Şanlıurfa’daki sarsıntı sonrası dikkat çeken fay: Bozova! 6 Şubat depremleri stresi değiştirdi mi? Kritik uyarılar

Şanlıurfa’da meydana gelen 5,4 büyüklüğündeki deprem sonrası gözler bölgedeki faylara çevrildi. Özellikle Bozova Fayı yeniden gündeme gelirken, Prof. Dr. Süleyman Pampal, Hürriyet.com.tr’ye yaptığı değerlendirmede bölgeye ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Peki Şanlıurfa’yı bekleyen risk ne, Bozova Fayı için hangi ihtimaller konuşuluyor?

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Haberin Devamı

Dün merkez üssü Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesi olan 5,4 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Yerin 7,39 kilometre derinliğinde kaydedilen deprem, Şanlıurfa'nın yanı sıra Diyarbakır, Mardin, Siirt, Şırnak, Batman, Gaziantep, Adıyaman ve Malatya’da da hissedildi.

Kentte kısa süreli paniğe neden olan depremin ardından gözler, Şanlıurfa ve çevresindeki aktif faylara çevrildi. Özellikle geçmişte bölgede yürütülen bilimsel çalışmalar kapsamında ayrıntılı olarak incelenen Bozova Fayı yeniden gündeme gelirken, Gazi Üniversitesi Deprem Araştırma Merkezi Kurucu Başkanı Prof. Dr. Süleyman Pampal, Karaköprü'deki sarsıntının bölge açısından beklenmedik olmadığını belirterek dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Prof. Dr. Pampal, Şanlıurfa ve çevresinde benzer büyüklükteki depremlerin yeniden yaşanabileceğine işaret ederek, “Bu türden depremleri her zaman bekleriz. Bizim için sürpriz değil. Bundan sonra da olursa o da sürpriz sayılmamalı” ifadelerini kullandı.

DİKKATLER BOZOVA FAYI’NA ÇEVRİLDİ

Karaköprü’deki depremin ardından bölgede uzmanların dikkat çektiği faylardan biri olan Bozova Fayı da yeniden gündeme geldi. Prof. Dr. Süleyman Pampal, Bozova Fayı’nın sıradan bir fay haritalamasından ibaret olmadığını, özellikle Atatürk Barajı’nın planlanması ve inşası sürecinde ayrıntılı bilimsel çalışmalarla incelendiğini belirtti.

Haberin Devamı

1980’li yıllarda GAP Koordinasyon Kurulu üyeliği yaptığını anlatan uzman isim, o dönemde Atatürk Barajı projesi kapsamında bölgede düzenli bilimsel çalışmalar yürütüldüğünü söyledi:

“1980’li yıllarda GAP Koordinasyon Kurulu üyesiydim. O dönem Atatürk Barajı’nın temel atılmasından itibaren her üç ayda bir bölgeye gidip bilimsel geziler yapıyorduk. O dönem bu projede çalışan arkadaşlarımız baraj yerini tespit ederken vadi tipine göre değerlendirme yapıyordu. Vadi tipi olarak en elverişli yer seçildi ve ayrıntılı çalışma yapıldı. O dönem bu çalışmalar neticesinde seçilen yerde Bozova Fayı’nın geçtiği tespit edildi. Daha sonra mecburen baraj gövdesi 500 metre kuzeye alındı.”Prof. Dr. Pampal’a göre Bozova Fayı, üzerinde ayrıntılı bilimsel çalışmalar yapılmış, özellikleri araştırılmış önemli bir fay niteliği taşıyor: “Bu fay, Atatürk Barajı gibi çok büyük bir mühendislik projesinin etütleri yapılırken ayrıntılı çalışılarak özellikleri ortaya çıkarılmış ve detaylı çalışılmış bir faydır. Yani gelişigüzel şekilde haritaya işlenmiş bir fay değildir, üzerinde bilimsel çalışmalar yapılmış önemli bir faydır.”

“BOZOVA FAYI 7 BÜYÜKLÜĞÜNE YAKIN DEPREM ÜRETEBİLİR”

Bozova Fayı’nın uzunluğuna ilişkin farklı değerlendirmeler bulunduğunu da belirten Prof. Dr. Süleyman Pampal, bazı kaynaklarda fayın yaklaşık 70 kilometreye kadar uzatıldığını, bazı çalışmalarda ise uzunluğunun 50-55 kilometre civarında değerlendirildiğini söyledi.

Prof. Dr. Pampal, fayın uzunluğu ile üretebileceği deprem büyüklüğü arasında ilişki bulunduğuna dikkat çekerek, Bozova Fayı üzerinde 7 büyüklüğüne yakın bir depremin mümkün olduğunu ifade etti.

Ayrıca Bozova Fayı’nın kuzeyinde daha küçük bir fayın bulunduğunu belirterek, “Bölgede Bozova Fayı’nın yakın kuzeyinde Kalecik Fayı var ve o daha küçük bir fay. Muhtemelen Şanlıurfa’da oluşan depremler onun üzerinde oluyor. Daha önce de bu bölgede 5 ya da 5,5 büyüklüğünde depremler oldu. Ama Bozova’da büyük deprem mümkün. 7 büyüklüğünü az geçen ya da az altında olacak şekilde bir sarsıntı ihtimali var” ifadelerini kullandı.

6 ŞUBAT DEPREMLERİ BOZOVA FAYI’NDAKİ STRESİ DEĞİŞTİRMİŞ OLABİLİR Mİ?

6 Şubat 2023 depremlerinin Bozova Fayı üzerindeki stres durumunu değiştirip değiştirmediği yönündeki değerlendirmelere de değinen Prof. Dr. Süleyman Pampal, iki durum arasında doğrudan bir bağlantı kurulamayacağını ancak bölgenin genelinde meydana gelen büyük ölçekli deformasyonun etkisinin tamamen göz ardı edilemeyeceğini söyledi:

“Doğrudan bağlantısı yok ama bölgede genel anlamda bir örselenmeye yol açtığı için az ya da çok bir negatif etkisi olmuştur. Ama Doğu Anadolu Fayı, Urfa’nın batı tarafında yani Çelikhan’dan Hatay’a kadar kırıldı. Kuzeyde ise birkaç kırılmamış fay var, 7’lik deprem üretecek segment bulunuyor. Buraları zaten sıklıkla da konuşuyoruz.”

BÜYÜK BİR DEPREMDE BARAJ ZARAR GÖRÜR MÜ?

Prof. Dr. Süleyman Pampal, Bozova Fayı konuşulurken bölgedeki en önemli yapılardan biri olan Atatürk Barajı’na ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Barajın fayın konumu dikkate alınarak yeniden projelendirildiğini ve gövdenin aktif faydan uzaklaştırıldığını belirten uzman isim, yapının büyük bir mühendislik projesi olduğunu vurguladı:

“Baraj gövdesi 500 metre kuzeye alındı. O zamanlar vadi çok genişti. 4-5 kat daha fazla malzemeyle oldukça sağlam bir yapıyla baraj yapılmış oldu ve faydan da uzak bir mesafede bulunuyor. Büyük depremi de hesap ederek inşa edildi. Muazzam bir dolgu baraj bu. 84,5 milyon metreküp malzeme kullanıldı. Bu malzemeyi şöyle özetleyeyim: Türkiye’nin tamamının sınırlarını iki metre yüksekliğinde duvar örebilirsiniz bu malzemeyle. Öyle bir baraj bu; oldukça sağlam, muazzam bir yapıdır ve yüz akımızdır.”