenlange opleiding van nieuw personeel en uitbreiding van een zeer gespecialiseerd netwerk van toeleveranciers.

Nieuwe projecten

Naast de kwantiteit is er ook een kwalitatieve kloof. Europa beschikt momenteel niet over een stealthgevechtsvliegtuig van de vijfde generatie. Het Global Combat Air Programme (GCAP) van Italië, het Verenigd Koninkrijk en Japan is wel ontwikkeling. Maar het Frans-Duitse Future Combat Air System (FCAS) is zo goed als stopgezet, al probeert Frankrijk een doorstart te forceren.

Samenvattend beschikt Europa over de fundamentele technologie om gevechtsvliegtuigen te bouwen zonder Amerikaanse hulp, maar het ontbreekt aan de industriële schaal en de stealth-capaciteiten van de VS. Hoewel het continent in de toekomst mogelijk 40 tot 90 zelfstandig geproduceerde vliegtuigen per jaar zou kunnen produceren, blijft de overgang naar volledige strategische autonomie een uitdaging op de lange termijn. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!