Pijesz dwie-trzy filiżanki kawy dziennie? Naukowcy odkryli związek z ryzykiem demencji

Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda i bostońskiego systemu szpitali Mass General Brigham przeanalizowali dane ponad 131 tys. dorosłych Amerykanów, obserwowanych nawet przez 43 lata. W tym czasie otępienie zdiagnozowano u ponad 11 tys. z nich. Wyniki opublikowano w 2026 roku w czasopiśmie "JAMA". Najczęściej chorowały osoby, które kawy nie piły wcale lub piły ją rzadko.

Demencja ma związek ze stylem życia

Według danych WHO w 2021 r. na świecie żyło 57 mln chorych, a co roku przybywa blisko 10 mln nowych przypadków. Najczęstszą przyczyną otępienia jest choroba Alzheimera, ale winne mogą być również zmiany naczyniowe lub gromadzenie się nieprawidłowych złogów białka w komórkach nerwowych (tzw. ciał Lewy’ego). Skłonność do zachorowania może być dziedziczna, ale duże znaczenie ma też styl życia.

ZOBACZ: Demencja nie zawsze zaczyna się od problemów z pamięcią. Pierwsze zmiany mogą być inne

Badacze przyjrzeli się nawykom pracowników ochrony zdrowia, którzy w chwili rozpoczęcia obserwacji mieli od 30 do 75 lat. Co dwa do czterech lat wypełniali ankiety o tym, co jedzą i piją.

Dwie lub trzy filiżanki kawy to optimum

Wśród największych kawoszy odnotowywano rocznie 141 zachorowań na 100 tys. uczestników. W grupie, która kawy unikała lub piła ją okazjonalnie, było ich aż 330. Gdy badacze uwzględnili inne czynniki, m.in. wiek, palenie papierosów i choroby przewlekłe, ryzyko demencji u kawoszy okazało się niższe o 18 proc. Najkorzystniej wypadały dwie, trzy filiżanki dziennie (w badaniu filiżanka to ok. 240 ml). Większe ilości nie dawały dodatkowych korzyści.

Kawa wiązała się też z lepszą oceną własnej pamięci i zdolności myślenia. Ich pogorszenie zgłaszało 7,8 proc. osób pijących najwięcej kawy, w porównaniu z 9,5 proc. tych, którzy pili ją rzadko lub wcale.

Herbata też pomaga, bezkofeinowa kawa niekoniecznie

Podobną zależność zaobserwowano w przypadku herbaty. Tu optimum było nieco niższe - jedna, dwie filiżanki dziennie. W grupie z najniższym spożyciem odnotowywano rocznie 321 zachorowań na 100 tys. uczestników, a w grupie z najwyższym 201.

ZOBACZ: Demencja a problemy z sercem. Pierwsze oznaki już po 40-tce

U osób pijących kawę bezkofeinową takiego związku nie zaobserwowano. To może oznaczać, że działa sama kofeina.

Naukowcy zestawili nawyki uczestników z zachorowaniami, więc nie przesądzają, czy to kawa chroni mózg. Wskazują jednak, jak mogłaby to robić. Kofeina wpływa na przekazywanie sygnałów między neuronami i ogranicza gromadzenie się amyloidu beta, białka typowego dla choroby Alzheimera. Poprawia też wrażliwość na insulinę, a cukrzyca typu 2 to jeden z czynników ryzyka demencji. Inne składniki kawy i herbaty działają antyoksydacyjnie i wspierają pracę naczyń krwionośnych w mózgu.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.