اینستاگرام سیاسی ایران تغییر کرد؛ رشد پادشاهی‌خواهان و حامیان جمهوری اسلامی
تعداد صفحه‌های سیاسی پرمخاطب در اینستاگرام ایرانی طی یک سال گذشته بیش از دو برابر شده است. هم‌زمان، حامیان جمهوری اسلامی و پادشاهی‌خواهان سهم بیشتری از شبکه صفحه‌های سیاسی به دست آورده‌اند و جایگاه سلبریتی‌هایی که پیش‌تر از چهره‌های اثرگذار این فضا بودند، تضعیف شده است.
این یافته‌ها حاصل پژوهش تازه «فکت‌نامه» است که در شهریور۱۴۰۵، تعداد ۸۰۷ صفحه اینستاگرامی با بیش از ۱۰۰ هزار دنبال‌کننده را بررسی کرده است؛ صفحه‌هایی که بخش عمده محتوای آن‌ها به مسائل سیاسی ایران اختصاص دارد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد نرخ رشد صفحه‌های سیاسی پرمخاطب در یک سال گذشته، در مقایسه با روند سال‌های پیشین، نزدیک به سه برابر شده است.
اما تغییرات اینستاگرام سیاسی ایران تنها به افزایش تعداد صفحه‌ها محدود نمی‌شود. بررسی ارتباطات میان این حساب‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها در هفت خوشه اصلی قرار گرفته‌اند؛ مجموعه‌هایی که از نظر گرایش سیاسی، نوع فعالیت و ارتباط با دیگر صفحه‌ها تفاوت دارند.
بزرگ‌ترین خوشه، با نزدیک به یک‌چهارم شبکه، متعلق به حامیان جمهوری اسلامی است؛ جریانی که با وجود حمایت چهره‌های شاخص آن از فیلترینگ و محدودسازی شبکه‌های اجتماعی خارجی، سهمش در اینستاگرام به بالاترین میزان خود رسیده است.
در سوی دیگر، پادشاهی‌خواهان جریان اصلی نیز با در اختیار داشتن حدود یک‌پنجم شبکه، بیشترین سهم خود را در سال‌های اخیر به دست آورده‌اند. صفحه‌های نزدیک به رضا پهلوی و شماری از خانواده‌های جان‌باختگان اعتراضات در این خوشه حضور دارند.
بلاگرهای پادشاهی‌خواه نیز خوشه مستقلی را تشکیل می‌دهند که ۱۱ درصد شبکه را شامل می‌شود. در مقابل، خوشه رسانه‌های فارسی‌زبان و جریان‌های غیرپادشاهی‌خواه، با وجود در اختیار داشتن حدود یک‌پنجم شبکه، بیشترین کاهش سهم را تجربه کرده است.
یکی دیگر از تغییرات مهم، کاهش جایگاه سلبریتی‌های فعال در سیاست است. این گروه که تا سال۱۴۰۲ مهم‌ترین مرجع سیاسی در اینستاگرام ایرانی بود، طی سه سال به جایگاه سوم رسیده است. در مقابل، بلاگرهای سیاسی و صفحه‌های خبری نقش پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند.
تفاوت حضور زنان و مردان نیز در این شبکه چشمگیر است. در خوشه‌های حامیان جمهوری اسلامی و اصلاح‌طلبان، تنها چهار درصد صفحه‌های شخصی متعلق به زنان است؛ در حالی که این نسبت در خوشه رسانه‌های فارسی‌زبان و جریان‌های غیرپادشاهی‌خواه به ۵۰ درصد می‌رسد.
مجموع این تغییرات تصویری از اینستاگرامی بزرگ‌تر، قطبی‌تر و متکثرتر ارائه می‌دهد؛ فضایی که در آن تولید مستمر محتوا و ارتباط مستقیم با مخاطبان، بیش از گذشته در شکل‌گیری مرجعیت سیاسی نقش دارد.
با این حال، این یافته‌ها تنها به صفحه‌های سیاسی پرمخاطب مربوط است و نمی‌توان سهم هر جریان از این شبکه را معادل میزان حمایت عمومی از آن در جامعه ایران دانست.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.