Tragedia w Krakowie. Psycholożka: z tej traumy można wyjść

W rozmowie z Onetem psycholożka specjalizująca się w traumach mówi, jak wyjść z kryzysu po tak dramatycznej sytuacji.

Magda Gałczyńska, Onet: Czy my się teraz będziemy stale bać? Idą święta, będzie mnóstwo jarmarków, festynów, a my co? Zostaniemy w domach, bo zdarzyła się tragedia w Krakowie? Czy to nam grozi?

Dagmara Góralska, psycholożka, psychoterapeutka, zajmująca się pracą z traumami, PTSD, była biegła sądowa, która wspierała też żołnierzy po misjach: Już po wcześniejszych atakach terrorystycznych w innych krajach, na przestrzeni ostatnich lat, ludzie postrzegali zbiorowe zgromadzenia jako zagrażające. Odwoływane były jarmarki bożonarodzeniowe, a rynki albo większe place ogradzane były betonowymi zaporami. Sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia, jak ostatnie wydarzenia w Krakowie, w większości przypadków są doświadczeniem traumatycznym. Zwłaszcza gdy jest zdarzeniem nagłym, w którym nie mamy kontroli.

To naturalne, że zakładamy, że musi się to przydarzyć też nam, jeśli tylko wyjdziemy z domów na, choćby, festyn?

Tak. Przecież w internecie oglądamy filmy z wczorajszego zdarzenia, na których widać ludzi w panice uciekających i chowających się w kawiarniach oraz sklepach. Towarzyszą temu często dezintegracja i krzyk, a także silny lęk, zwłaszcza o małe dzieci. Świadkowie zdarzenia powtarzają podobne zdania: "To mogłem lub mogłam być ja". Kilka tygodni temu spędzałam weekend w Krakowie, spacerując po ulicach Starego Miasta. Byłam zaskoczona tłumami przelewającymi się przez miasto, chwilami wręcz wymykającymi się spod kontroli, bo zatrzymywały nawet jadące tramwaje.

I stała się tragedia...

Tak, w podobny słoneczny dzień młody mężczyzna nagle i nieoczekiwanie dokonał ataku określanego jako terrorystyczny. Zagroził tym samym integralności fizycznej i psychicznej wielu osób.

"Z tej traumy da się wyjść"

Jak to się na nich odbije?

Świadkowie zdarzenia mogą borykać się z nawracającymi wspomnieniami traumatycznej sytuacji, ogólną lękliwością, unikaniem aktywności, nadmiernym pobudzeniem oraz napięciem.

I co robić? Zamknąć się w domach? Przecież wtedy zamachowiec, który chciał zapewne zabijać, niszczyć, siać strach, osiągnie swój cel.

Nie tędy droga. Nadrzędna jest potrzeba znalezienia się w bezpiecznym miejscu. Kluczowe są kojący kontakt z innymi osobami i zapewnienie grupowego wsparcia — w szkołach i miejscach pracy. Ważna jest możliwość zrozumienia tego, co się stało, czyli bycia rzetelnie poinformowanym.

Co z tymi, którym to nie wystarczy?

Oczywiste jest, że część osób po tym zdarzeniu wymaga natychmiastowej interwencji psychologicznej lub psychiatrycznej...

• Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Najważniejsze informacje

I wyjdą z tej traumy?

Tak, większość ma szansę powrócić po przeżyciach urazowych do stanu równowagi emocjonalnej. Pod warunkiem, że nie poddamy się "magii" internetu i obecnej technologii.

"Nie oglądajmy non stop scen z tego zamachu. Trauma będzie wtedy nawracać"

Co to znaczy? Czego mamy unikać?

Z pewnym niepokojem obserwuję liczbę zdjęć i filmików z wczorajszego zdarzenia krążących w sieci. Odtwarzają one z bliska i jakby "na żywo" najbardziej dramatyczne sceny aktu terrorystycznego. Dzisiejsza technologia daje nam niestety możliwość przybliżania i powtarzania obrazów oraz absolutną dowolność w przeżywaniu traumatycznych zdarzeń.

Co się wtedy z nami dzieje?

Mózg koduje takie obrazy o dużej intensywności emocjonalnej jako realne zagrożenie. W przypadku zdarzenia traumatycznego, w którym bierzemy udział, ma ono swój początek i koniec. Natomiast napływ internetowych informacji, opatrzonych drastycznymi i zagrażającymi obrazami, uniemożliwia układowi nerwowemu powrót do stanu równowagi. Pojawia się lęk, poczucie zagrożenia, a czasami wręcz objawy stresu pourazowego.

To co mamy robić?

Warto zrobić sobie internetowy detoks od traumatyzujących treści, zadbać o emocjonalno-społeczny dobrostan. Skupić się na tu i teraz z rodziną, przyjaciółmi, na realnych rozmowach. Nie przeżywać tego od nowa przez powtarzanie obrazów, które mogą nas emocjonalnie obciążać.