Tarihte iz bırakan 8 fotoğraf: ‘Bir dikiz aynası gibi geçmişteki yerimizi görmemizi sağlıyor’

Bir deklanşör sesiyle zamanı durdurup hayatın içindeki o eşsiz ‘an’ları yakalayarak geleceğe taşıyabiliyoruz. Tam 200 yıldır tarihe iz bırakan fotoğraf sanatını Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ozan Bilgeseren’den dinledik: “Önemli olduğunu düşündüğümüz her şeyin ekran görüntüsünü alıyoruz, unutmayalım diye.”

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Haberin Devamı

Görmemizi, kaydetmemizi ve anı yakalamamızı sağlayan fotoğrafın bu yıl 200’üncü yılı. Tam da kentin dört bir yanını 212 Photography Istanbul kapsamında fotoğraflar sarmışken Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fotoğraf Bölümü akademisyeni Prof. Dr. Ozan Bilgeseren’le konuştuk. Bilgeseren, Coşkun Aral’la birlikte ilk fotoğrafın izini sürmek için Fransa’ya, Joseph Nicéphore Niépce’in yaşadığı topraklara gitti. ‘Fotoğrafın 200. Yılı’ adlı bir belgesel hazırladı. Bize de fotoğrafın yolculuğunu anlattı.

İcadı nasıl oldu?

◊ 1839’da Louis Daguerre’in Fransız Bilimler Akademisi’ne fotoğrafın icadını sunduğu biliniyor. Ama fotoğrafla ilgili kayıp bir dönem var. Heliografi denen bir teknik aslında her şeyin atası; Joseph Nicéphore Niépce’in imzasını taşıyor. Dünyanın ilk fotoğrafı güneşte 8 saat pozlanıyor. Niépce ölünce bu mirası Daguerre kendi lehine çeviriyor. Dünya onu biliyor ama Niépce olmasaydı Daguerre olmazdı.

Haberin Devamı

İlk orijinal fotoğraf

◊ 1826’da Niépce’in Le Gras’da pencereden çektiği manzara fotoğrafı (kimileri 1827’yi kabul ediyor) dünyanın ilk orijinal fotoğrafı. Bu kare 1950’ye kadar bulunamıyor. Sonra bir tarihçi satın alıyor. O ölünce Teksas’taki müzeye veriliyor. Aslında fotoğrafa da pek benzemiyor, biraz hayalet görüntü gibi. 26 Nisan 2027’de memleketine, Chalon-sur-Saône’daki Nicéphore Niépce Müzesi’ne dönecek.

Hızlı hareket serisi

◊ Eadweard Muybridge’in ‘Dörtnala Koşan At’ fotoğrafıyla ilk kez hızlı bir hareket serisi yakalandı. Bütün fotoğraf tarihini değiştirdi. Bir başka önemli kare İngiliz fotoğrafçı Roger Fenton’un 1855’te Kırım’da çektiği ‘Ölüm Gölgesi Vadisi’. Aynı topraklarda aynı şeylerin olduğunu görüyoruz. Fotoğraf aslında bir dikiz aynası gibi geçmişteki yerimizi görmemizi sağlıyor.

Telefonlarla çekim dönemi

◊ İnsan denen varlık görme ve kaydetmeyi önemsiyor. Bugün telefonumuzla önemli olduğunu düşündüğümüz her şeyin ekran görüntüsünü alıyoruz. Bu bize büyük bir bellek ve hafıza kazandırdı. Fox Talbot bunu pozitif-negatif olarak çoğaltmayı başardı. Sonra Amerikalılar buna ağırlık verdi. Kodak 1880’li yıllarda dev bir endüstri kurdu. 1970’lerin sonunda CCD denen silikon tabanlı malzemeye bağlı elektronik cihaz çıktı. Cep telefonlarıyla bu bütünleşik bir yapı olarak hayatımıza girdi.

Haberin Devamı

Video kayıtları başladı

◊ Birinci Körfez Savaşı’nda Irak bombalanırken bir uydu operatörü, bir sunucu, bir kameraman, bir montajcı vardı; İkinci Körfez Savaşı’ndaysa Nokia telefonlar. Bunun 10-15 yıl içinde kuantum sıçraması gibi gittiğini görüyoruz. Şu anda telefonlar yaşamın önemli parçası. Bu sadece iletişimle değil, video kayıtla da ilişkili. Bunu besleyen sosyal medyanın yaygınlaşması ve vatandaş muhabirliği. Çünkü hiçbir şeye yetişilmez bu çağda.

200’üncü yıl belgeseli

◊ Coşkun Aral’la birlikte, fotoğrafın 200’üncü yılıyla ilişkili bir projede ilk fotoğrafın peşine düştük. Burgonya bölgesine, Niépce’in doğum yerine gittik. Gözünüzle gördüğünüzde kaynağından öğreniyorsunuz. ‘Fotoğrafın 200. Yılı’ adlı belgeselimiz 19 Ağustos ‘Dünya Fotoğrafçılık Günü’nde Fransız Yetimhanesi’nde gösterildi. Yakında İstanbul Fransız Kültür Merkezi’nin 80’inci yılı kapsamında yeniden izleyiciyle buluşacak.

Haberin Devamı

212 Photography Istanbul’un sergilerini kaçırmayın

◊ ‘Monkey Portraits/İnsan Aynası’, Jill Greenberg, Eski Posta Han. Yarın son gün.

◊ ‘Short&Sweet/Retrospektif Bir Bakış’, Martin Parr, Galata Okulu Vakfı Kültür Merkezi. Yarın son gün.

◊ ‘Please Don’t Smile/Gülümseme Lütfen’, Frank Horvat, Galata Okulu Vakfı Kültür Merkezi. Yarın akşama kadar görülebilir.

◊ ‘Allegoria/Birlikte Var Olmak’, Omar Victor Diop, Eski Posta Han. Yarın son gün.

◊ ‘Colours of Scandinavia/İskandinavya’nın Renkleri’, 212 Studio. Yarın akşama kadar açık.

◊ ‘Uzaklar, Kuşaklar, Bakışlar’, Nuri Z. Erbak-Mehmet H. Erbak-Ceylin Erbak Aytekin, Akaretler No: 5. Yarın son gün.

Haberin Devamı

◊ ‘Uncertain, TX/Belirsizliğin Manzarası’, Desirée Dolron, Eski Posta Han. Yarın son gün.

◊ ‘Triptych/Hafıza, Kuşku ve Yazgılar’, David Szauder, St. Benoît Kilisesi. Yarın akşama kadar görülebilir.

◊ ‘Bir Bakışın Mirası’, Yann Arthus-Bertrand, MSGSÜ Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi.
25 Ekim’e kadar görülebilir.

Başka sergiler de var:

◊ ‘Cannes!’, Ara Güler, Ara Güler Müzesi. Yarın son gün.

◊ ‘Hayatta ve Fotoğrafta En İyi Pozu Yalnızlar Verir’, Zeki Demirkubuz, Art On Istanbul. 30 Ekim’e kadar görülebilir.

◊ ‘Cumhuriyetin Kamera Arkası’, Pera Müzesi. 28 Mart 2027’ye kadar açık.

◊ ‘Zaman Mekân Geometri’, Olivo Barbieri, Borusan Contemporary. 15 Ağustos 2027’ye kadar ziyaret edilebilir.