Zdjęcia grobów w Rosji. Putin wysłał FSB na cmentarze
- We wrześniu sąd w Jarosławiu skazał mężczyznę na 14 lat kolonii karnej za fotografowanie nagrobków żołnierzy poległych w Ukrainie.
- Rosja od września 2022 r. nie podała oficjalnej aktualizacji liczby zabitych wojskowych.
- Projekt "Russia 200" potwierdził nazwiska blisko 283 tys. rosyjskich żołnierzy, którzy zginęli w wojnie.
- Brytyjskie i holenderskie służby oceniają rosyjskie straty na ponad pół miliona osób.
Rosyjskie władze od lata prowadzą zamknięte postępowania przeciwko osobom, które próbują ustalać skalę strat. Według doniesień cytowanych przez Politico aresztowano już kilkadziesiąt osób. Śledczy zarzucają im współpracę z ukraińskim wywiadem, a funkcjonariusze Federalnej Służby Bezpieczeństwa patrolują cmentarze i szukają osób fotografujących wojskowe mogiły.
We wrześniu sąd w Jarosławiu, mieście położonym ok. 280 km na północny wschód od Moskwy, wymierzył jednemu z oskarżonych karę 14 lat kolonii karnej. Rosyjskie władze w ostatnich miesiącach wielokrotnie ostrzegały, że wykonywanie zdjęć nagrobków poległych żołnierzy może prowadzić do surowej odpowiedzialności karnej.
Rosja ogranicza dostęp do danych o stratach
Zdaniem Jana C. Behrendsa z niemieckiego Centrum Historii Współczesnej im. Leibniza rosnąca liczba grobów jest dla Kremla problemem politycznym. - Rosnąca liczba grobów musi bardzo niepokoić władze, bo przypomina o porażce wojny Putina - powiedział historyk w rozmowie z Politico.
Oficjalne dane rosyjskiego Ministerstwa Obrony od dawna nie odpowiadają szacunkom niezależnych badaczy. Resort po raz ostatni podał liczbę poległych we wrześniu 2022 r. Wówczas informował o 5937 zabitych. W kwietniu 2024 r. rosyjskie władze przypomniały, że informacje o stratach wojskowych są "tajemnicą państwową".
Kreml ograniczył także dostęp do danych cywilnych, które mogły pomóc w analizie liczby zgonów. Rosyjski urząd statystyczny Rosstat zablokował informacje dotyczące śmiertelności. Wcześniej przez dziesięciolecia korzystali z nich badacze próbujący oceniać skutki działań wojennych.
Niezależne szacunki rosyjskich strat
Rosyjskie niezależne media i aktywiści szukają innych sposobów weryfikowania danych. Projekt "Russia 200", prowadzony przez portal Mediazona oraz rosyjską sekcję BBC, potwierdził na podstawie otwartych źródeł nazwiska blisko 283 tys. żołnierzy zabitych w Ukrainie.
Wyższe szacunki przedstawiają służby wywiadowcze Wielkiej Brytanii i Holandii. Według ich ocen rosyjskie straty przekroczyły pół miliona osób. Wołodymyr Zełenski informował natomiast w lipcu, że w wojnie zginęło 700 tys. rosyjskich wojskowych.
Nawet ostrożniejsze wyliczenia wskazują na większe koszty ludzkie niż te, które Związek Radziecki poniósł podczas trwającej niemal dekadę wojny w Afganistanie w latach 1979-89. W obu konfliktach władze próbowały ograniczać możliwość publicznego dokumentowania śmierci żołnierzy.
Podobieństwa do radzieckiej polityki wobec Afganistanu
Prof. Jeff Jones z amerykańskiego Uniwersytetu Karoliny Północnej przypomniał w rozmowie z Politico, że także podczas wojny w Afganistanie Kreml kontrolował informacje o poległych. - Nie można było w żaden sposób zaznaczyć na grobie, że dana osoba zginęła na wojnie - powiedział historyk.
Rodzinom zakazywano umieszczania na nagrobkach informacji o śmierci na froncie. Niektórych bliskich zmuszano do organizowania pogrzebów nocą, aby uroczystości nie przyciągały uwagi. Później dopuszczano ogólne sformułowania, takie jak "zginął bohatersko, spełniając obowiązek międzynarodowy", lecz wskazanie, że żołnierz "zginął w Afganistanie", nadal było zakazane.
Eksperci cytowani przez Politico oceniają, że ukrywanie strat ma również znaczenie dla rosyjskiej rekrutacji. Rosyjski analityk wojskowy Jan Matwiejew wskazał, że ujawnienie warunków służby mogłoby utrudnić pozyskiwanie kolejnych żołnierzy. - Gdyby ludzie wiedzieli, jaki odsetek żołnierzy kontraktowych przeżywa na froncie i jak długo żyje nowy rekrut, pozyskanie nawet 30 tys. ludzi miesięcznie byłoby niezwykle trudne - zauważył, cytowany przez Politico.
Portal ocenił również, że kontrola informacji ma służyć pokazywaniu siły zagranicznym odbiorcom, w tym administracji Donalda Trumpa. Według tej oceny Moskwa chce przekonywać, że jej zwycięstwo w wojnie jest rzekomo nieuchronne.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.