Aynı demiryolu için üç ayrı ocakla onay alındı, 25 hektarlık ÇED sınırı aşıldı: Bakanlık bile kaçıyor

Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi kapsamında Iğdır’ın Tuzluca ilçesine bağlı Aşağı Mahallesi’nde planlanan üç ariyet ocağı, çevresel etki değerlendirmesindeki (ÇED) 25 hektar sınırını gündeme getirdi. Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’ne ait 76/2026-01, 76/2026-02 ve 76/2026-03 izin numaralı üç ocağın alanları sırasıyla 9.80, 9.92 ve 9.94 hektar olarak belirlendi.

Böylece üç sahanın toplam büyüklüğü 29.66 hektara ulaştı.

Her üç proje için de ÇED raporu yerine proje tanıtım dosyası (PTD) hazırlanırken projeler, ÇED Yönetmeliği’nin Ek-2 listesindeki “Ek-1 listesinde yer almayan madenlerin çıkarılması” kapsamında değerlendirildi.

Yönetmelikte ise 25 hektar ve üzerindeki açık işletmeler Ek-1 kapsamında yer alıyor ve ÇED raporu hazırlanması gerekiyor. Projeler ise bu haliyle onay aldı.

‘BAĞIMSIZ DEĞİL’

Dosyalardaki en dikkat çekici ayrıntı ise projelerin birbirinden bağımsız olmadığını gösteren kümülatif etki değerlendirmeleri oldu. İlk proje olan 76/2026-01 numaralı ocağın hava kalitesi modellemesinde diğer iki ocak da “komşu” projeler olarak gösterildi. Aynı çalışmaya demiryolu kapsamında planlanan kırma-eleme-yıkama tesisi de dahil edildi.

Koordinatlar da sahaların birbirine bitişik olduğunu ortaya koyuyor. Üç proje aynı yatırımcıya ait, aynı demiryolu yapımı için malzeme sağlayacak ve Iğdır İl Özel İdaresi tarafından üçü için de 5 Şubat 2026’da ayrı hammadde üretim izinleri düzenlendi. PTD’lerin sunum tarihi ise Eylül 2026 oldu. Her ocakta yılda 800 bin ton olmak üzere üç sahada yıllık toplam 2.4 milyon ton, beş yılda ise 12 milyon ton malzeme çıkarılması planlanıyor.

Malzemenin tamamının aynı demiryolu projesinde kullanılacağı belirtiliyor. Bu tablo, birbirine mücavir, aynı amaç için planlanan ve toplamı 25 hektarı aşan üç sahanın neden tek proje olarak ÇED sürecine alınmadığı sorusunu gündeme getirdi.