Türkiye ve Türkler (1)

Marco Polo’nun “Dünyanın Hikâye Edilişi, Harikalar Kitabı 1”in (2) 79. sayfasında “XXI-Burada Türkiye Bölgesi Anlatılmaktadır” bölümü var. “Türkiye” ve “Türkmenler” tarihte belki de ilk kez adlarıyla anılmaktadır. Aynı kitabın Fransızcası “Le Livre de Marco Polo”da (3) ve İngilizcesi “The Travel of Marco Polo”da (4) da aynı bölümde aynı cümleler yer almaktadır. Yani Türk çevirmenin ve yayıncının herhangi bir gayretkeşliği söz konusu değil.

İlke ve kuraldır: Devletler üzerinde kuruldukları toprağın, ülkenin adını alırlar. Peki, bir Türk boyu olan Kayı boyu tarafından adı Türkiye olan Anadolu toprakları üzerinde kurulan devlete neden Türkiye adı verilmedi? Devleti kuran Osmanlı ailesi devletin adını neden “Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye” koydu? Bu bencil mantıksızlık Türklerin kurduğu bütün devlet adlarında görülür. Devleti ulusun gücü kuruyor ama devletin adı kurucu ailenin adı oluyor. Uygar dünyada (Avrupa’da) bu türden saçmalık görülmez.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİ

Büyük Hun İmparatorluğu: Tarihteki ilk büyük Türk teşkilatıdır; kurucusu Mete Han’dır.

Göktürk Kağanlığı: “Türk” adını resmi olarak kullanan ilk devlettir.

Uygurlar: Yerleşik hayata geçen ve baskı matbaasını, tarımı geliştiren ilk Türk devletlerindendir.

Avrupa Hun İmparatorluğu: Attila döneminde Avrupa’da büyük bir güç olmuştur.

İlk Türk-İslam ve ortaçağ devletleri

Karahanlılar: İlk Müslüman Türk devletlerinden biridir, bilimi ve Türkçeyi korumuştur

Gazneliler: Afganistan civarında kurulmuş, Hindistan’a İslamiyeti yaymıştır.

Büyük Selçuklu Devleti: Anadolu’nun kapılarını Türklere açan büyük bir imparatorluktur.

Harezmşahlar: Doğu Anadolu’dan Orta Asya’ya kadar uzanan bir alanda hüküm sürmüştür.

YENİ VE YAKIN ÇAĞ TÜRK DEVLETLERİ 

Osmanlı İmparatorluğu: Üç kıtada yüzyıllarca hüküm sürmüş, dünyayı değiştiren büyük bir cihan devletidir.

Timur İmparatorluğu: Asya’da ilim ve sanatın gelişmesine öncülük etmiştir.

Babür İmparatorluğu: Hindistan’da muhteşem eserler (Tac Mahal gibi) bırakan Türk-İslam devletidir.

Türkiye Cumhuriyeti: Günümüzde varlığını gururla sürdüren modern Türk devletidir.

Osmanlı Anadolu’ya Türkiye demiyordu ama bütün yabancılar, bütün yabancı devletler Türkiye diyordu. Daha önce de yazdığım gibi Anadolu topraklarını ilk kez Marco Polo, Türkiye sözcüğüyle adlandırmıştır. Nedenine gelince halkın çoğunluğu Türk ve konuşulan egemen dil (Lingua Franca) de Türkçedir.

Osmanlı kendini “Türk” olarak tanımlamıyor, kurduğu devlete “Türkiye” demiyor her ne hikmetse “Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye” diyordu. Bir aile kendini ait olduğu ulusun, halkın üzerinde görüyordu. Başlangıçta böyle değildi ama Fatih Sultan Mehmet’ten itibaren Türklük hor görüldü ve aşağılandı. Epeyce geç de olsa yıkılmasının en önemli nedeni budur.

Anadolu’ya Türkiye denmesi Marco Polo tarafından başlatılmıştır. Bu bağlamda Osmanlı Devleti’ne de Avrupalılar tarafından “Türkiye” adı verilmesi doğal karşılanırken Osmanlı’nın egemen olduğu Anadolu’ya “Türkiye” demeyip “Memalik-i Osmaniye” (“Osmanlı toprakları” veya “Osmanlı memleketleri”) demesi ulusal bilinçten yoksunluk anlamına gelir. Adı “Türklük” olan ulusal bilinç! Oysa Cumhuriyetin ilanından önce de pek çok yabancı kaynakta görüleceği üzere Osmanlı’ya “Türk”, Anadolu’ya “Türkiye” denilmekteydi.

Türkiye’nin adı: O zamanın ülkelerinde Osmanlı İmparatorluğu’ndan, Anadolu’dan, Türklerin yaşadığı yerlerden genellikle Türkiye ya da Türk uygarlığı olarak söz edilirdi.

ANADOLU’NUN ADI NEDEN TÜRKİYE? 

Malazgirt’ten sonra Türklerin akın akın Anadolu’ya gelmeleri sonucu Avrupa’da burası Türkiye diye anılmaya başlandı. Bu durum Marco Polo ile yazıya geçmiştir.

Sevr Anlaşması’nda bile “Osmanlı” sözcüğü yoktur ama giriş bölümünde anlaşmanın taraflarından birinin “Türkiye” olduğu yazar.

Türkiye adı, Bizans kaynaklarında 11. yüzyıldan itibaren kullanılmaktadır. Osmanlı Devleti, Anadolu için “Türkiye” adını resmi olarak hiç kullanmadı. Devletin adı “Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye”, ülkenin adı “Memalik-i Osmaniye” idi. Yani “Osmanlı mülkü”, “Osmanlı toprakları”, “Osmanlı memleketleri” anlamında.

İşte bu nedenle ben de “Osmanlı benim atam değildir” diyorum. Haksız mıyım? “Uygar dünya”da kurucu ailenin adını taşıyan herhangi bir devlet yoktur. Kurduğu bütün devletlere hemen hemen kurucu ailenin adını vermek bizim Türkün anlaşılmaz tuhaflığıdır.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİ 

- Büyük Hun İmparatorluğu (MÖ 220-MS 216)

- Göktürk Kağanlığı (552-743): “Türk” adını resmi devlet adı olarak kullanan ilk Türk devletidir. Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.

- Uygur Devleti (744-840)

- Diğer önemli devletler: Avrupa Hun İmparatorluğu, Ak Hun İmparatorluğu, Avar İmparatorluğu, Hazar Kağanlığı ve Türgişler

İslamiyet sonrası ve ortaçağ Türk devletleri:

Karahanlılar (840-1212); Gazneliler (963- 1186); Büyük Selçuklu İmparatorluğu (1040- 1157); Harzemşahlar; Altın Orda Devleti; Timur İmparatorluğu;

Anadolu Selçuklu Devleti (1075-1308); Osmanlı İmparatorluğu (1299-1922)

Türkiye Cumhuriyeti (1923)

Günümüzdeki bağımsız Türk devletleri: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.