De Sovjet-Unie wilde ooit een nucleair aangedreven bommenwerper bouwen die wekenlang kon blijven vliegen

• De supermachten uit de Koude Oorlog probeerden nucleair aangedreven bommenwerpers te bouwen die eindeloos konden vliegen.
• Zware stralingsafscherming en het risico op crashes zorgden ervoor dat deze vliegtuigen nooit operationeel werden.
• Intercontinentale ballistische raketten maakten nucleaire luchtvaart uiteindelijk overbodig.

Tijdens de Koude Oorlog begonnen zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie aan gewaagde luchtvaartexperimenten om vliegtuigen te ontwikkelen die door kernenergie werden aangedreven. Het doel was bommenwerpers te produceren die wekenlang in de lucht konden blijven, waardoor de beperkingen van traditionele brandstof effectief werden opgeheven en constante wereldwijde bewaking of verrassingsaanvallen mogelijk werden.

Het Sovjet-kernlaboratorium

De Sovjet-Unie streefde deze visie na door de strategische bommenwerper Tu-95, een groot turbopropvliegtuig dat bekendstond als de ‘Bear’, aan te passen. Deze aangepaste versie, aangeduid als de Tu-95LAL of Vliegend Kernlaboratorium, was uitgerust met een interne kernreactor en zware stralingsafscherming om de bemanning te beschermen.

Hoewel de Tu-95LAL vanaf 1961 tientallen testvluchten uitvoerde, diende de reactor eerder als onderzoeksinstrument dan als krachtbron. Het vliegtuig was nog steeds afhankelijk van conventionele motoren. Het primaire doel was te bestuderen hoe straling het vliegtuig en het personeel beïnvloedde.

Tu-119

Na deze tests ontwierpen Sovjetingenieurs de Tu-119, die bedoeld was als een echte nucleair aangedreven bommenwerper. Dit ontwerp voorzag in een hybride systeem waarbij twee motoren op standaardbrandstof zouden draaien, terwijl twee andere waren aangedreven door warmte uit een kernreactor.

Er werden zelfs nog geavanceerdere concepten overwogen, zoals de supersonische Tu-120. Deze projecten zijn echter nooit van blauwdrukken tot operationele vliegtuigen doorgegroeid.

Belemmeringen voor nucleaire vluchten

Verschillende cruciale hindernissen stonden de realisatie van nucleaire vluchten in de weg. Het enorme gewicht van de loodafscherming die nodig was om de bemanning te beschermen, belemmerde de vliegprestaties van het vliegtuig aanzienlijk.

Bovendien vormde het risico op een crash een catastrofale bedreiging voor het milieu. Bij een ongeval zou namelijk radioactief puin worden verspreid. Ook de logistieke complexiteit van het onderhoud van nucleaire motoren op de grond bleek onoverkomelijk moeilijk.

Amerikaanse reactie

De Verenigde Staten werden geconfronteerd met soortgelijke obstakels bij hun eigen project, de Convair NB-36H. Net als bij de Sovjet-inspanningen was het Amerikaanse vliegtuig uitgerust met een werkende reactor voor onderzoeksdoeleinden, maar werd deze niet gebruikt voor voortstuwing. In 1961 schrapte de regering-Kennedy het programma, omdat men tot de conclusie was gekomen dat de technische risico’s en kosten niet opwogen tegen de voordelen.

ICBM’s maken einde aan plannen

De neergang van de nucleaire luchtvaart werd ook versneld door een verschuiving in de militaire technologie. De uitvinding van intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s) bood een snellere, onbemande en efficiëntere manier om kernkoppen af te vuren, waardoor het concept van bommenwerpers met een groot uithoudingsvermogen achterhaald raakte.

Hoewel het moderne Rusland naar verluidt soortgelijke technologie onderzoekt met de onbemande Burevestnik-kruisraket, blijft de droom van een bemande, nucleair aangedreven bommenwerper een overblijfsel van de ambities uit de Koude Oorlog. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!