Dmowski gardził Rosją? Historyk ujawnia kulisy wyboru

Roman Dmowski postawił na współpracę z Rosją, choć wcale nie darzył jej sympatią. Co więcej, jak zauważa prof. Andrzej Nowak, miał pogardzać zarówno samym państwem, jak i jego mieszkańcami. – Dmowski historycznie gardził Rosją i jednocześnie słabo ją znał – stwierdził historyk w programie "Teraz WP", wyjaśniając polityczną kalkulację przywódcy narodowców.

Czy Roman Dmowski, jeden z ojców polskiej niepodległości i przywódca Narodowej Demokracji, był rusofilem? O jego stosunku do Rosji i politycznych wyborach na przełomie XIX i XX wieku Patrycjusz Wyżga rozmawiał w programie "Teraz WP" z prof. Andrzejem Nowakiem. Historyk przekonywał, że postrzeganie Dmowskiego jako zwolennika Rosji jest błędne.

– Dmowski historycznie gardził Rosją i jednocześnie słabo ją znał. (...) Nie lubił Rosjan, pogardzał nimi i nierzadko jako człowiek (...) zrażał sobie rosyjskich partnerów tą otwartością, bo nie podlizywał się Rosjanom – twierdził prof. Nowak.

Dmowski bardziej obawiał się Niemiec?

Według eksperta wybór Rosji jako potencjalnego partnera politycznego nie wynikał z fascynacji jej kulturą czy ustrojem.

– Wybierał Rosję jako mniejsze zło, czyli słabszego przeciwnika, który nie ma dość siły kulturowej (...) żeby zniszczyć Polskę – tłumaczył.

W ocenie Dmowskiego znacznie poważniejsze zagrożenie stanowiły Niemcy. Ich siła gospodarcza, organizacja państwa i kultura mogły, jak uważał, doprowadzić do trwałego wynarodowienia Polaków. Rosja, choć również była zaborcą, wydawała mu się przeciwnikiem słabszym.

– Niemców szanował jako przeciwnika skrajnie niebezpiecznego dla Polski, natomiast Rosję wybrał dlatego za partnera swojej gry, bo liczył na to, że była słabsza – wskazywał prof. Nowak.

Dmowski był rusofilem?

Historyk zwrócił również uwagę na różnicę między Dmowskim a Józefem Piłsudskim. Jak zauważył, paradoksalnie to Piłsudski, który dążył do zniszczenia rosyjskiego imperium, znacznie lepiej znał rosyjską kulturę i literaturę. - Na pewno nie był rusofilem - podkreślał rozmówca.

Zdaniem historyka utożsamianie Dmowskiego z postawą antyzachodnią jest również nieuprawnione. Podkreślił przy tym, że w poglądach przywódcy Narodowej Demokracji obecne były wyraźne wątki antysemickie, ale nie oznaczało to odrzucenia zachodniej cywilizacji.

– To jest kompletne zakłamanie historii. On wielbił Zachód w rozumieniu: Wielka Brytania jako wzór, do pewnego stopnia Francja, Niemcy szanował jako przeciwnika skrajnie niebezpiecznego dla Polski – tłumaczył.