Rak żołądka często rozwija się po cichu. Jak go nie przegapić?

Kluczowe fakty:

• Listopad jest Miesiącem Świadomości Raka Żołądka - jednego z najbardziej agresywnych nowotworów przewodu pokarmowego.
• W Polsce rocznie rozpoznaje się ponad 5200 nowych przypadków. U kogo najczęściej?
• Wczesne objawy raka żołądka są niespecyficzne. Jakie to mogą być symptomy?
• Co obejmuje leczenie raka żołądka?

W Polsce w ciągu ostatnich 10 lat diagnozowano średnio ponad 5200 nowych przypadków raka żołądka rocznie, wynika z danych dostępnych na onkologia.pacjent.gov.pl. Choroba wyraźnie częściej dotyczy mężczyzn, którzy stanowią 63 proc. chorych. Średni wiek zachorowania wynosi 69 lat, a niemal 80 proc. przypadków wykrywanych jest u osób po 60. roku życia. Około dwóch proc. zachorowań dotyczy osób przed czterdziestką.

Problemem pozostaje późne rozpoznanie. We wczesnych stadiach choroba może nie dawać charakterystycznych dolegliwości, a pierwsze symptomy bywają na tyle niespecyficzne, że łatwo pomylić je z innymi problemami ze strony układu pokarmowego.

Mogą to być między innymi dyskomfort lub ból w nadbrzuszu, uczucie pełności po posiłku, szybka sytość, nudności, utrata apetytu czy niezamierzony spadek masy ciała.

Kiedy potrzebna jest gastroskopia?

Jeśli jednak dolegliwości utrzymują się lub nasilają, powinny skłonić do konsultacji z lekarzem. Szczególnej uwagi wymagają takie objawy, jak niezamierzona utrata masy ciała, niedokrwistość, smoliste stolce czy trudności w połykaniu.

Podstawowym badaniem pozwalającym ocenić żołądek jest gastroskopia. W jej trakcie można pobrać materiał do badania histopatologicznego.

O znaczeniu możliwie szybkiej diagnostyki oraz dostępu do skutecznego leczenia eksperci rozmawiali podczas wtorkowej konferencji Fundacji EuropaColon Polska poświęconej rakowi żołądka. Iga Rawicka, prezeska fundacji, zwracała uwagę, że w ostatnich latach poprawił się dostęp do nowoczesnych terapii, jednak dotyczy to przede wszystkim leczenia zaawansowanej choroby z przerzutami odległymi.

- Pacjenci potrzebują dostępu do najskuteczniejszych metod leczenia również wtedy, gdy nowotwór pozostaje jeszcze chorobą uleczalną. To właśnie w tym momencie odpowiednia diagnostyka, właściwa kwalifikacja do leczenia oraz skuteczna terapia mogą przesądzić o szansie na trwałe pokonanie choroby - podkreślała Rawicka.

Leczenie to dziś znacznie więcej niż operacja

Jeszcze kilka dekad temu operację postrzegano jako najważniejszą część terapii. U wielu pacjentów z resekcyjnym, czyli możliwym do operowania, rakiem żołądka leczenie nie ogranicza się dziś do samego zabiegu. Obejmuje także terapię przed operacją i leczenie pooperacyjne.

Obecnie leczenie jest wieloetapowe i wymaga współpracy specjalistów. Istotne jest także takie zaplanowanie diagnostyki i leczenia, aby nie stracić momentu, w którym guz można jeszcze operować.

- Dziś wiemy, że najlepsze wyniki osiągamy dzięki leczeniu wielodyscyplinarnemu. Kluczowe jest zgranie w czasie pełnej diagnostyki i kwalifikacji do leczenia - pozwala to na wykorzystanie momentu, w którym choroba pozostaje resekcyjna (operacyjna) i możliwe jest wdrożenie kompleksowego leczenia okołooperacyjnego - tłumaczył lek. Maciej Kawecki, onkolog z Kliniki Onkologii i Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie - Państwowego Instytutu Badawczego (NIO-PIB) w Warszawie.

Jak wskazywał onkolog, zastosowanie chemioterapii okołooperacyjnej pozwoliło poprawić wyniki leczenia pacjentów z rakiem żołądka. - Obecnie idziemy jednak o krok dalej, czyli potrafimy wykorzystać w ramach leczenia przedoperacyjnego skojarzenie chemioterapii z immunoterapią, co dodatkowo poprawia wyniki leczenia, zmniejsza ryzyko nawrotu lub progresji choroby i zwiększa szanse pacjentów na długotrwałe przeżycie - zaznaczył lek. Maciej Kawecki.

Niedożywienie może utrudniać terapię

O powodzeniu leczenia decyduje jednak nie tylko dobór terapii. Znaczenie ma również stan pacjenta i jego odpowiednie przygotowanie do kolejnych etapów leczenia. Jednym z istotnych problemów u chorych na raka żołądka jest niedożywienie. Choroba i jej leczenie mogą utrudniać przyjmowanie pokarmów, prowadząc do utraty masy ciała i osłabienia organizmu, co może pogarszać tolerancję terapii.

- Dlatego ocena stanu odżywienia oraz odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie żywieniowe powinny być integralnym elementem terapii już od momentu postawienia diagnozy i ewaluowane na kolejnych etapach - wskazywała mgr Ewelina Choromańska, specjalista ds. żywienia klinicznego z Działu Żywienia Klinicznego NIO-PIB w Warszawie.

Życie bez żołądka

Szczególnego znaczenia kwestie żywieniowe nabierają u pacjentów, u których leczenie chirurgiczne wymaga usunięcia całego żołądka. Można bez niego żyć i wrócić do codziennego funkcjonowania, ale organizm potrzebuje czasu na przystosowanie się do nowych warunków.

Szczególnego znaczenia nabiera wtedy odpowiednio dobrane żywienie, dostarczające potrzebnych składników odżywczych. Zwykle konieczna jest również zmiana sposobu jedzenia, między innymi spożywanie mniejszych, ale częstszych posiłków. Odpowiedni stan odżywienia może wpływać na tolerancję leczenia, ograniczać ryzyko powikłań i wspierać powrót do sprawności po operacji.

Przygotowania zaczynają się przed operacją

Ważnym elementem przygotowania pacjenta do operacji i kolejnych etapów leczenia jest prehabilitacja. - Obejmuje ona m.in. wsparcie żywieniowe, aktywność fizyczną i poprawę ogólnej sprawności organizmu, pomaga lepiej przygotować pacjenta do planowanego leczenia. Może ograniczać ryzyko powikłań, wspierać szybszy powrót do sprawności i ułatwiać przejście chorego przez kolejne etapy leczenia - podkreślał lek. Maciej Kawecki. Powinna rozpocząć się możliwie wcześnie, aby wykorzystać czas pozostający do zabiegu.

Równie ważny jest okres po zabiegu. Odzyskanie przez chorego sprawności może mieć znaczenie między innymi dla tego, jak szybko będzie można rozpocząć leczenie pooperacyjne. - Rehabilitacja pooperacyjna pozwala na szybsze rozpoczęcie leczenia pooperacyjnego, odzyskanie sprawności, powrót do codziennych aktywności i poprawę komfortu funkcjonowania - dodała mgr Ewelina Choromańska.

Co zwiększa ryzyko raka żołądka?

Jednym z najważniejszych czynników ryzyka raka żołądka jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Ryzyko zwiększają również między innymi palenie tytoniu, dieta z dużą zawartością soli i produktów przetworzonych lub wędzonych, przewlekłe zmiany błony śluzowej żołądka, obciążenia rodzinne oraz niektóre uwarunkowania genetyczne.

Jak podkreślano podczas konferencji, samo pojawianie się nowych metod leczenia nie wystarczy, aby poprawić sytuację pacjentów. Znaczenie mają również szybkie rozpoznanie, właściwa kwalifikacja do terapii, sprawna organizacja opieki, stan chorego oraz wsparcie na kolejnych etapach leczenia. - Z perspektywy pacjentów najważniejsze jest, aby jak najwcześniej mogli skorzystać z leczenia, które daje nadzieję na wyleczenie - podsumowała Iga Rawicka.