Staatssecretaris Erkens wil af van onverdoofd slachten: 'Past niet bij ons idee van dierenwelzijn'

Onverdoofd slachten verdeelt de politiek al langer tot op het bot. Partijen als de SGP en Denk hameren op het belang van godsdienstvrijheid, terwijl de Partij voor de Dieren en de PVV al jaren pleiten voor een verbod, vanwege onnodig dierenleed.

Erkens stelt niet voor niets op dierendag het onverdoofd slachten ter discussie. "Wij proberen het dierenwelzijn in Nederland te verbeteren, onnodige pijn te voorkomen voor dieren. Daar vind ik persoonlijk onverdoofd ritueel slachten dan wel moeilijk bij passen. Ik snap dat het gevoelig ligt, het raakt ook aan de vrijheid van religie. Maar als je ziet dat wij proberen het dierenwelzijn in Nederland te verbeteren, dan is het onverdoofd slachten toestaan wel heel wrang."

Hals doorgesneden

Bij regulier slachten worden dieren vooraf vergast of krijgen zij een pin door hun hoofd, maar bij de rituele slacht hoeft dat niet. In de wet geldt daarvoor een uitzondering. Zo wordt bij de islamitische slacht de hals doorgesneden met een scherp mes, waarbij het dier richting Mekka wordt gedraaid en de naam van Allah wordt uitgesproken.

Verdoving is enkel toegestaan als die omkeerbaar is, het gebruik van pinnen bij een koe is zo in beginsel uit den boze. Zo weet de slager zeker dat het dier door de slacht overlijdt en niet door de verdoving.

Lees ook

Dierenwelzijn is nu onderdeel van de Belgische grondwet

Maar tegenstanders van de rituele slacht wijzen op de langdurige pijn bij de dieren. Uit onderzoek van de Wageningen Universiteit blijkt dat schapen gemiddeld na zo'n 15 seconden hun bewustzijn verliezen, bij runderen is dat tot wel 140 seconden. Om dat te beperken gelden regels voor het slachten zonder voorafgaande verdoving.

Wettelijk is afgesproken dat dierenartsen van de NVWA na 40 seconden moeten ingrijpen, en bij een teken van bewustzijn het dier álsnog moeten verdoven.

Islamitische slagers

Ritueel slachten is zowel voor de joodse als de islamitische gemeenschap belangrijk, al zijn er in Nederland alleen islamitische slagers, die halal vlees verwerken. De laatste koosjere slager sloot 2,5 jaar geleden zijn deuren. Slechts een kleine groep Nederlandse joden eet enkel koosjer. De halalindustrie is daarentegen vele malen groter. Het aantal restaurants en producten in de supermarkt neemt al jaren toe; de omzet van halalproducten verdubbelde tussen 2021 en 2023, naar 53,4 miljoen.

Volgens Erkens heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens twee jaar geleden geoordeeld dat een verbod op onverdoofd ritueel slachten gerechtvaardigd is ter bescherming van het dierenwelzijn. "Daarmee zijn er mogelijkheden ontstaan om er wat aan te doen."

De bewindsman wijst op een initiatiefwetsvoorstel van de Partij voor de Dieren dat een verbod op onverdoofd slachten regelt. Dat wetsvoorstel wil PvdD-Tweede Kamerlid Esther Ouwehand deze maand naar de Tweede Kamer sturen. Erkens: "Daar zal ik met veel interesse, heel serieus en met open vizier naar kijken. Ik vind het onverdoofd slachten gewoon wrang omdat het niet past bij de dierenwelzijnstandaarden die wij hebben."

Verbod

Voor het verwijt dat een verbod op onverdoofd slachten vooral is bedoeld om moslims te pesten is hij niet bang. "Verdoofd ritueel slachten blijft immers wel mogelijk. Er zijn ook al meerdere landen in Europa waar onverdoofd slachten verboden is. Dat is zo in Denemarken, België, Griekenland, Oostenrijk en sommige Scandinavische landen. Dus je ziet dat het verbod er al breder in Europa is."

Lees ook

Nieuwe regels moeten leven van varkens, koeien en kippen verbeteren: 'Teken van beschaving'

De VVD-bewindsman zegt zich al sinds zijn aantreden in te zetten voor het verbeteren van het dierenwelzijn in Nederland. Zo verhoogde hij de boetes op dierenmishandeling en verlaagde de toegestane temperatuur in vrachtwagens die vee vervoeren.

Toch blijven organisaties die zich inzetten voor dierenwelzijn heel kritisch. Zo is de toegestane leefruimte voor kalveren in onlangs gepresenteerde plannen uitgekomen op 1,65 vierkante meter, in plaats van de eerder afgesproken 2 vierkante meter. Ook is er veel kritiek op het feit dat Erkens het niet verplicht om runderen in de wei te laten staan.

Onzin

Erkens: "Ik vind dat echt onzin. Ik vind het kolder, want het klopt gewoon niet. Er zijn een hoop maatregelen verder aangescherpt. We maken een hele grote beweging: meer ruimte voor dieren in stallen, we stoppen met het couperen van vakensstaartjes en stoppen met het onthoornen van koeien. Dit zijn veranderingen die we al lang willen en we nu eindelijk ook echt gaan doen. Ik snap dat dierenwelzijnsorganisaties vinden dat er meer moet. Maar met de maatregelen die ik neem lopen we als de Nederland wereldwijd voorop. Alleen Denemarken is net zo ambitieus als wij. En wij lopen voorop in Europa. En Europa loopt voorop in de wereld."

Lees ook

Krulstaarten varkens massaal afgeknipt, dierenorganisatie stapt naar rechter

Volgens de staatssecretaris is zijn taak niet uitvoeren wat de dierenwelzijnorganisaties willen, maar ervoor zorgen dat verbetering die nodig zijn ook politieke steun krijgen. "Die organisaties doen heel goed werk, dat moeten ze ook blijven doen want ze houden ons scherp. Ze zorgen er ook voor dat we met elkaar om de zoveel jaren grote stappen zetten. Alleen ik moet ervoor zorgen dat het beleid in de praktijk zal werken."

Spanningsveld

De bewindsman waarschuwt daarvoor. "Anders lopen we het risico dat we straks alleen nog maar vlees kunnen importeren uit landen als Roemenië. En ik kan je vertellen: het dierenwelzijn wordt daar niet beter van. We moeten het dierenwelzijn in Nederland dus verder verbeteren, maar wel op een manier die onze sector kan dragen. Dat is het spanningsveld waarbinnen ik beleid moet maken."

Varkens in Nood trok eerder aan de bel over het welzijn van dieren tijdens transporten, bekijk dat hier: