اورانیوم مخفیشده ابزار فشار جمهوری اسلامی؛ بیانیه کشورهای غربی برای بازگشت بازرسان آژانس به ایران
ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان در جلسهی اخیر شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به صورت مشترک به جمهوری اسلامی فشار آوردند تا امکان بازگشت تأسیسات هستهای بمبارانشده در ژوئن ۲۰۲۵ را فراهم کند.
در اجلاس فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) که ۲۷ آبان در وین آغاز شد، ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان بصورت مشترک فشار شدیدی بر جمهوری اسلامی وارد کردند تا به بازرسان آژانس اجازهی بازگشت به تأسیسات هستهای بمبارانشده در ژوئن ۲۰۲۵ را بدهد.

این چهار قدرت غربی در بیانیهای مشترک، رژیم تهران را به «کارشکنی» متهم کردند و هشدار دادند که آژانس بیش از یک سال و نیم است که تداوم اطلاعات خود را نسبت به ذخایر اورانیوم غنیشده با غلظت بالا در ایران از دست داده است.
بر اساس گزارش «رویترز»، حملات نظامی آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ (از جمله عملیات «چکش نیمهشب» آمریکا در ۲۱ ژوئن) سه مرکز اصلی غنیسازی اورانیوم رژیم ایران در نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار داد و به آنها به شدت آسیب وارد آورد یا تخریب کرد.
در حملات صورت گرفته، تأسیسات روی زمین و بخشی از زیرساختهای زیرزمینی آسیب جدی دیدند، اما وضعیت دقیق ذخایر اورانیوم غنیشده به ویژه حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد و نزدیک به سطح سلاح (۹۰ درصد) برای تولید چند بمب هستهای در صورت غنیسازی بیشتر، همچنان نامشخص باقی مانده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی آخرین بار این ذخایر را پیش از حملات تأیید کرده بود و از آن زمان نتوانسته بازرسی کامل انجام دهد.
در بیانیه چهار کشور غربی تاکید شده که «باید برای همه اعضای این شورا نگرانکننده باشد که برای یک سال و نیم، آژانس تداوم اطلاعات خود را در مورد ذخایر قبلی تأییدشده اورانیوم غنیشده با غلظت بالا از دست داده است».
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی هستهای، به شورای حکام اطلاع داد که تنها بازرسیهای انجامشده در فصل گذشته مربوط به نیروگاه هستهای بوشهر بوده که آسیب ندیده است. کشورهای غربی با استناد به اظهارات مکرر گروسی گفتند که هیچ دلیل فنی فعلی برای جلوگیری از دسترسی آژانس به تأسیسات آسیبدیده در جنگ وجود ندارد و بازرسان مدتهاست آمادهاند تا به ایران بازگردند.
در نشست شورای حکام در مقر آژانس در شهر وین، تروئیکای اروپایی به همراه ایالات متحده به رژیم ایران هشدار دادند: «این فرصت را غنیمت شمارد، مسیر خود را تغییر دهد و به نگرانیهای بلندمدت جامعه بینالمللی در مورد برنامه هستهایاش رسیدگی کند». آنها همزمان استراتژی کارشکنی جمهوری اسلامی را محکوم کردند.
این فشار در حالیست که مذاکرات دیپلماتیک برای حل و فصل مسئلهی هستهای رژیم ایران در بنبست قرار دارد و گمانهزنیها دربارهی احتمال حملات مجدد افزایش یافته است.
طبق گزارشها، آمریکا و اسرائیل از عملیات ۱۲ روزه خود در سال گذشته حملات بزرگ جدیدی به سایتهای هستهای انجام ندادهاند، اما آمریکا ماههاست در وضعیت تنش نظامی با جمهوری اسلامی قرار دارد و صحبتها دربارهی حملات تازه در حالی بالا گرفته که راه حل از طریق مذاکره به بنبست رسیده و دونالد ترامپ آن را «اتلاف وقت» خوانده است.
در مقابل، جمهوری اسلامی موضعی کاملاً متفاوت اتخاذ کرده و بر عدم همکاری کامل و عدم اجازه دسترسی نامحدود به سایتهای بمبارانشده پافشاری میکند. به نقل از خبرگزاری دولتی ایرنا، رضا نجفی، سفیر و نمایندهی دائم رژیم ایران در سازمانهای بینالمللی در وین، در نشست شورای حکام با انتقاد از سکوت آژانس در برابر «تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل» به تأسیسات هستهای، تأکید کرد که جمهوری اسلامی در سایهی تداوم تهدیدهای نظامی، تن به بازرسیهای نامحدود نمیدهد.
نجفی تصریح کرد که هر درخواست آژانس بر اساس ملاحظات امنیتی و به صورت موردی بررسی و تصمیمگیری خواهد شد.
سفیر بینالمللی جمهوری اسلامی در وین همچنین هشدار داد که اطلاعات جمعآوریشده توسط آژانس میتواند در حملات آینده مورد استفاده قرار گیرد و از این شورا خواست به حملات و تکرار تهدیدهای آنها رسیدگی کند. او این رویکرد غرب و آژانس را «وارونه کردن علت و معلول» و مقصر دانستن قربانی بجای متجاوز توصیف کرد!
این موضع رژیم ایران در بیانیهی مشترک با چین و روسیه نیز تقویت شد که در آن، پایان حملات و تهدیدهای نظامی و ارائهی تضمینهای معتبر علیه حملات آینده، پیششرط از سر گرفتن کامل بازرسیها اعلام گردید که با درخواست و تأکید چهار کشور غربی مبنی بر «عدم وجود مانع فنی» برای بازگشت بازرسان به ایران، در تضاد کامل است.
رژیم ایران تأکید دارد که همکاری خود را تا حدی که شرایط عملی اجازه دهد و با لحاظ ملاحظات امنیتی مشروع ادامه خواهد داد، اما به تعهدات پادمانی خود پایبند میماند و حق خود برای توسعه چرخهی کامل سوخت هستهای صلحآمیز را حفظ میکند.
عدم همکاری شفاف جمهوری اسلامی، باعث شده آژانس بینالمللی انرژی اتمی نتواند تداوم آگاهی خود را نسبت به مواد هستهای مخفیشده در ایران حفظ کند و در نتیجه، از تأیید عدم انحراف این مواد از مسیر صلحآمیز ناتوان بماند. این وضعیت، کارکرد مؤثر نظام پادمان آژانس و چارچوب کلی عدم معاهده گسترش تسلیحات هستهای (انپیتی) را با چالش جدی مواجه کرده است.
گروسی پیشتر هشدار داده بود که این وضعیت «نمیتواند برای همیشه ادامه یابد» و در صورت تداوم، ممکن است به اعلام «عدم انطباق» با ضمانتهای رژیم ایران منجر شود.
جلسهی شورای حکام این هفته، این شکاف عمیق میان مواضع غرب و رژیم تهران را بیش از پیش آشکار ساخت و نشان داد که مسیر دیپلماتیک با جمهوری اسلامی همچنان دشوار و بینتیجه است.
ادامهی این بنبست نه تنها بر برنامه هستهای، بلکه بر ثبات منطقهای، از جمله ناامنی تنگه هرمز، توسط جمهوری اسلامی تأثیر مستقیم گذاشته است. گزارشها حاکی از آن است که بسیاری از اعضای مجلس شورای اسلامی، خواستار بازنگری در دکترین دفاعی و حتی خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای هستند، هرچند این هنوز تصمیم فعلا در حد «تهدید تبلیغاتی» در رسانههای حکومتی منعکس میگردد.
در مجموع، نگرانی کشورهای غربی و آژانس بینالمللی هستهای نشان میدهد با وجود آسیبهای واردشده به زیرساخت هستهای رژیم ایران، مسئلهی ماندن ذخایر غنیشده و فقدان بازرسی که به عنوان ابزار فشار توسط جمهوری اسلامی به کار گرفته میشود، همچنان به عنوان یک دغدغهی بینالمللی باقی مانده و احتمال افزایش درگیریها را تقویت میکند.
آژانس بینالمللی هستهای نیز اعلام کرده کاملاً آماده است تا در کوتاهمدت فعالیتهای حفاظتی خود را از سر بگیرد، اما با عدم همکاری و بهانهجوییهای جمهوری اسلامی به عنوان «ابزار فشار» روبرو است.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.