CNN TürkGenelkurmay Başkanı Orgeneral Bayraktaroğlu, Somali'de temaslarda bulunduThe Jerusalem PostPro-Israel advocate kicked to the ground during a pro-Palestinian protest in BerlinPunchHow Nigeria can shape global narrative – Ex-UN officialZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDF매일경제“8000억 담았는데 하룻밤 14% 폭락?”…떨어지는 칼날 잡은 서학개미Daily MailPioneering treatment fixes hearts as patients remain awakeLa NaciónAbierto de Palermo: La Natividad-La Dolfina venció a La Ensenada y está invicto en 22 funcionesLenta.ruЛитва ответила на новость о запуске страной подозрительного объекта в сторону РоссииTimes of IndiaOhio shooting: 3 killed, 1 injured at event venue; two suspects in custodyCBS NewsTrump says he wants "permanent" deal with IranGlobal NewsRinzel’s rise lifts him into ‘Hawks history books自由時報歡迎ARMY來高雄 陳其邁PO圖導覽高雄吃喝玩樂
The Daily Newsstand · Free, Always
Sunday, November 22, 2026

Kimin yaşam alanı?

Translate

Dağlarla yerleşimlerin birbirine yaklaştığı Cape Yarımadası’nda babunlarla karşılaşmak gündelik yaşamın parçasıdır. Son derece zeki, güçlü sosyal bağları olan babunlar, karmaşık hiyerarşiler içinde yaşar. Birbirlerini tanır, yavrularını birlikte korur, tehlike karşısında haberleşirler. Dünyanın biyolojik çeşitlilik açısından en zengin kentlerinden biri olan Cape Town’un güzelliği biraz da insanın doğayla iç içe yaşamasından kaynaklanır. Ne var ki bu yakınlığın bedelini çoğu zaman hayvanlar ödüyor. İnsanlardan yiyecek almayı öğrenen babunlar daha sık yerleşimlere giriyor.

Bir tarafta evine giren güçlü bir hayvandan korkan insanlar, diğer tarafta kendi doğal davranışları nedeniyle vurularak cezalandırılan babunlar var. Her iki tarafın da güvenliğini sağlamak kolay değil.

Geçtiğimiz hafta Simon’s Town’da yaşananlar, insanla yaban hayatı arasındaki çatışmayı bambaşka boyuta taşıdı. Waterfall adı verilen 44 üyeli babun sürüsü, yetkililer tarafından yakalanarak elektrikli çitle çevrilmiş yaban hayatı merkezine götürüldü ve sürüdeki dişilere doğum kontrol implantları yerleştirildi. Hayvanlar artık günün 24 saati gözetim altında. Yetkililere göre daha güvendeler. Fakat güvenlik ile özgürlüğün her zaman aynı anlama gelmediği de açık.

ESARET KORUMA ALANI DEĞİLDİR 

Kent büyüdükçe babunların doğal yaşam alanları daralıyor. İnsanlarla karşılaşmaları sıklaşıyor, yiyecek bulmak için yerleşim bölgelerine inmeleri yaralanmalara ve ölümlere yol açıyor. Belediye, başka yöntemlerin sonuç vermediğini, taşıma kararının itlaf yerine başvurulan son çare olduğunu savunuyor.

ABD’li ünlü televizyon programı sunucusu Ellen de Generes, Simon’s Town bölgesindeki iki vahşi babun sürüsünün elektrikli çitle çevrili bir merkeze taşınmasına ve kısırlaştırılmasına tepki göstererek tartışmayı uluslararası boyuta taşıdı. Aslında sorun; babunların varlığı değil, insanların onların yaşam alanlarına giderek daha fazla yerleşmesi. “Kogelfontein Babunlarını Kurtarın’’ adlı grubun çağrısında kullanılan slogan bu itirazı özetliyor: “Esaret, doğa koruma değildir.”

İnsanlar, babunların yaşadığını bile bile bu bölgede ev satın aldılar ya da kiraladılar. Ardından da yaşam alanlarını onlarla paylaşmak zorunda kalmaktan şikâyet etmeye başladılar. Üstelik iyi niyetli bazı bölge sakinleri bile çöplerini gerektiği gibi güvence altına alma zahmetine katlanmadı. Mutfak tezgâhlarında meyve dolu kâseler bırakıldı, sebze bahçelerinin üzeri örtülmedi, yiyecek atıkları babunların kolayca ulaşabileceği şekilde ortada tutuldu. Daha önce sosyal medyada sempati ile yayınlanan havuzda parti yapan babun ailesi, arabanın arka kapısını açıp yiyecek çalan veya buzdolabı açıp muz çalan babun görüntüleri, semt sakinleri için eski mizahını yitirdi herhalde!

GÜCÜ HAKLILIKLA KARIŞTIRMAK

Simon’s Town’daki protestoların ardında belki de daha temel bir soru bulunuyor: Bir hayvan insanların yaşadığı yere indiğinde gerçekten kendi sınırlarını mı aşmış oluyor, yoksa biz çoktan onun sınırlarının içine mi yerleşmiş bulunuyoruz? Waterfall babunları artık dağlarda değil, çitlerin ardında. Onların yokluğunda Simon’s Town’un sokakları belki daha sakin olacak. Ama bu sakinliğin, insanla doğa arasındaki çatışmaya kalıcı bir çözüm getirdiğini söylemek zor. Şimdi dünyada bunca acı, savaş ve adaletsizlik varken bir de “babunlara mı dertlenelim” diye düşünenler olabilir. Oysa bütün bu meselelerin birbirinden o kadar da uzak olmadığını düşünüyorum. Gücü elinde tutanın kendi çıkarlarını her şeyin önüne koyması, kendinden zayıf olanın yaşam hakkını kolayca gözardı edebilmesi yalnızca insanın doğayla ilişkisinde karşımıza çıkmıyor. İnsanın doğayla ilişkisinde de kendi türüyle ilişkisinde de değişmeyen bir alışkanlığı var: Gücü haklılıkla karıştırmak.

View the original on Cumhuriyet →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.