The Jerusalem PostOdds rise of Trump-Kim meeting on APEC sidelines, analysts sayInquirer6 hurt after truck crashes into warehouse in Benguet townPunchObasa celebrates son’s LG chairman of the year awardDaily MaverickSomaliland briefly detains Americans accused of threatening national securityInquirer EntertainmentBINI, SB19 celebrate historic Grammy nominationsESPN CricinfoMS Dhoni ends IPL career, joins CSK as mentorZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFObservador DesportoPrisão preventiva para jovem suspeita de matar senhorio20 Minuten«Dauert noch»: Lena Meyer-Landrut meldet sich nach FunkstilleKhaosod EnglishThailand plans 100,000-seat stadium in Chonburi sports complexAntara NewsIndonesia aims to boost community businesses through social forestryPremium TimesPlateau records 5,457 suspected diabetes cases in nine months
The Daily Newsstand · Free, Always
Tuesday, November 17, 2026

Kościół większy niż Biały Dom. Niezwykłe odkrycie polskich archeologów w Sudanie

Translate

Polscy archeolodzy dotarli do pozostałości monumentalnej świątyni, która przez stulecia pozostawała ukryta pod ziemią na terenie dzisiejszego Sudanu. Jej rozmiary robią wrażenie – budowla miała około 47 na 57 metrów, a więc była większa od Białego Domu w Waszyngtonie. Odkrycie może pomóc lepiej poznać historię dawnego chrześcijańskiego królestwa Nubii, o którym współczesny świat wciąż wie zaskakująco niewiele.

Kościół większy niż Biały Dom. Niezwykłe odkrycie polskich archeologów w Sudanie

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Niezwykłego odkrycia dokonano w Starej Dongoli, na wschodnim brzegu Nilu, na terenie dawnej stolicy chrześcijańskiego królestwa Makurii. Polska i sudańska misja archeologiczna dotarła do oryginalnego poziomu posadzki Wielkiego Kościoła Jezusa (Great Church of Jesus). Było to możliwe dzięki odsłonięciu monumentalnych schodów prowadzących do wnętrza świątyni. Ściany otaczające klatkę schodową zachowały się na wysokość około 11 metrów.

Pracami kieruje prof. Artur Obłuski z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Jak podkreśla badacz, budowla była większa od słynnego Białego Domu w Waszyngtonie. Jej szerokość szacuje się na 47 metrów, długość na około 57 metrów, a wysokość mogła sięgać 21 metrów.

Afrykańskie królestwo, o którym niewiele osób pamięta

Wielki Kościół Jezusa był prawdopodobnie największą świątynią średniowiecznej Nubii. Stanowił najważniejszy obiekt sakralny królestwa Makurii – jednego z chrześcijańskich państw, które rozwinęły się w dolinie środkowego Nilu po przybyciu misjonarzy w VI wieku.

To właśnie ten kontekst sprawia, że odkrycie ma znaczenie wykraczające poza archeologię. Średniowieczna Nubia była ważnym ośrodkiem chrześcijaństwa w Afryce. Jej historia pokazuje, że na długo przed europejską ekspansją na kontynencie funkcjonowały rozwinięte królestwa z własnymi tradycjami religijnymi, kulturą i imponującą architekturą.

Prof. Obłuski porównuje znaczenie Wielkiego Kościoła Jezusa do roli, jaką w świecie bizantyjskim odegrała Hagia Sophia w Stambule. Chodzi nie tylko o rozmiary, ale również o wpływ na sposób projektowania i budowania kolejnych świątyń. Zdaniem polskiego archeologa kościół w Dongoli mógł wyznaczać architektoniczne trendy w Nubii, a być może również w innych częściach północno-wschodniej Afryki.

Pod ziemią kryją się kolejne tajemnice

Dotarcie do oryginalnej posadzki to ważny krok w badaniach. Paradoksalnie wyzwaniem jest wyjątkowo dobry stan zachowania budowli. Żeby dotrzeć do kolejnych części obiektu, naukowcy muszą prowadzić wykopaliska na znacznej głębokości, co wymaga dodatkowych środków i specjalnych metod pracy.

To nie jedyne znalezisko polsko-sudańskiej ekspedycji. W budynku przylegającym do głównej świątyni archeolodzy odkryli pozostałości kolejnego kościoła, który znajdował się na piętrze. Zachowały się fragmenty dekoracji malarskich, a wśród gruzu znaleziono także kawałki tynku z greckimi inskrypcjami.

Jak wyjaśniła epigrafik ekspedycji, dr Agata Deptuła, fragmenty zawierają teksty biblijnych pieśni liturgicznych. Jeden z nich udało się powiązać z modlitwą Anny, matki proroka Samuela, znaną ze Starego Testamentu.

Badacze podkreślają, że to dopiero początek poznawania pełnej historii monumentalnego kompleksu. Kolejne prace mają pomóc ustalić dokładne rozmiary świątyni i lepiej zrozumieć jej funkcję w średniowiecznym królestwie Makurii.

Odkrycie pokazuje również, jak wiele pozostaje jeszcze do zbadania w Sudanie – kraju, którego dziedzictwo archeologiczne często pozostaje w cieniu znacznie bardziej znanego Egiptu.

View the original on RMF24 →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.