رکود تورمی عمیق در بازار لوازم یدکی و قطعات اتومبیل به علت محاصره دریایی

بازار لوازم یدکی اتومبیل در حالی از ابتدای سال با افزایش دو برابری قیمت‌ها روبرو شده که این بازار در رکودی عمیق بسر می‌برد و مردم توان مالی خرید لوازم یدکی اتومبیل را ندارند.

افزایش قیمت دلار در کنار محاصره دریایی و تشدید تحریم‌ها، بازار لوازم یدکی و قطعات اتومبیل را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. این کالاها از ابتدای سال با بیش از دو برابر قیمت روبرو شدند اما فروشندگان از رکود عمیق در بازار خبر داده و می‌گویند به علت نبود مشتری، درآمد ندارند.

یکی از فروشندگان لوازم یدکی و قطعات اتومبیل در گفتگو با «خبرآنلاین» گفته «قیمت‌ها مدام بالا می‌رود، اما مشتری مثل قبل نیست.» به گفته او، «افزایش قیمت‌ها فقط به معنای گران‌تر شدن کالا نیست؛ با کاهش قدرت خرید، تعداد خریدها نیز پایین می‌آید. مشتریانی که پیش از این برای تعویض قطعه معطل نمی‌کردند، حالا بیشتر قیمت می‌گیرند و گاهی تعمیر خودرو را به زمان دیگری موکول می‌کنند.»

به گزارش «خبرآنلاین»، برای مالک اتومبیل ماجرا به قیمت قطعه ختم نمی‌شود؛ هزینه نصب و تعویض هم باید پرداخت شود و اگر اتومبیل به چند قطعه نیاز داشته باشد، مبلغ نهایی افزایش پیدا می‌کند. همین مسئله بعضی مشتریان را به سمت گزینه‌های ارزان‌تر می‌برد و بعضی دیگر را به عقب انداختن تعمیر وامی‌دارد.

در این گزارش آمده، بخشی از قطعات موجود در بازار وارداتی است و در تولید برخی قطعات داخلی نیز مواد اولیه، تجهیزات یا اجزای وارداتی به کار می‌رود. به همین دلیل، نوسانات ارز می‌تواند هزینه تأمین کالا را افزایش دهد و بر قیمت نهایی اثر بگذارد.

وابستگی به واردات از چین نیز یکی از مواردی است که با تشدید تحریم‌ها و محاصره دریایی، بحران در بازار را افزایش داده است. فروشندگان می‌گویند نوسانات ارزی، تحریم‌ها و محدودیت‌های حمل‌ و نقل و واردات، هم هزینه تهیه قطعات را بالا برده و هم دسترسی به بعضی کالاها را دشوارتر کرده است. فروشنده‌ای که امروز کالای خود را می‌فروشد، برای جایگزین کردن موجودی انبار باید با قیمت روز خرید کند؛ موضوعی که می‌تواند در قیمت فروش بعدی اثر بگذارد.

قطعات و لوازم یدکی ماشین‌‌های سنگین از کامیون تا ماشین‌آلات عمرانی و کشاورزی با افزایش بیشتری نسبت به لوازم یدکی اتومبیل‌های سواری روبرو شده است. جلال موسوی نایب ‌رئیس کانون کامیونداران پیشتر اعلام کرده بود قیمت لوازم و قطعات یدکی ماشین‌های سنگین طی یک سال گذشته تا شش برابر افزایش یافته است. برای نمونه یک جفت لاستیک کامیون به ۱۸۰ میلیون تومان رسیده است.

آمارهای گمرک چین نشان می‌دهد صادرات چهار گروه اصلی قطعات ماشین شامل بدنه، موتور، گیربکس و سیستم تعلیق به ایران در هفت‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ از نزدیک به ۲۹۸/۴ میلیون دلار به ۸۸/۷ میلیون دلار رسیده است؛ کاهشی در حدود ۷۰ درصد!

از سوی دیگر هزینه حمل هر کانتینر از چین به بنادر جنوبی ایران پیشتر حدود ۳ هزار دلار بوده، در حالی‌ که انتقال زمینی در شرایط محاصره دریایی این رقم را به حدود ۱۲ هزار دلار رسانده است. این هزینه بطور مستقیم بر کالاهای وارداتی سرشکن شده و قیمت تمام شده آنها را افزایش می‌دهد.

در نیمه تابستان امسال بود که فعالان بازار لوازم یدکی گزارش دادند که پس از عبور قیمت دلار از مرز ۲۰۰ هزار تومان، از حدود ساعت ۳:۳۰ بعدازظهر روز یکشنبه اول شهریورماه فروش در بازار لوازم یدکی اتومبیل متوقف شد.

یکی از فعالان بازار لوازم یدکی همان زمان گفته بود: «معاملات در این بازار تا پایان هفته با احتیاط بیشتری انجام می‌شود تا شرکت‌ها قیمت‌های جدید خود را تعیین کنند.»

در آنسو، تورم در دیگر بازارها از مسکن تا موادغذایی و دارو نیز افزایش داشته است و شهروندانی که با کاهش ارزش واقعی درآمد دست و پنجه نرم می‌کنند، با فهرستی از هزینه‌‌های افزایش یافته روبرو هستند. معادله‌ای که تأمین هزینه‌های ضروری زندگی را نیز به بحرانی جدی تبدیل کرده است.

در همین رابطه «خبرآنلاین» نوشته: «خرید قطعات دست‌دوم یا تعمیر قطعه قدیمی از جمله راه‌هایی است که برای کاهش هزینه مطرح می‌شود. با این حال، ارزان‌تر بودن قیمت اولیه همیشه به معنای اقتصادی‌تر بودن انتخاب نیست. وضعیت فنی قطعه، میزان استهلاک و امکان ضمانت نیز اهمیت دارد. اگر قطعه دست‌دوم پس از مدت کوتاهی دوباره خراب شود، مالک خودرو ناچار است هزینه دیگری برای تعمیر یا خرید نمونه جایگزین بپردازد.»

گرانی قطعات و افزایش هزینه تعمیر برای برخی مالکان اتومبیل به معنای عقب انداختن تعمیر است. همه افراد نمی‌توانند بلافاصله پس از خرابی ماشین، هزینه قطعه و دستمزد را پرداخت کنند. این مسئله برای افرادی که ماشین وسیله اصلی رفت‌ و آمدشان است، مشکلات روزمره ایجاد می‌کند و برای کسانی که با آن کسب درآمد می‌کنند، ممکن است به معنای از دست رفتن بخشی از درآمد باشد. البته آمار مشخصی از تعداد ماشین‌هایی که به دلیل گرانی قطعات از چرخه استفاده خارج می‌شوند، در دست نیست.

از سوی دیگر وقتی قیمت‌ها بالا می‌رود، مشتری بیشتر به دنبال گزینه‌های ارزان‌تر می‌گردد و تشخیص تفاوت میان قطعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. قطعه بی‌کیفیت ممکن است زودتر خراب شود و هزینه بیشتری به مالک ماشین تحمیل کند. با این حال، بدون آمار مستند بازرسی‌ها و کالاهای شناسایی‌شده، نمی‌توان درباره میزان قطعات تقلبی در بازار برآورد دقیقی ارائه داد. قیمت بالاتر نیز به‌تنهایی اصالت کالا را تضمین نمی‌کند.

یکی از فروشندگان بازار لوازم یدکی اتومبیل به «خبرآنلاین» گفته «الان بعضی وقت‌ها دستمزد تعمیرکار از قیمت خود قطعه بیشتر شده؛ یعنی مشتری باید علاوه بر پول قطعه، هزینه زیادی هم برای نصب و تعمیر بدهد.»

اینهمه در حالیست که فروشندگان هشدار می‌دهند در صورت تداوم گرانی قطعات و افزایش هزینه تعمیرات، ممکن است برخی مالکان برای کاهش هزینه‌ها به استفاده از قطعات دست‌دوم و حتی قطعات سرقتی روی بیاورند.