Kto powalczy o amerykańską prezydenturę za dwa lata?

Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.

Demokraci mają odwrotny problem niż republikanie: mają zbyt wielu potencjalnie dobrych kandydatów, podczas gdy republikanie mogą mieć problem ze znalezieniem kogoś, kto nie będzie obciążony dziedzictwem administracji Trumpa, której polityka została we wtorek tak zdecydowanie odrzucona.

Czas na senatora z południa?

Wybory połówkowe pokazały bowiem, że demokraci dysponują przynajmniej kilkoma charyzmatycznymi politykami w wieku 30–40 lat, potrafiącymi wygrywać także w bardziej konserwatywnych stanach. Politykiem najczęściej wymienianym w ostatnich dniach w kontekście wyborów prezydenckich w 2028 r. jest senator z Georgii Jon Ossoff.

Ossoff zapewnił sobie reelekcję z przewagą 18 punktów procentowych w Georgii, południowym stanie, gdzie Trump w 2024 wygrał różnicą trzech punktów procentowych. Kampania Ossoffa pomogła też innym demokratom w stanie, w tym Keishy Lance Bottoms, która została jego gubernatorką.

WIDEO

Trump spotka się z Putinem. USA zaczynają nową operację w Iranie

Ossoff jako kandydat mógłby znów przynieść 16 elektorskich głosów Georgii – stanu, gdzie Trump wygrał dwukrotnie – a także powalczyć w innych stanach południa, gdzie demokraci pokazali we wtorek, że potrafią sobie radzić zaskakująco dobrze. Senator z Georgii jest młody, w 2028 r. będzie miał 41 lat, bardzo dobrze wypada w mediach i na wiecach. Reprezentuje umiarkowane skrzydło partii, ale potrafi przemawiać językiem politycznego populizmu, zdolnym porwać także lewicowych wyborców. Ossoff jest potomkiem żydowskich migrantów z Słucka, a przy tym potrafi być krytyczny wobec polityki Izraela – co może czynić z niego kandydata kompromisu w sprawie coraz bardziej dzielącej partię.

Na giełdach pojawia się też nazwisko Jamesa Talarico, świeżo wybranego senatora z Texasu. Młody seminarzysta i nauczyciel dokonał tego, o czym dawno marzyli demokraci: wygrał w Teksasie. Teksas to 40 głosów elektorskich i gdyby demokraci zapewnili w nim sobie zwycięstwo, to nawet czysto matematyczne szanse republikanów na zwycięstwo znacznie by spadły.

Demokraci ostatni raz postawili na polityka z południa w 2000 r. Al Gore, zanim został wiceprezydentem w administracji Clintona – także południowca z Arkansas – był senatorem z Tennessee. Czy dziś demokraci znów postawią na polityka z południa? Dziś akcje Ossoffa czy Talarico stoją bardzo wysoko, ale w prawyborach pojawią się argumenty z braku doświadczenia i tego, że mogą oni jeszcze zaczekać. Ossoff na razie zapowiada, że zamierza spędzić w Senacie całą sześcioletnią kadencję. A w odwodzie demokraci mają też bardziej doświadczonych polityków.

Stara gwardia też ma kandydatów

Za jednego z faworytów od niedawna uchodził kończący właśnie ostatnią kadencję gubernator Kalifornii Gavin Newsom. W pierwszych miesiącach drugiej kadencji Trumpa, gdy cała liberalna Ameryka była głęboko przytłoczona tym, co stało się w listopadzie 2024 r., to Newsom stał się na chwilę kimś w rodzaju lidera opozycji, wdając się w często efektowne kłótnie z Trumpem i jego ludźmi na X. Newsom ma wiele cech, które teoretycznie powinny czynić z niego idealnego kandydata: mieści się w środku partii, dobrze wypada w mediach, ma dużą, dobrze wyglądającą na zdjęciach rodzinę. Pochodzi jednak z bardzo liberalnej Kalifornii, którą republikanie od dawna straszą konserwatywne stany złowieszczym przykładem tego, do czego prowadzić mogą rządy demokratów.

Inną twarzą kompetentnego centryzmu z generacji X jest gubernator Pensylwanii Josh Shapiro. Shapiro rządzi jednym ze stanów, który w erze Trumpa okazywał się kluczowy dla wyniku wyborów prezydenckich, a we wtorek demokraci pod jego przywództwem zapewnili sobie po raz pierwszy od 30 lat kontrolę nie tylko nad urzędem gubernatora, ale także obiema izbami stanowej legislatury. Problemem Shapiro jest to, że uchodzi za polityka zbyt pro-izraelskiego dla lewego skrzydła partii.

Wśród nazwisk krążących od dawna na demokratycznej giełdzie pojawiają się też centrowy były sekretarz transportu w administracji Bidena Pete Buttigieg – który w tym roku występował na wiecach wspólnie z Ossoffem, rodząc plotki o ich wspólnym starciu za dwa lata – czy gubernator konserwatywnego Kentucky, Andy Beshear. Wraca też ciągle nazwisko Kamali Harris, choć biorąc pod uwagę liczbę nowych talentów, jakie pokazali demokraci, powrót do kandydatki, która przegrała swoją szansę, byłby dość ekscentrycznym wyborem.

Swoje prezydenckie ambicje może zgłosić też lewe skrzydło demokratów, które w tym roku odnotowało wyjątkowo dobre wyniki – choć ze względu na rozmiar demokratycznej większości nie będzie miało ono decydującego głosu ani w Izbie Reprezentantów, ani w Senacie. Naturalnym kandydatem partyjnej lewicy od lat wydawała się charyzmatyczna, doskonale radząca sobie w mediach społecznościowych Alexandria Ocasio-Cortez.

Gdyby AOC nie zdecydowała się na start, to partyjna lewica mogłaby postawić albo na reprezentującego w Izbie Reprezentantów Dolinę Krzemową Ro Khannę albo nowego senatora z Michigan, pierwszego muzułmanina w izbie wyższej Kongresu, Abdula El-Sayeda. Przedstawiciele lewicy mają niewielkie szanse na wygranie prawyborów; startując w nich, mogą jednak walczyć o korzystne dla siebie porozumienie z ich zwycięzcą.

Vance i Rubio mają problem

Na ogół po ośmiu latach kadencji prezydenta jego naturalnym następcą jest wiceprezydent. W przypadku J.D. Vance’a wątpliwości, czy będzie on faktycznie najlepszym dla republikanów wyborem, pojawiały się, zanim we wtorek zobaczyliśmy, jak bardzo Amerykanie odrzucają Trumpa 2.0. Vance zawsze był krytykowany jako polityk pozbawiony charyzmy, niezdolny do nawiązania kontaktu z przeciętnym wyborcą, nieszczery i oportunistycznie, zbyt wyraźnie demonstrujący, jak bardzo mu zależy na władzy i statusie.

Teraz bardzo trudno będzie mu bronić osiągnięć niepopularnej administracji, w której zajmował numer 2. Po wyborach Vance opublikował post na X, w którym za porażkę obwinił koszty życia, wojnę w Iranie i relacje z Izraelem. Wzywał do korekty polityki w tych trzech obszarach, a przy tym utrzymania twardej linii w sprawie migracji. Vance próbuje się ustawić jako głos "prawdziwego MAGA", ktoś, kto chce spełnić złożoną w 2024 r. obietnicę: "stawiamy Amerykę na pierwszym miejscu i nie angażujemy się w wojny na drugim końcu świata".

Problem w tym, że choć za zamkniętymi drzwiami Vance miał odradzać Trumpowi wojnę z Iranem, to publicznie ją poparł. Jako polityk walczący o głosy elektoratu "America First" – izolacjonistycznego, nacjonalistycznego, silnie antymigranckiego, może nie być wiarygodny. Dla części otwarcie rasistowskich wyborców tej ideowej orientacji problemem będzie żona wiceprezydenta urodzona w rodzinie migrantów z Indii i do dziś wyznająca hinduizm. Dziedzictwo Trumpa będzie ciągnąć Vance’a w dół, a jeśli się od niego odetnie, to zrazi do siebie ciągle wierną Trumpowi bazę.

W lepszej pozycji jest Marco Rubio, uchodzący za najbardziej umiarkowanego i najmniej niekompetentnego członka drugiej administracji Trumpa – choć w obu wypadkach poprzeczka nie była zawieszona szczególnie wysoko. Od wielu miesięcy krążyły plotki, że Trump radził się partyjnych darczyńców, czy jako następcę powinien namaścić Vance’a czy Rubio. Jako Latynos, Amerykanin kubańskiego pochodzenia, Rubio mógłby też zacząć naprawiać relacje republikanów z latynoskim elektoratem, poza Florydą zniszczone przez brutalną politykę migracyjną Trumpa.

Rubio jednak także obciąża polityka tej administracji. Jako sekretarza stanu łatwo skleić go ze skrajnie niepopularną wojną. W mediach pojawiły się informacje, że Rubio ma rozważać dymisję i przygotowanie do kampanii prezydenckiej. Ale na zdystansowanie się od administracji może być już za późno.

Kto poskłada partię?

Druzgocącą krytykę kampanii i dwóch lat Trumpa przedstawili ostatnio dwóch ważnych polityków republikańskich, którzy w ten sposób ustawili się w blokach startowych. Pierwszy to senator z Teksasu Ted Cruz, który przedstawił całkowitą krytykę ekonomicznych osiągnięć administracji, wyliczając, jak bardzo za drugiego Trumpa wzrosła liczba osób kupujących najtańsze konserwy mięsne i sprzedających krew, by opłacić rachunki. Cruz jest doświadczonym politykiem, potrafiącym prowadzić kampanie wyborcze i mógłby wygrać w Teksasie, co staje się dla republikanów poważnym problemem. Problem w tym, że do tej pory nigdy nie sprawdził się jako polityk ogólnokrajowy, zdolny dotrzeć do naprawdę szerokiego grona wyborców.

Drugi to kończący ostatnią dozwoloną kadencję gubernator Florydy Ron DeSantis. W swoich wypowiedziach skrytykował partię za oderwanie od problemów jej wyborców i skupienie na tematach kulturowych, które mogły być ważne, dwa, cztery lata temu, ale dziś wyborcy nie chcą się nimi zajmować. Floryda była jednym z niewielu stanów, gdzie we wtorek republikanie nie poradzili sobie źle, broniąc miejsca z tego stanu w Senacie i urząd gubernatora. Duża też w tym zasługa polityki DeSantisa. Dwa lata temu kampania DeSantisa w republikańskich prawyborach zakończyła się, zanim się zaczęła; jego projekt trumpizmu bez ekscesów Trumpa się nie powiódł. Być może po prostu DeSantis ruszył z nim za wcześnie – przekonamy się w 2026 r.

Wśród potencjalnych kandydatów republikanów wymienia się też Glenna Youngkina, gubernatora Wirginii w latach 2022–2026, któremu udało się wygrać w stanie głosującym w wyborach prezydenckich od pierwszego zwycięstwa Obamy na demokratów. Padają też nazwiska dwóch bardzo prawicowych senatorów: Toma Cottona z Arkansas i Josha Hawleya z Missouri.

Żadnego z nich dziś nie można jednak uznać za naprawdę mocnego kandydata. Wybory połówkowe nie zostały przegrane tylko przez wojnę, elektorat odrzucił cały pakiet trumpizmu, z jego korupcją, polityką opartą na podziałach i wzbudzaniu lęków, z jego zawężającą, etnonacjonalistyczną wizją narodowej wspólnoty. I nowy kandydat musi wymyślić, jak po Trumpie ustawić partię na nowo.