Rosyjska mafia nie zniknęła z Europy. Hiszpania zna jej metody
Był czerwiec 2008 r. W tym samym czasie policja wchodziła do kolejnych willi i apartamentów na Costa del Sol, Majorce i w innych częściach Hiszpanii. W operacji "Trojka" uczestniczyło kilkuset funkcjonariuszy. Celem były czołowe struktury postsowieckiego świata przestępczego – przede wszystkim Tambowskaja (mafia tambowska), a także sprzymierzona z nią grupa Maliszewskaja, kierowana przez Aleksandra Małyszewa.
Zatrzymano 20 osób. Wśród podejrzanych znaleźli się ludzie, których śledczy wiązali z najwyższymi szczeblami rosyjskiej przestępczości zorganizowanej. Według hiszpańskiej prokuratury grupa miała wykorzystywać legalne firmy, nieruchomości i usługi miejscowych specjalistów, by ukrywać pochodzenie pieniędzy.
Dla sąsiadów wszystko długo wyglądało zupełnie zwyczajnie. Luksusowe samochody, świeże kwiaty dostarczane niemal codziennie, goście, którzy "wydawali się dziwni". Dopiero policyjna akcja pokazała, co mogło kryć się za fasadą spokojnych rezydencji.
"Trojka" stała się jednym z najbardziej spektakularnych śledztw dotyczących rosyjskiej przestępczości zorganizowanej w Europie. Pokazała, że jej przedstawiciele nie muszą działać na ulicach ani prowadzić otwartej wojny z konkurentami. Mogą inwestować w nieruchomości, korzystać z usług prawników i doradców finansowych, a pieniądze z przestępczej działalności zamieniać w majątek wyglądający na całkowicie legalny.
Hiszpania zna ten mechanizm od lat. A najnowsze operacje pokazują, że nie jest to wyłącznie historia z czasów transformacji ustrojowej w Rosji.
Luksusowe wille, firmy i pieniądze z Petersburga
Mafia tambowska powstała na przełomie lat 80. i 90. w Leningradzie, przemianowanym później na Sankt Petersburg. Jej nazwa pochodzi od Tambowa – miasta, z którego wywodzili się niektórzy z jej liderów. W latach 90. grupa rozbudowywała wpływy w świecie przestępczym, a jej działalność zaczęła wykraczać poza Rosję.
Według hiszpańskich śledczych Giennadij Pietrow i jego ludzie przenieśli się do Hiszpanii w 1996 r., osiedlając się m.in. w Marbelli. Luksusowe nieruchomości i międzynarodowy charakter regionu sprzyjały prowadzeniu interesów.
Śledztwo "Trojka" ujawniło sieć spółek inwestycyjnych i nieruchomościowych, które według prokuratury służyły do prania pieniędzy. Kapitał przepływał przez różne państwa i firmy, by wracać jako pozornie legalne inwestycje, m.in. w hotele i centra handlowe.
Badano również kontakty ludzi Pietrowa z rosyjskimi biznesmenami i politykami, jednak samo powiązanie nie oznaczało udziału w przestępstwie.
W 2018 r. hiszpański Sąd Krajowy uniewinnił 17 oskarżonych. Nie udowodniono ich współpracy z organizacjami Tambowskaja i Maliszewskaja. Główni podejrzani, w tym Pietrow, nie stanęli przed sądem i zostali uznani za zbiegów.
Sprawa "Trójki" pokazała skalę podejrzeń, ale także trudności w udowadnianiu działalności międzynarodowych sieci finansowych.
Rosyjska mafia jako bank dla innych mafii
Przez lata rosyjskie grupy przestępcze w Europie kojarzono przede wszystkim z praniem pieniędzy, nieruchomościami, handlem bronią i narkotykami. Dziś coraz wyraźniej widać także inny model działalności: wyspecjalizowane sieci finansowe, które świadczą usługi innym organizacjom przestępczym.
Dobrym przykładem jest operacja przeprowadzona przez hiszpańską policję przy wsparciu Europolu w styczniu 2025 r. Śledztwo, rozpoczęte dwa lata wcześniej, doprowadziło do zatrzymania 14 osób w Hiszpanii i Portugalii. Według hiszpańskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych była to rosyjska sieć zajmująca się praniem pieniędzy pochodzących z działalności przestępczej.
Jej klienci nie ograniczali się do Rosjan. Z usług grupy miały korzystać organizacje albańskie, serbskie, ormiańskie, chińskie, ukraińskie i kolumbijskie, a także tak zwana mocromafia, czyli grupy przestępcze wywodzące się ze środowisk północnoafrykańskich. Sieć pobierała prowizję wynoszącą od 2 do 3 proc. pranych środków.
Według śledczych jej działalność przypominała nielegalny międzynarodowy bank. W różnych hiszpańskich miastach działały punkty obsługiwane przez tak zwanych kasjerów. Odbierali i przekazywali gotówkę, a dzienne operacje w niektórych miejscach sięgały 300 tys. euro. Pieniądze pochodziły przede wszystkim z handlu narkotykami.
Grupa korzystała z systemu hawala, czyli nieformalnego mechanizmu transferowania wartości za pośrednictwem zaufanych pośredników, bez konieczności przesyłania gotówki tradycyjnym kanałem bankowym. Miała też własną sieć firm i rozbudowane procedury bezpieczeństwa. Kasjerzy zmieniali mieszkania i samochody, a ich telefony działały w szyfrowanej sieci. W razie zatrzymania jednego z członków urządzenia pozostałych mogły zostać zablokowane jednocześnie.
Sieć działała również w Holandii, Estonii, na Litwie i we Włoszech. Podczas operacji zabezpieczono ponad milion euro w gotówce i kryptowalutach.
Sprawa pokazuje, że współczesne grupy przestępcze coraz częściej koncentrują się na obsłudze finansowej innych organizacji, praniu pieniędzy i ukrywaniu zysków, zamiast kontrolować konkretne terytoria.
Działają przy tym jak międzynarodowe przedsiębiorstwa, wykorzystując legalne firmy, szyfrowaną komunikację, kryptowaluty i pośredników. Europol w raporcie z 2026 r. zwraca uwagę na rosnącą rolę technologii cyfrowych i legalnych struktur biznesowych w ukrywaniu przestępczych zysków.
Mafia, Kreml i europejska wojna hybrydowa
Rosyjskie sieci przestępcze coraz częściej pojawiają się w analizach dotyczących nie tylko prania pieniędzy i narkotyków, ale także działań destabilizacyjnych w Europie. Po inwazji Rosji na Ukrainę służby ostrzegają, że rosyjskie struktury mogą wykorzystywać ludzi z przestępczego półświatka do sabotażu i innych operacji. Nie zawsze są to Rosjanie ani członkowie rosyjskich mafii.
Przykładem jest podpalenie naziemnej stacji łączności satelitarnej Starlink w Woli Krobowskiej na Mazowszu, do którego doszło 23 września 2026 r. W październiku niemieckie służby zatrzymały dwóch obywateli Turcji podejrzewanych o udział w ataku. Według tygodnika "Der Spiegel" za operacją mogli stać członkowie tureckiego gangu Daltonlar (tzw. Daltonowie – stambulska grupa czerpiąca nazwę z komiksów o Lucky Luke'u), działający na zlecenie rosyjskich służb.
Polski rząd wskazywał na rosyjski trop. Tomasz Siemoniak, minister spraw wewnętrznych i administracji oraz koordynator służb specjalnych, mówił o rosnącym wykorzystywaniu ludzi ze świata przestępczego przez rosyjskie służby. Prokuratura badała sprawę pod kątem działania na rzecz obcego wywiadu i sabotażu. Powiązania Daltonów z atakiem wymagały jednak dalszego potwierdzenia.
Mechanizm jest stosunkowo prosty: zamiast wysyłać własnych agentów, służby mogą korzystać z pośredników i grup przestępczych, które dysponują kontaktami oraz zapleczem do wykonywania zleceń. W ten sposób granica między przestępczością zorganizowaną a działaniami państwa staje się coraz trudniejsza do uchwycenia.
Nie oznacza to jednak, że rosyjska mafia i Kreml tworzą jedną strukturę. Grupy przestępcze mają własne interesy i źródła dochodów, a państwo dysponuje aparatem wywiadowczym. Ich drogi mogą się przecinać, ale konkretne powiązania trzeba udowodnić.
Raport Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych z marca 2026 r. wskazywał na rosyjskie działania destabilizacyjne w Europie, w tym dezinformację, sabotaż i ataki na infrastrukturę krytyczną.
Hiszpania również badała rosyjskie wpływy, podejrzane przepływy pieniędzy i kontakty z osobami związanymi z polityką oraz biznesem. Nie wszystkie podejrzenia znalazły jednak potwierdzenie w sądzie.
Wspólnym mianownikiem tych spraw pozostają pieniądze. Nieruchomości, spółki i międzynarodowe kontakty pomagają ukrywać ich pochodzenie. Operacja "Trojka" pokazała skalę tego procederu. Dziś obok luksusowych willi ważną rolę odgrywają firmy-pośrednicy, szyfrowana komunikacja i ukryte przepływy finansowe. Współczesna mafia nie musi kontrolować ulic. Wystarczy, że kontroluje pieniądze i kontakty.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.