Opluchting in Groenland en Denemarken over akkoord met VS maar ook twijfels

In Groenland en Denemarken is de opluchting groot dat het conflict met de Verenigde Staten over Groenland is opgelost. President Trump, de Deense premier Frederiksen en premier Nielsen van Groenland tekenden in New York een akkoord waarin uitbreiding is geregeld van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Groenland. Het dreigement van Trump om Groenland te annexeren, desnoods na gebruik van geweld, is van tafel.

De Deense premier Frederiksen zegt blij, trots en opgelucht te zijn over deze uitkomst. "Het is moeilijk geweest. Groenland heeft onder enorme druk gestaan. Mensen waren bang", zei ze tegen de Deense publieke omroep.

Politiek verslaggever Christine Cordsen wijst op nog een winstpunt. De samenwerking tussen de Denen en Groenlanders bij de onderhandelingen over het verdrag heeft Denemarken en Groenland dichter tot elkaar gebracht, zegt ze. ""Groenlanders ervaren nu een heel ander niveau van respect vanuit Deense hoek dan ze naar eigen zeggen enkele jaren geleden ondervonden."

Groenland hoort bij Denemarken, maar koos vorig jaar(opent in nieuw venster) voor een geleidelijke overgang naar zelfstandigheid. De Groenlanders zien het als een overwinning dat hun zelfbeschikkingsrecht formeel is vastgelegd en dat ze van begin tot eind aan de onderhandelingstafel hebben gezeten.

"Dit is geen verdrag over Groenland, maar met Groenland", aldus premier Nielsen. Volgens hem versterkt de overeenkomst de veiligheid van Groenland en worden de Groenlandse belangen erkend. Hij noemde het verdrag ook belangrijk voor de verdere ontwikkeling van Groenland.

De Groenlanders ervoeren de dreigementen van Trump in de afgelopen anderhalf jaar als een nachtmerrie. De situatie escaleerde in januari dit jaar. Nadat de VS de Venezolaanse president Maduro had ontvoerd, zei Trump in een adem door dat hij Groenland wilde hebben.

Denemarken en zeven andere Europese NAVO-landen stuurden militairen naar Groenland. Dat was formeel om te laten zien dat de veiligheid van Groenland de hele NAVO aangaat. Maar later bleek dat de Deense militairen in het geheim explosieven bij zich hadden om de startbaan op te blazen en zo een Amerikaanse invasie te voorkomen. Ook namen ze bloedzakken mee voor het geval er gewonden zouden vallen. Het is een enorme sprong van de gespannen situatie toen naar de ondertekening van een akkoord vandaag.

"Ik ben ontroerd", zei de Groenlandse schrijfster Nauja Lynge vanuit een Deense tv-studio. "Vooral toen ik de Groenlandse premier een traan zag wegpinken." Het Deense en het Groenlandse parlement moeten het akkoord nog goedkeuren en Lynge zal dat debat naar eigen zeggen kritisch volgen. "Maar ik merk nu vooral de enorme opluchting."

Toch is er ook voorzichtigheid, onder anderen bij de Groenlandse parlementariër Aki-Mathilda Hogh Dam. Ze noemt het zenuwslopend dat het akkoord is ondertekend voordat de leden van het Groenlandse parlement erover hebben kunnen discussiëren.

Ook de Deense parlementariër Rasmus Jarlov staat niet te juichen: "Ik zou willen dat er expliciet in het verdrag had gestaan dat de VS de ambitie om Groenland te bezitten, opgeeft." De Groenlandse premier Nielsen erkent dat een betere relatie met de VS niet van de ene op de andere dag is opgebouwd. "Het vertrouwen moet stap voor stap worden hersteld. Dat is een proces."

Ook in het plaatsje Narsarsuaq in Zuid-Groenland, waar de VS opnieuw een militaire basis zal bouwen, hebben de bewoners gemengde gevoelens. De militaire bases betekenen aan de ene kant banen voor de Groenlanders. "Maar veel mensen hier vrezen dat ze hier niet in hun dorp mogen blijven wonen als de militaire basis wordt gebouwd", aldus een bewoner tegen de Groenlandse omroep.