Dünya Kuduz Günü - Gülay Ertürk

Kuduzdan insan ölümü kader değildir. Bilimsel olarak önlenebilen bir hastalık karşısında yaşanan her ölüm, koruyucu sağlık politikalarındaki bir eksikliği gösterir.

Kuduz, belirtiler ortaya çıktıktan sonra neredeyse yüzde 100 ölümcüldür. Ancak doğru ve zamanında alınan önlemlerle tamamen önlenebilir.

Öyleyse sormalıyız: Kuduz hâlâ neden insan öldürüyor? Bu sorunun yanıtı yalnızca bir köpek ısırığında ya da hastanenin acil servisinde aranamaz. Kuduz; insan, hayvan ve çevre sağlığının birlikte ele alınması gerektiğini gösteren önemli bir zoonotik hastalıktır.

Dünya, 2030 yılına kadar köpek kaynaklı insan kuduzu ölümlerini sona erdirmeyi hedefliyor. Bu hedef doğrultusunda insan ve hayvan sağlığı otoriteleri ortak çalışmalar yürütüyor.

TÜRKİYE’DE DURUM NE?

Ülkemizde her yıl yüz binlerce kişi kuduz riskli temas nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvuruyor. 2023 yılında bildirilen temas sayısının 400 binin üzerine çıkması, sorunun boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Ancak yalnızca temas sonrasında aşı uygulamak yeterli değildir.

Asıl soru şudur: İnsanları kuduz riski taşıyan hayvanlarla neden bu kadar sık karşı karşıya bırakıyoruz?

Temas sonrası uygulanan profilaksi, mücadelenin son halkasıdır. Etkin bir koruma politikası; hayvan popülasyonlarının bilimsel yöntemlerle yönetilmesini, sahipli hayvanların kayıt ve kimliklendirilmesini, terk edilmelerin önlenmesini ve yaban yaşamındaki kuduzun düzenli biçimde izlenmesini gerektirir.

Bu nedenle veteriner hekimlik doğrudan halk sağlığı hizmetidir.

Veteriner hekimler, hayvanlardan insanlara geçen hastalıkların önlenmesi ve kontrolünde toplum sağlığının ilk savunma hatlarından biridir. Türkiye’nin güçlü bir veteriner halk sağlığı yapılanmasına ihtiyacı vardır.

TEK SAĞLIK YAKLAŞIMI ZORUNLU 

Kuduzla mücadele; Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, belediyeler, üniversiteler, tıp ve veteriner hekimler ile meslek örgütlerinin ortak çalışmasını gerektirir.

Çünkü insan sağlığı ile hayvan sağlığı arasında sınır yoktur.

Bu nedenle “Tek Sağlık” yaklaşımı bir tercih değil, zorunluluktur.

Kuduzla mücadele, hayvanları öldürerek değil, hastalığı kaynağında kontrol ederek yürütülür. Dünya Sağlık Örgütü de toplu itlaf yerine sürdürülebilir köpek aşılama programlarının önemini vurgulamaktadır.

İnsanı korumak ile hayvanları korumak birbirinin karşıtı değildir. Hayvan sağlığını korumak, insan sağlığını korumaktır.

Türkiye’nin gereksinimi; bilimsel verilere dayanan, sürdürülebilir ve kurumlar arası koordinasyonu sağlayan ulusal bir kuduz mücadele programıdır. Bu program kapsamında temas ve vakalara ilişkin veriler şeffaf biçimde paylaşılmalı, belediyelerin veteriner hekimlik hizmetleri yeterli kaynak ve personelle desteklenmeli, yaban yaşamındaki kuduz bilimsel yöntemlerle kontrol edilmelidir.

28 Eylül Dünya Kuduz Günü’nde Veteriner Hekimler Derneği olarak çağrımız açıktır: Bilimsel verilere dayalı, kurumlar arası koordinasyonu güçlü ve sürdürülebilir bir mücadele yürütelim.