Bank van Rusland vecht EU-regels rond de handhaving van sancties aan

• Rusland vecht EU-regelgeving aan die de wereldwijde tenuitvoerlegging van Russische rechterlijke uitspraken blokkeert.
• Euroclear wordt geconfronteerd met een schadevergoedingsvordering van 200 miljard euro na de bevriezing van Russische staatsactiva.
• Deze juridische strijd test de grenzen van extraterritoriale bevoegdheid en internationaal recht.

De Bank van Rusland heeft een rechtszaak aangespannen binnen het rechtssysteem van de Europese Unie. Met de rechtszaak wil de bank de regelgeving aanvechten die Europese bedrijven beschermt tegen de tenuitvoerlegging van Russische rechterlijke uitspraken die verband houden met sancties. Dit geschil draait om het 21e sanctiepakket van de EU, waarbij voornamelijk een bepaling uit juli wordt aangevochten die Russische entiteiten verhindert om buiten de EU erkenning of tenuitvoerlegging van bepaalde vonnissen te vorderen. Op grond van deze regels kunnen EU-lidstaten Russische partijen bestraffen die dergelijke vonnissen wereldwijd trachten af te dwingen, een maatregel die Brussel heeft ingevoerd om bedrijven te beschermen die zich aan het restrictieve beleid van de EU houden.

Juridische argumenten van Moskou

Moskou stelt dat deze regelgeving te ver gaat en beweert dat deze in strijd is met de soevereine immuniteit van staten, de rechtszekerheid en het grondrecht op toegang tot de rechter. De Russische centrale bank voert verder aan dat de wetgeving, door de tenuitvoerlegging in niet-EU-landen te beperken, op ongepaste wijze extraterritoriale bevoegdheid uitoefent.

Euroclear-conflict

Centraal in dit conflict staat de in Brussel gevestigde afwikkelingsgroep Euroclear. Die beheert het overgrote deel van de bevroren Russische staatsactiva in Europa. Naar aanleiding van een uitspraak van een arbitragerechtbank in Moskou in mei werd Euroclear veroordeeld tot het betalen van meer dan 200 miljard euro aan schadevergoeding voor het bevriezen van deze reserves. Hoewel het EU-recht voorkomt dat Rusland dit vonnis binnen de Unie ten uitvoer legt, vreest Euroclear vooral dat Rusland de activa van het bedrijf in derde landen zal aanpakken. Om dit risico te beperken, heeft Euroclear al beschermende maatregelen aangevraagd bij Belgische rechtbanken.

Financiële gevolgen in België

De financiële belangen zijn sterk geconcentreerd in België. Eind juni meldde Euroclear dat 202 miljard euro van zijn balans van 241 miljard euro bestond uit Russische activa waarop sancties van toepassing zijn. Het bedrijf merkte op dat het in de eerste helft van 2026 weliswaar 2,3 miljard euro aan rente op deze activa heeft verdiend, maar ook 146 miljoen euro aan kosten heeft gemaakt in verband met het sanctieregime en ongeveer 6,6 miljard euro heeft bijgedragen aan het windfall-mechanisme van de EU.

Juridische complicaties

De Belgische Raad van State vergrootte de juridische onzekerheid verder door onlangs een besluit van het ministerie van Financiën over de Russische BCS Bank te vernietigen wegens een onjuiste delegatie van bevoegdheden. Hoewel dit niet leidde tot de vrijgave van middelen, betekent het wel een extra juridische complicatie voor het beheer van bevroren activa.

Systemisch conflict

Uiteindelijk vertegenwoordigt deze zaak voor het Gerecht een systemisch conflict tussen rechtsgebieden. De EU probeert haar bedrijven te beschermen tegen Russische gerechtelijke tegenmaatregelen, terwijl Rusland het recht van de EU betwist om juridische stappen in buitenlandse rechtbanken te dicteren. Naarmate de rechtszaken over bevroren reserves wereldwijd toenemen, zal de uitkomst bepalen hoe het internationaal recht omgaat met de wrijving tussen sanctie-instanties en de soevereine aanspraken van de gesanctioneerde staat. (ev)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!