Duits elftal al jaren in verval: 'Geen leiders op én naast het veld en geen spits'

Met Duitsland treft het Nederlands elftal vanavond een elftal in verval. Na de wereldtitel in 2014 werd Die Mannschaft tweemaal uitgeschakeld in de groepsfase van het WK en afgelopen zomer was het bescheiden Paraguay te sterk in de achtste finales.

Het manco? Erik Meijer heeft geen bedenktijd nodig om die vraag te beantwoorden. "Het ontbreekt al jaren aan een echte leider. Op het veld én naast het veld."

De 57-jarige oud-voetballer van onder meer PSV, Liverpool, Hamburger SV en Bayer Leverkusen, die tien jaar in de Bundesliga speelde en tegenwoordig werkzaam is als analyticus bij het Duitse Sky Sports, noemt dat tekort een teken van de tijdgeest.

"Echte leiders worden niet meer gemaakt. Verantwoordelijkheid nemen en daar goed mee omgaan, is tegenwoordig niet meer normaal."

Meijer: "We accepteren het als iemand een fout maakt. Vroeger werd er hard gescholden of je kreeg soms een tik. Nu moet je alles, hoe zeg je dat, heel zakelijk oplossen. Bah, wat klinkt dat vies."

"Er is geen hiërarchie meer", zegt Frank Wormuth, oud-trainer van Heracles Almelo en FC Groningen. "Matthias Sammer en Lothar Matthäus, dat waren spelers die het voor het zeggen hadden. Tegenwoordig heeft iedereen een mening. De tijd is voorbij dat één of twee spelers bepaalden wat er ging gebeuren en de rest alleen ja en amen zei."

"Ik noem het weleens voetbal volgens het humanisme. We zeggen niet meer wat we móeten doen, maar wat we wíllen doen."

Een vereiste van een proflicentie in Duitsland is dat clubs uit de eerste en tweede Bundesliga beschikken over een eigen opleidingsinstituut. Ook daar wringt 'm volgens Wormuth vaak de schoen.

"Bij die academies hoeven de jonge gasten alleen maar te voetballen, verder wordt alles voor ze geregeld. Ze halen er verplicht hun schooldiploma, al moeten ze daarvoor soms door drie leraren geholpen worden. Dan kun je je afvragen: als je op dat vlak al niet gedwongen wordt na te denken, hoe kun je op het veld dan nog een spelsituatie oplossen?"

Maar Wormuth heeft de laatste jaren ook verkeerde keuzes van de bondscoaches gezien. "Joachim Löw heeft na de wereldtitel van 2014 geprobeerd de 'Spaanse School' te imiteren met tika taka-voetbal. Hij vergat alleen dat daar ook de Spaanse mentaliteit bij hoort."

"Onze grote kwaliteit was jarenlang de duelkracht, vooral defensief gezien. Ineens moest het spel frivool worden. Dat ging ten koste van de man-tegen-mansituaties, vooral achterin."

Volgens Meijer zit het probleem van het Duitse voetbal verweven in de gehele organisatie van de DFB. "De Duitse bond wil het voetbal van onderaf veranderen. Bij de jongste jeugd staan meer dan twee doelen op een veld, zodat meer spelertjes kunnen scoren. En teams worden niet meer als winnaar uitgeroepen als ze hun tegenstander verslaan. Als je kinderen leert dat voetbal zo gespeeld wordt, ga je het op de lange termijn niet redden."

Sla de carrousel over

• Klopp over niet oproepen Brandt: 'Ik ken hem al, hij raakt niet in paniek'

• Ter Stegen even geen Ajax-doelman in de Arena, maar Duits international

Slide 1 van 2

Meijer: "Maar ook op het allerhoogste niveau slaan ze de plank volledig mis. Dit WK had Duitsland in Julian Nagelsmann een bondscoach die zijn beste speler rechtsback zette, terwijl die als verdedigende middenvelder wekelijks uitblonk bij Bayern München."

"Dat Joshua Kimmich dat accepteerde, vind ik echt ongelofelijk. Ik had tegen de bondscoach gezegd: ga jij lekker naar dat WK, maar ik ga deze zomer met mijn vrouw op vakantie."

"Maar conflictsituaties bestaan niet meer, lijkt het wel. Terwijl het ook leiderschap is om een keer tegen de trainer te zeggen dat je hem een klootzak vindt. Maar dan moet je vervolgens wel uitleggen hoe jij erover denkt en ook zo flink zijn om je fout toe te geven als de trainer toch gelijk heeft. Dat is mannelijkheid."

Volgens Meijer heeft Duitsland ook een ander makke. "Sinds Miroslav Klose heeft Duitsland geen enkele goede spits meer gehad. Ik zie nog steeds geen potentiële nieuwe nummer 9 rondlopen in de Bundesliga. Jonathan Burkardt van Eintracht Frankfurt en Niclas Füllkrug van Werder Bremen doen het aardig bij hun club, maar zijn nog geen topspitsen."

Wormuth heeft bij vlagen heimwee naar het verleden. "Aanvallers winnen een wedstrijd, verdedigers winnen een toernooi. Dat was in Duitsland jarenlang een gouden wet. Misschien dat we dat onder Jürgen Klopp eindelijk weer gaan inzien."

"Na dat gewonnen WK van 2014 heeft Löw bovendien te lang vastgehouden aan het adagium 'never change a winning team'. Misschien is Löw wel te lang bondscoach geweest. Het is in ieder geval zeker dat er toen niet op tijd is doorgeselecteerd."