Gaat voetbal veranderen na ongekende Manchester City-fraude? 'PSG zal beven'

De ongekende fraudezaak van Manchester City houdt de voetbalwereld in zijn greep. Terwijl de Engelse topclub moet vrezen voor harde straffen, liggen clubs met steenrijke eigenaren onder een vergrootglas. Verdwijnen de oliesjeiks uit het Europese topvoetbal?

In Londen, niet ver van het epicentrum van de grootste crisis aller tijden in het Engelse voetbal, deed La Liga-voorzitter Javier Tebas dinsdag een oproep. Manchester City kon in zijn ogen niet wegkomen met een lichte straf, na het gesjoemel van clubeigenaar sjeik Mansour Bin Zayed Al Nahyan met 1 miljard euro in bijna tien jaar. In die periode werd City een wereldmacht.

"Deze zaak is zeer ernstig. We hopen dat die een keerpunt markeert, niet alleen voor de Premier League", zei Tebas. "De Manchester City-zaak heeft gevolgen voor het Europese voetbal, met name wat betreft financiële doping. Er moet een straf komen die als voorbeeld dient."

Manchester City moet volgens experts vrezen voor harde straffen als puntenaftrek of verplichte degradatie uit de Premier League. Tegelijkertijd staan clubs met steenrijke eigenaren sinds deze week opnieuw ter discussie.

De aandacht ging uit naar onder anderen Nasser Al Khelaïfi, de Qatarese eigenaar van Champions League-winnaar Paris Saint-Germain. Hij weigerde Manchester City eerder deze week te veroordelen tijdens een vergadering van belangrijke voetbalbestuurders in Kopenhagen.

Manchester City gaat in beroep

Manchester City is vrijdag in beroep gegaan tegen de uitspraak van de onafhankelijke commissie van de Premier League. Een speciale beroepscommissie gaat zich nu over de zaak buigen. Het is niet duidelijk wanneer de uitspraak is en wanneer de straf bekend wordt.

'PSG hanteert dezelfde methodes'

En dat is niet voor niets, weet de Brits-Franse auteur Simon Kuper. De columnist van de Britse zakenkrant Financial Times volgt de financiële kant van het mondiale topvoetbal al jaren op de voet en schreef erover in het boek Soccernomics.

"Paris Saint-Germain hanteert dezelfde methodes als Manchester City", zegt Kuper. "Ze zeggen dat Qatar Airways de hoofdsponsor is, maar dat heeft honderden miljoenen aan de club gegeven." Qatar Airways is in handen van de Qatarese staat.

"Paris Saint-Germain zal nu ook wel een beetje beven, ook al hebben ze veel macht in de wandelgangen van het voetbal en hebben ze een rechtszaak tegen de UEFA gewonnen." De UEFA onderzocht PSG na de komst van Neymar (220 miljoen euro) en Kylian Mbappé (180 miljoen euro), maar de club werd om procedurele redenen vrijgesproken.

De uitzonderlijke zaak reikt volgens sportrechtadvocaat Frans de Weger nog verder. Hij denkt dat er ook kritischer wordt gekeken naar het imperium rond Manchester City: de City Football Group. Onder meer Lommel SK (België), Girona (Spanje) en Palermo (Italië) maken deel uit van dat voetbalnetwerk.

Komt Haaland op de markt?

Mocht Manchester City uit de Premier League worden gezet, dan kunnen topspelers als Erling Haaland normaal gesproken niet zomaar vertrekken. Ook niet als hun contracten zogenoemde degradatieclausules bevatten.

"Maar het ligt het wel voor de hand dat spelers om ontbinding van hun contract zullen vragen, indien de club wordt teruggezet en de spelers niet meer op het hoogste niveau uitkomen", zegt sportrechtadvocaat Frans de Weger.

"Het kernonderdeel van de arbeidscontracten, het spelen van betaald voetbal op het hoogste niveau, wordt geraakt. Daardoor lijken de betreffende arbeidsovereenkomsten hun doel te missen en wezenlijk te zijn gewijzigd."

'Zijn clubs er nog voor het volk?'

Volgens Marjan Olfers, hoogleraar Sport en Recht aan de Vrije Universiteit Amsterdam, is de Manchester City-zaak groot genoeg om een kentering in het Europese topvoetbal te veroorzaken. "Maar dan moeten alle clubs naar zichzelf kijken en de vraag stellen: zijn we er nog voor het volk?"

En daar wringt de schoen, zegt Olfers. "Er zijn te veel eigenaren in het voetbal met vele miljarden achter zich. En als het geld alleen maar dominant wordt, heeft het volk het nakijken en heb je geen geloofwaardige competitie meer."

Olfers vindt het typerend voor de cultuur in het topvoetbal dat er pas actie werd ondernomen nadat een klokkenluider via de zogeheten Football Leaks onthullende documenten over de financiën van Manchester City had gelekt aan Der Spiegel. Het Duitse weekblad schreef al in 2018 over de geheime constructies bij Manchester City.

"Uit de e-mails blijkt dat Manchester City maling had aan de regels. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit vaker gebeurt. Geld heeft een grote invloed in het voetbal gekregen en de sport krijgt het niet lekker schoon. Het zelfreinigend vermogen blijft achter."

Sterker nog: vijf jaar geleden vierden de fans van Newcastle United nog feest toen de club werd overgenomen door een Saoedisch staatsfonds dat onder leiding staat van de omstreden Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman. De Premier League kon de overname niet tegenhouden.

'Voorlopig blijft het: geld praat'

Toch krijgen geldschieters door strengere regels van de UEFA en Premier League nog maar moeilijk voet aan wal in het Europese topvoetbal, ziet Kuper. "In Spanje kunnen Real Madrid en Barcelona niet gekocht worden, want die zijn van de leden. En in Duitsland mag je een club niet geheel overnemen."

Strenge regels tegen clubeigenaren hebben ook een keerzijde, benadrukt Kuper. "De consequentie is dat de teams met de hoogste inkomens, zoals Manchester United en Arsenal, niet meer bestreden kunnen worden."

"De enige manier om met deze clubs te concurreren is dankzij een rijke weldoener. Nu mag dat niet meer. Dan krijg je de Franse en Duitse situatie. Er is dan één club, in Engeland misschien drie of vier clubs, die kampioen kan worden omdat die het meeste geld heeft."

Olfers voorziet niet snel grote veranderingen in het Europese topvoetbal. "De grote vraag is waanneer het publiek afhaakt, want dat zou de grootste straf voor het voetbal zijn. We zijn ook niet minder gaan kijken door eerdere corruptieschandalen. We vreten wedstrijden en de stadions lopen vol. Voorlopig is het: geld praat."

City-zaak ligt ook politiek gevoelig

De fraudezaak rond Manchester City ligt ook in de Britse en internationale politiek gevoelig. De Britse premier Andy Burnham sprak zich in eerste instantie mild uit over het gesjoemel van de club. Hij benadrukte dat de eigenaren veel hadden betekend voor Manchester.

Die woorden kwamen niet helemaal uit de lucht vallen, omdat Burnham tot voor kort burgemeester van Manchester was. Na de nodige kritiek benadrukte zijn woordvoerder dat de club "niet boven de regels staat".

Volgens journalist Simon Kuper is de vraag hoe de Verenigde Arabische Emiraten gaan reageren op de zaak. "Ze steken veel geld in de Britse economie en zijn een belangrijk land in de geopolitiek. Het kan zijn dat ze zeggen: jullie hebben ons vernederd, we gaan hier weg."