Minder leerlingen uitgesloten, toch nemen klachten van ouders toe: 'Voelt onrechtvaardig'

Scholen in Brussel hebben het afgelopen schooljaar iets minder leerlingen definitief uitgesloten dan het jaar voordien. In 2025-2026 ging het om 161 leerlingen, tegenover 179 in 2024-2025. Dat is een daling van ongeveer tien procent, blijkt uit cijfers van het Lokaal Overlegplatform (LOP) voor het secundair onderwijs.
Terwijl scholen minder vaak een leerling wegsturen, stappen ouders en leerlingen steeds vaker naar hulporganisaties en ombudsdiensten om de beslissing van de school aan te vechten. Bijna de helft van de klachten – zo'n 750 in totaal - die in schooljaar 2025-2026 binnekwamen bij het Kinderrechtencommissariaat, gaan over onderwijs.
De grootste categorie van meldingen is die over tuchtmaatregelen: 189 klachten gingen over sancties op school. "Mensen zijn mondiger dan tien of twintig jaar geleden", zegt Caroline Vrijens. "Dat horen we ook bij andere ombudsdiensten."
Dat bevestigt het Brusselse Service Droit des Jeunes, dat ouders ondersteunt die een klacht hebben over het Franstalig onderwijs. Sinds 2021 zag de organisatie 'een explosie' van aanvragen van ouders en jongeren die begeleiding zoeken om bijvoorbeeld een definitieve uitsluiting aan te vechten.
Achter de cijfers zitten leerlingen en gezinnen die vaak niet weten waar ze terechtkunnen. Dat merkt Ruth Plaizier op, projectverantwoordelijke Nederlandstalig Onderwijs bij jongerenwerking Laeken AMO, die ouders ondersteunt die weinig of geen Nederlands kunnen, maar wel een kind hebben in het Nederlandstalige onderwijs.
Misverstanden
De organisatie begeleidt ouders en leerlingen bij schoolproblemen, maar ook bij klachten over definitieve uitsluitingen. "Dat komt voor veel gezinnen bijzonder hard aan", zegt Plaizier. "Ouders weten niet welke stappen ze moeten zetten, waar ze hun kind kunnen inschrijven of hoe ze de beslissing kunnen aanvechten. Ze voelen zich vaak letterlijk uit de school gezet."
Vaak zien ouders de tuchtmaatregel niet aankomen, of ze hebben de waarschuwingen van de school gemist. "Scholen geven vaak aan dat ze voldoende inspanningen hebben geleverd om ouders te informeren. Ze verwijzen bijvoorbeeld naar de vele berichten die via Smartschool werden verstuurd. Maar een verstuurd bericht betekent niet noodzakelijk dat de boodschap ook effectief is aangekomen", zegt Plaizier.
"Een belangrijke mededeling over een tuchtgesprek kan gemakkelijk verloren gaan tussen andere berichten over schoolactiviteiten en praktische afspraken. Zeker wanneer ouders het Nederlands onvoldoende beheersen of minder vertrouwd zijn met digitale schoolcommunicatie, kan dat tot grote misverstanden leiden."
Die tendens ziet Vrijens ook bij het Kinderrechtencommissariaat, dat regelmatig klachten ontvangt van ouders die niet goed begrijpen waarom een bepaalde maatregel werd opgelegd. "Soms heeft dat te maken met een taalbarrière, maar vaak is de communicatie vanuit de school onvoldoende duidelijk. Voor ouders komt een sanctie dan onverwacht en dat voelt onrechtvaardig aan", zegt ook Vrijens.
"We stellen bovendien vast dat de opgelegde sanctie niet altijd in verhouding staat tot wat er gebeurd is. Vanuit kinderrechtenperspectief is het belangrijk dat scholen niet meteen naar de zwaarste maatregel grijpen, maar eerst bekijken welke minder ingrijpende oplossingen mogelijk zijn."
Elke school een eigen beleid
Hoe scholen omgaan met moeilijk gedrag, verschilt sterk. Dat blijkt ook uit twee Brusselse voorbeelden die in 2025 de pers haalden. In het Sint-Guido-Instituut in Anderlecht zou een dertienjarige leerling zijn leerkracht bedreigd hebben. De school koos ervoor om de jongen te begeleiden in plaats van te schorsen. "Bij de eerste misstap iemand buiten zetten, zou tot grotere problemen leiden. We willen hen net op het rechte pad krijgen", klonk het toen bij de directie.
De Egied van Broeckhovenschool in Molenbeek maakte in april 2025 een andere keuze. Twee broers van veertien en vijftien jaar werden net voor de paasvakantie geschorst. Hun ouders waren verontwaardigd en vonden dat de school te snel tot zware sanctie overging. Ze klaagden ook over gebrekkige communicatie van de school en stelden dat de school onvoldoende rekening hield met de ADHD van een van de jongens.
Dat elke school haar eigen beleid heeft, blijkt ook uit het feit dat vijf scholen in Brussel verantwoordelijk waren voor 73 procent van het totale aantal uitsluitingen vorig schooljaar, tonen de cijfers van het LOP. Vooral Anderlecht en Sint-Jans-Molenbeek springen eruit. Scholen in Anderlecht waren verantwoordelijk voor 57 uitsluitingen, gevolgd door Sint-Jans-Molenbeek met 32. Samen vertegenwoordigen de scholen in die twee gemeentes 55 procent van alle definitieve uitsluitingen.
Plaizier begrijpt dat scholen veel uitdagingen hebben en dat leerkrachten en directies onder druk staan. Toch vindt ze dat er meer vertrouwen moet zijn in de mogelijkheid tot verandering. "Het is goed dat ouders vaker een klacht indienen", zegt ze daarom dan ook. "Ouders hebben het gevoel dat de school het probleem volledig bij hen en hun kinderen legt. Maar de school heeft eigenlijk ook gefaald. Ze is er zelf ook niet in geslaagd om de situatie op te lossen."
Geen nieuwe school?
Een definitieve uitsluiting heeft vaak drastische gevolgen voor een leerling: 65 procent van de leerlingen die definitief zijn uitgesloten, vindt geen nieuwe school, weet het LOP. Het gaat om 105 leerlingen in het schooljaar 2025-2026.
Het CLB is verplicht om leerlingen te begeleiden bij het zoeken naar een nieuwe school, maar ook over die begeleiding ontvangen organisaties veel klachten. "In de praktijk krijgen ouders echter vaak gewoon een lijst met scholen. Het is vervolgens aan hen om zelf contact op te nemen en een nieuwe inschrijving te regelen", zegt Plaizier. "Voor veel Franstalige ouders is dat bijzonder ingewikkeld. Ze moeten zelf Nederlandstalige scholen contacteren en uitleggen dat hun kind geschorst of definitief uitgesloten werd. Dat vraagt heel wat taalvaardigheid en kennis van het onderwijssysteem."
Het Kinderrechtencommissariaat waarschuwt ook voor de gevolgen van een definitieve uitsluiting. Vrijens: "Jongeren moeten namelijk soms maanden wachten op een nieuwe school. In die periode missen ze lessen, toetsen en begeleiding. Hun leerachterstand groeit en het risico dat ze hun schoolloopbaan niet afmaken, neemt toe." Ook lopen leerlingen die één keer zijn weggestuurd, het risico om vaker weggestuurd te worden.
Méér begeleiding
In februari 2026 liet Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) onderzoeken of aparte ‘gedragsscholen’ een oplossing kunnen bieden voor jongeren die herhaaldelijk van school worden gestuurd.
Het Kinderrechtencommissariaat staat daar kritisch tegenover. Jongeren apart onderbrengen, lost volgens het commissariaat de onderliggende problemen niet op. "Moeilijk gedrag kan een signaal zijn van andere problemen, zoals armoede, trauma of negatieve invloeden. Het is onze plicht om de leerling aan boord te houden", klinkt het.
Het commissariaat steunt wel voorzichtig het actieplan ‘Goed Gedragen’ van dezelfde minister, Zuhal Demir. Dat bevat 28 maatregelen om meer rust, structuur en veiligheid te creëren in het basis- en secundair onderwijs. Eén daarvan is de inzet van een gedragsexpert op school.
Vrijens juicht het ideee om extra begeleidend personeel in te schakelen toe. Die kan de plooien tussen de school en de ouders gladstrijken én de kinderen die uit de boot dreigen te vallen in een vroeger stadium begeleiden. Volgens haar is het belangrijk dat die persoon er is om te begeleiden en niet om te sanctioneren. Vrijens pleit voor één extra welzijnsprofessional in elke school, om leerlingen én leerkrachten te ondersteunen zodat het minder vaak tot een definitieve uitsluiting hoeft te komen.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.