Raport ONZ: przekroczenie celu klimatycznego 1,5 st. C nieuniknione. "Nie ma dobrych scenariuszy"

Z najnowszej analizy Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) wynika, że nawet w najbardziej optymistycznych scenariuszach średnia temperatura na Ziemi wzrośnie do końca wieku o minimum 1,8 st. C, ale wciąż jest szansa na to, by długofalowo zahamować, a nawet odwrócić ten trend.

Obecnie średnia temperatura na świecie wzrosła już o około 1,4 st. C, a tempo wzrostu wynosi około 0,25 st. C na każde dziesięć lat. Przy obecnym poziomie emisji gazów cieplarnianych pozostała ilość dwutlenku węgla, którą można jeszcze wyemitować, by utrzymać ocieplenie poniżej 1,5 st. C z prawdopodobieństwem pięćdziesięciu procent, wyczerpie się w ciągu mniej więcej trzech lat.

Czytaj nas częściej w Google

Dodaj w Google

"Nie ma dobrych scenariuszy powyżej 1,5 st. C. Ekstremalne zjawiska pogodowe, topnienie lodowców, utrata ekosystemów i podnoszenie się poziomu mórz będą się nasilać. Niektóre małe wyspiarskie państwa oraz nisko położone miasta przybrzeżne mogą zostać częściowo lub całkowicie zatopione. Wzrośnie ryzyko przekroczenia punktów krytycznych. Zdrowie ludzi, bezpieczeństwo żywnościowe i wodne, miasta oraz infrastruktura będą pod coraz większą presją. Te skutki nie rozłożą się równomiernie, a część strat będzie nieodwracalna, nawet jeśli globalna temperatura ostatecznie spadnie" — komentuje Inger Andersen, dyrektor wykonawcza UNEP.

Ryzyko nieodwracalnych zmian na Ziemi

Raport ostrzega również przed rosnącym ryzykiem przekroczenia tzw. punktów krytycznych w systemach Ziemi, takich jak rozpad pokryw lodowych na Grenlandii i Antarktydzie Zachodniej, zakłócenie cyrkulacji wód Atlantyku czy załamanie się lasów deszczowych Amazonii. Przekroczenie tych granic może prowadzić do trwałych, nieodwracalnych zmian na naszej planecie. Utrata bioróżnorodności przyspiesza, a rafy koralowe masowo bieleją. Lasy oraz inne ekosystemy mogą ulec trwałej degradacji, nawet jeśli temperatura później się obniży. Wzrost temperatury ogranicza także zdolność naturalnych pochłaniaczy dwutlenku węgla, takich jak lasy, do neutralizowania emisji.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Wpływ zmian na życie ludzi

Zmiany klimatu będą miały bezpośredni wpływ na życie ludzi. Prognozy przewidują, że bez skutecznej adaptacji produkcja żywności może spaść o 14 procent do 2050 r., a niedobory wody staną się coraz powszechniejsze, co przełoży się na wzrost liczby chorób związanych z niedożywieniem. Częstsze i silniejsze fale upałów zwiększą zagrożenie dla zdrowia, a choroby przenoszone np. przez komary mogą pojawić się w nowych regionach. Miasta, zwłaszcza te położone w krajach o niższych i średnich dochodach oraz w nieformalnych osiedlach, będą szczególnie narażone na skutki zmian klimatu. Wzrastające zapotrzebowanie na energię do chłodzenia, wyższe koszty dla gospodarstw domowych i presja na systemy finansowe to kolejne wyzwania.

• Przekroczyliśmy próg 1,5 stopnia. "Fiasko Porozumienia paryskiego"

Wyboista droga do dekarbonizacji

Według raportu UNEP, mimo że przekroczenie progu 1,5 st. C jest już niemal pewne, nadal istnieje możliwość wpływania na jego rozmiar, czas trwania i konsekwencje. Odpowiedź na to wyzwanie powinna obejmować trzy powiązane ze sobą typy działań: natychmiastowe i głębokie ograniczenie emisji wszystkich gazów cieplarnianych, działania adaptacyjne oraz wielkoskalowe usuwanie dwutlenku węgla z atmosfery.

Niestety, rzeczywiste tempo redukcji emisji pozostaje dalekie od tych ambicji: przy obecnie wdrożonych i planowanych działaniach globalne emisje nie zaczną wyraźnie spadać do 2030 r. Nadzieja na późniejsze usunięcie nadmiaru dwutlenku węgla z atmosfery nie rozwiązuje problemu: w raporcie podkreślono, że "nawet przy najbardziej optymistycznych prognozach rozwoju technologii wyłapywania dwutlenku węgla trudno oczekiwać, by w tym stuleciu udało się odwrócić wzrost temperatury o więcej niż kilka dziesiątych stopnia".

— Musimy działać z determinacją i pośpiechem. Każda uniknięta część stopnia, każdy rok skrócenia okresu przekroczenia limitów oraz każde działanie adaptacyjne ratuje życie, chroni ekosystemy i ogranicza straty gospodarcze — powiedziała cytowana przez "The Guardian" Inger Andersen.