HFPC ostro o wydarzeniach w TK. "Wątpliwości ws. podstawy prawnej"

Chaos w TK. Nocna szarpanina to dopiero początek? Śledź RELACJĘ NA ŻYWO w Wirtualnej Polsce.

W imieniu Zarządu HFPC Maciej Nowicki przekazał w obszernym oświadczeniu, że "ostatnie wydarzenia prowadzą do dalszej eskalacji kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego". "Tym trudniejsze, ale i tym pilniejsze jest poszukiwanie minimalnego konsensusu ponad polityczną polaryzacją" – czytamy.

HFPC ostro o wydarzeniach w TK

"Trybunał Konstytucyjny pogrążony jest w głębokim kryzysie instytucjonalnym od końca 2015 r. W obecnej sytuacji organ ten nie jest w stanie wykonywać swoich zadań w sposób niezależny i bezstronny, co negatywnie wpływa na poziom poszanowania praw człowieka i praworządności w Polsce" – ocenia zarząd Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie sytuacji wokół Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka "podstawy prawne wydanego wczoraj (30 października 2026 r.) zarządzenia w sprawie przerwy w czynnościach służbowych Prezesa i Wiceprezesa Trybunału są wątpliwe".

"Instytucję tę reguluje art. 130 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zezwala on na odsunięcie sędziego od wykonywania obowiązków na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości lub prezesa sądu do czasu, aż sąd dyscyplinarny rozstrzygnie w kwestii zawieszenia sędziego, ale nie dłużej niż na okres 30 dni. Nie dostrzegamy wyraźnych podstaw prawnych do tego, by decyzję taką mogła wydać sędzia o najdłuższym stażu" – wskazano w komunikacie.

WIDEO

Odsunęła Święczkowskiego, zapowiada reformę. Sędzia zabrała głos

"Zgodnie z przepisami sędzia taki zastępuje Prezesa TK jedynie wówczas, gdy na tym stanowisku powstał wakat lub gdy Prezes TK nie jest w stanie upoważnić innego sędziego do zastępowania go. Żadna z tych sytuacji w omawianym przypadku nie zachodzi. Pozostaje więc powoływanie się na stan wyższej konieczności konstytucyjnej, co jest w praktyce równoznaczne przyznaniu, że brak niebudzącej wątpliwości podstawy prawnej" – czytamy.

"Niewątpliwie natomiast ruch taki może kreować niebezpieczny precedens i rodzi obawy o przyszłość. Można sobie choćby wyobrazić sytuację, w której kolejny Sejm wybiera w skład Trybunału osobę z długim stażem sędziowskim, a ta następnie zawiesza władze Trybunału i przejmuje nad nim kontrolę" – uważa HFPC.

"Wydarzenia te nie mogą być oceniane w oderwaniu od przyczyn obecnego kryzysu. Wielokrotnie podkreślaliśmy, że legalnie wybrani sędziowie Trybunału powinni móc rozpocząć wykonywanie swoich obowiązków, a Prezydent nie ma prawa zablokować czy unieważnić wyboru dokonanego przez Sejm. Zwracaliśmy również uwagę na nieprawidłowości w funkcjonowaniu Trybunału Konstytucyjnego, w tym na manipulacje w wyznaczaniu składów orzekających. W tej ostatniej sprawie toczy się obecnie postępowanie karne zainicjowane po zawiadomieniu złożonym przez Fundację" – przypomniano.

HFPC: Konieczne jest pilne podjęcie działań naprawczych

"Nie ulega wątpliwości, że kryzys w Trybunale jest tak poważny, że do jego zażegnania konieczne jest pilne podjęcie działań naprawczych" – dodano.

"Niestety, wczorajsze wydarzenia nie przyczyniają się do naprawy Trybunału. Pomijając już wspomniane wątpliwości prawne, dalsza eskalacja konfliktu politycznego jest, w naszej ocenie, niezwykle szkodliwa. Przepychanki między sędziami a prezydentem RP przed wejściem do budynku Trybunału godzą w powagę instytucji państwa i są wymownym symbolem kryzysu państwa" – uważa HFPC.

Zdaniem HFPC, jedynym sposobem na rozwiązanie kryzysu w Trybunale Konstytucyjnym jest realizacja tzw. "resetu konstytucyjnego", zaproponowanego niedawno przez Fundację im. Stefana Batorego.

"Scenariusz taki powinien zakładać m.in. zmianę zasad wyboru sędziów TK, tak aby zapobiegać przejęciu i upolitycznieniu tej instytucji przez jedno ugrupowanie, a następnie wygaszenie kadencji wszystkich sędziów i dokonanie obsady wakatów na nowych zasadach" – podsumowano.