Polska miała najwyższą budowlę świata. Gigant runął podczas remontu

Konstrukcja mierzyła 646 metrów i 38 centymetrów, czyli ponad dwa razy więcej niż paryska Wieża Eiffla (300 m bez anten). Rekord masztu wpisany do Księgi Guinnessa pobił dopiero 20 maja 2008 roku Burdż Chalifa w Emiratach Arabskich mierzący 828 m. 

Zaniedbania, które powaliły dumę polskiej inżynierii 

8 sierpnia 1991 roku, około godz. 19.10, historia masztu dobiegła końca. Do katastrofy doszło podczas konserwacji, gdy wymieniano jedną z lin odciągowych. Na czas prac zamontowano dwie liny pomocnicze. Jedna wysunęła się z zacisków, a druga się zerwała. Górna część masztu złamała się i po kilkunastu sekundach cała budowla była już na ziemi. Mimo ogromnej skali katastrofy nikt nie zginął.

- Tam nie było jednej przyczyny, tam było kilka przyczyn - wspominał Marian Siedlarek, wieloletni pracownik Radiowego Centrum Nadawczego w Konstantynowie, który po katastrofie został jego kierownikiem.

ZOBACZ: Tragedia w Nowym Jorku, runął kilkupiętrowy budynek. Ludzie ratowani spod gruzów

Prokuratura ustaliła, że pracami konserwacyjnymi kierowała osoba bez wymaganych uprawnień. Na dodatek nie prowadziła ona dziennika budowy, a to mocno utrudniło prowadzenie śledztwa. Do zdarzenia przyczyniły się też wieloletnie zaniedbania od momentu jego wybudowania. Przez 14 lat maszt nie przechodził odpowiednich remontów i w chwili zawalenia był w bardzo złym stanie. Winnym tragedii uznano szefa grupy prac konserwacyjnych, który został skazany przez sąd na dwa i pół lata więzienia i grzywnę. 

Po co Polsce był tak wysoki maszt? 

Powodem budowy konstrukcji była poprawa zasięgu Polskiego Radia. W latach 70. audycje nadawano z Raszyna, ale tamtejszy 335-metrowy maszt był za niski, żeby sygnał dotarł do każdego zakątka Polski, a co dopiero do Polaków za granicą. 

Nowy postawiono w Konstantynowie koło Płocka. Miejscowość leży w centralnej Polsce, a tamtejsze warunki gruntowe sprzyjały rozchodzeniu się fal radiowych. Głównym konstruktorem został inż. Jan Polak z Mostostalu Zabrze. Przed budową wyjechał do USA, ponieważ tam już takie maszty budowano.

Budowa ruszyła w 1969 roku, a radiostację uruchomiono w 1974 roku. Cała konstrukcja masztu ważyła aż 420 ton.

Wysokość masztu nie wynikała z chęci pobicia rekordu, a była koniecznością. Tylko taka konstrukcja, z nadajnikami o łącznej mocy dwóch megawatów, zapewniała dobry odbiór w kraju i za granicą. Audycje "Jedynki" można było odbierać niemal w całej Europie, a także w Kazachstanie, Iraku, Iranie i Afryce Północnej, a przy sprzyjających warunkach nawet w Kanadzie. 

Stalowy kolos, który nie doczekał się odbudowy 

Gdy w 1995 roku rząd ogłosił plany odbudowy masztu, mieszkańcy okolicznych wsi zaprotestowali. Już wcześniej twierdzili, że promieniowanie z masztu odpowiada za nagły wzrost zachorowań na nowotwory i przypadków bezpłodności u mieszkańców okolicznych miejscowości. Badania 817 osób nie wykazały jednak takiego związku, ale to nie przekonało protestujących.

ZOBACZ: Najsmuklejszy wieżowiec świata wygląda jak igła. Trudno uwierzyć, że naprawdę stoi

- Nas kłamali komuniści przez 17 lat, że to jest nieszkodliwe, a ja wiem, że to jest szkodliwe - mówił jeden z mieszkańców okolic Konstantynowa.

Pomysł pogrzebał ostatecznie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1996 roku. Sąd uchylił zgodę wojewody płockiego na odbudowę, bo wydano ją na podstawie starych przepisów. Nowych wymogów budowlanych i środowiskowych projekt nie miał szans spełnić. Radiostację zbudowano więc od nowa w Solcu Kujawskim w 1999 roku. Na dawnym poligonie wojskowym stoją dwa maszty o wysokości 330 i 289 metrów, które nawet razem są niższe od dawnego rekordzisty.