Hoe ziet de stad er morgen uit? Wiels toont de antwoorden van Brusselse kunstenaars

Hoe ziet de stad van morgen eruit? Voor Shifting Worlds nodigt GLUON, het Brusselse stadslab dat de brug slaat tussen kunst en wetenschap, twintig Brusselse kunstenaars uit om zich over die vraag te buigen.

De kunstenaars doken in labo’s en gebruikten wetenschappelijk onderzoek als springplank voor nieuwe installaties. “Vanuit die ontmoetingen ontwikkelden ze speculatieve installaties. Daarmee reiken we beleidsmakers en stadsplanners niet zozeer kant-en-klare oplossingen aan, maar willen we nieuwe perspectieven openen voor stedelijke uitdagingen”, zegt Christophe De Jaeger, directeur GLUON en coördinator van FTI Festival Brussels.

Vlinders en bouwbacteriën

Die perspectieven nemen heel uiteenlopende vormen aan. Zo trokken de broers Tom en Nicolas Valckenaere, beiden beeldend kunstenaar en amateur-natuuronderzoeker, het moeras van Wiels in. Ze werken in de openbare ruimte en gingen voor Shifting Worlds op onderzoek in de omgeving van het kunstencentrum.

Drie jaar lang observeerden ze de gewervelden die er leven en namen ze het ecosysteem onder de loep. Dat resulteert in onder meer een broeikasinstallatie waarin de waterplanten en bierglazen uit het archief van de Wielemansbrouwerij samenkomen.

De Brusselse kunstenaar Adrien Lucca schijnt zijn licht op een stedelijke bedreiging voor de fauna en flora: zijn werk focust op de lichtvervuiling en de negatieve impact ervan op nachtvlinders.

Lucca werkte daarvoor samen met het Museum voor Natuurwetenschappen. “Het resultaat is niet alleen esthetisch mooi om naar te kijken, hij roept er ook mee op meer rekening te houden met biodiversiteit in de stad”, zegt De Jaeger. “Hij stelt zich de vraag hoe dieren naar de natuur kijken. De installatie toont hoe vlinders ’s nachts nectar vinden. Zo zorgt ledverlichting er bijvoorbeeld voor dat ze niet meer kunnen navigeren.”

Het team van Bento Architecture brengt dan weer een experimentele toiletcabine naar het Wiels. In hun installatie getiteld Bacterial Allies onderzoeken de Brusselse architecten hoe bacteriën bouwafval kunnen omzetten in nieuwe vormen van bouwmateriaal.

De bacterie Sporosarcina pasteurii produceert calciumcarbonaat, dat puindeeltjes aan elkaar bindt en zo een natuurlijke vorm van cement vormt. In de speciaal ontwikkelde toiletcabine wordt urine opvangen, waarna de mineralen hun werk doen en samen met het puin en de bacteriën een terrazzo-achtig materiaal maken.

Signalen uit de kosmos

In het naburige Atoma Art Center is een tweede luik van de wetenschapstentoonstelling te bezichtigen. Het Brussels collectief Lab[au] presenteert er de licht- en geluidsinstallatie ohMyGod. “De installatie gaat over neutrino’s in de ruimte: dat zijn heel kleine deeltjes materie die vrijkomen in de kosmos. Ze vliegen met een ongelooflijk hoge snelheid door de ruimte en zelfs door de aarde”, aldus De Jaeger. “Lab[au] capteerde het geluid van neutrino’s op de aarde en verwerkt ze in een kunstinstallatie.”

Shifting Worlds is van 16 tot 20 oktober te zien in het Wiels. Gedurende vijf dagen vinden er ook performances, talks en workshops plaats.