Papież o wojnach, aborcji i eutanazji. Mocne słowa padły w Paryżu

Po przylocie do Paryża papież rozmawiał z prezydentem Emmanuelem Macronem w Pałacu Elizejskim. 

Wystąpień papieża i prezydenta Francji słuchało około 500 osób – przedstawiciele władz państwowych, duchowieństwa, dyplomaci, osobistości ze świata kultury i sportu, a także osoby uczestniczące w odbudowie katedry Notre Dame po pożarze.

Macron: Laickość nie jest negacją religii

Leon XIV zauważył, że „blask wybitnych francuskich umysłów, których przedstawiciele byli zarazem wielkimi katolikami, podkreśla, jak bardzo nauka, sztuka, literatura i filozofia mogą służyć dobru ludzkości, jeśli ukierunkowane są na poszukiwanie piękna, dobra i prawdy, aby świat miał życie”.

W ten sposób papież nawiązał do hasła swojej wizyty: „Aby świat miał życie”.

Prezydent Macron, zabierając głos przed wystąpieniem papieża, zaznaczył, że dla wielu obywateli jego wizyta jest powodem do nadziei.

Wskazał na to, że zarówno chrześcijaństwo, jak i judaizm oraz islam są dziś ofiarą nasilonych działań wymierzonych przeciwko osobom bądź obiektom z powodu ich religii. Zapewnił, że Francja będzie chronić obiekty kultu.

Wyraził przekonanie, że osobom różnych wyznań – katolicyzmu, judaizmu, islamu, protestantyzmu, prawosławia - nie może być obojętne dążenie do pokoju, które jest „walką o dobro wspólne”.

Kiedy Republika zadecydowała ponad 120 lat temu o oddzieleniu Kościoła od państwa, dała kształt francuskiej laickości, która nie jest wcale negacją religii – oświadczył Macron.

„Abyśmy nie zatracili naszego człowieczeństwa pośród raju maszyn”

Leon XIV wyraził uznanie dla zaangażowania wielu instytucji w odbudowę paryskiej katedry Notre-Dame po pożarze w 2019 roku i podziękował prezydentowi Macronowi za szczególną uwagę, jaką temu poświęcał.

Papież przypomniał, że Francja jest krajem o bogatych korzeniach chrześcijańskich, który wniósł w dzieje świata takie osiągnięcia, jak uznanie praw człowieka oraz wolności religijnej.

Wolność, równość i braterstwo nie są jedynie słowami wyrytymi na fasadach budynków publicznych, lecz wskazują na uniwersalne wymogi etyczne, które także w orędziu Ewangelii znajdują niewyczerpane źródło inspiracji i urzeczywistnienia - powiedział.

Leon XIV stwierdził również, że „kwestia poszanowania godności człowieka oraz podstawowych praw i wolności, które wynikają z ludzkiej natury, pojawia się w każdej epoce i powinna towarzyszyć przemianom społecznym oraz postępowi technicznemu”.

Jak zauważył, jest to szczególnie ważne w epoce sztucznej inteligencji po to, jak dodał, „abyśmy nie zatracili naszego człowieczeństwa pośród raju maszyn, który wkracza w nasze codzienne życie i coraz silniej na nie wpływa”.

Dlatego - jego zdaniem - potrzebna jest umiejętność rozeznania etycznego, by rozpoznać to, co jest moralnie dobre.

Laickość nie polega na wykluczaniu religii

Papież stwierdził, że „prawdziwie wolne społeczeństwo nie narzuca jednolitości, ale chroni różnorodność sumień, zapobiegając tendencjom autorytarnym i promując dialog etyczny, który wzbogaca tkankę społeczną”.

Leon XIV mówił o potrzebie „odnowionego braterstwa, które wymaga uczenia się bezwarunkowego przyjmowania życia, otaczania z czułością ludzkiej kruchości, towarzyszenia z szacunkiem i we wzajemnym zaufaniu na każdym etapie życia”.

Dlatego ponownie stanowczo powtarzamy, że ochrona prawa do życia stanowi nieodzowny fundament wszystkich innych praw człowieka - dodał.

Papież odnotował, że istnieje pokusa, by oczekiwać od nauki rozwiązania wszystkich problemów i ukojenia każdego cierpienia. Ostrzegł, że „często jednak grozi nam uleganie złudzeniu”.

Z niepokojem dostrzegam niekiedy we współczesnych społeczeństwach tendencje, które grożą sprowadzeniem nauki i technologii do dochodowych przedsięwzięć, sprzyjających manipulacjom genetycznym, macierzyństwu zastępczemu, handlowi organami czy oferowaniu zaplanowanej śmierci - powiedział.

Nie zapominajmy, że wzajemny szacunek i ochrona życia każdego człowieka są odpowiedzialnością każdego z nas i nas wszystkich - stwierdził papież w kraju, którego prezydent podpisał przyjętą przez parlament ustawę o pomocy w umieraniu.

Do Konstytucji Francji w 2024 roku wpisano prawo do aborcji.

W coraz bardziej zsekularyzowanej Francji Leon XIV oświadczył, że właściwie pojmowana laickość nie polega na wykluczaniu religii z przestrzeni publicznej czy z edukacji i wychowania.

Jak zaznaczył, państwo i instytucje religijne powinny prowadzić ze sobą dialog i łączyć siły w służbie dobru wspólnemu.

Francja i dzieło pokoju

Mówiąc o wojnach na świecie, papież podkreślił: 

Nie możemy pozostawać obojętni wobec tak wielkiego cierpienia, które rani ludzką godność i woła do Boga o sprawiedliwość. Powaga tych sytuacji powinna poruszyć nasze sumienia i wzywa każdego, gdziekolwiek się znajduje, do prawdziwego nawrócenia serca i zmiany postawy.

Zachęcam was, abyście nigdy nie godzili się z perspektywą wojny, uznając ją za „nieuniknioną”, lecz niestrudzenie zabiegali o dialog i dyplomację, aby chronić pokojowe społeczeństwa, szanujące godność oraz prawa osób i narodów. W obliczu szczęku oręża i wielorakich kryzysów, które wstrząsają naszym światem, powołaniem Francji jest pozostać niestrudzonym budowniczym pokoju i multilateralizmu, zwłaszcza w naszej drogiej Europie - oświadczył papież.

Dodał: Oby Francja, wierna swoim wartościom, wytyczała drogę pokoju nieuzbrojonego i rozbrajającego oraz odpowiedzialnie wnosiła swój niezastąpiony wkład w dzieło pokoju.

Papież w Notre-Dame

W piątkowe popołudnie Leon XIV jako pierwszy papież odwiedził paryską katedrę Notre-Dame, odbudowaną po pożarze w 2019 roku. 

Na trasie przejazdu papieża w papamobile z siedziby UNESCO do katedry pozdrawiały go tysiące ludzi zgromadzonych na paryskich ulicach. Tłumy zebrały się też przed katedrą. Władze lokalne podały, że na trasie przejazdu papamobile i wokół katedry zgromadziło się około 300 tys. osób. Wewnątrz było około 8 tys. osób.

Na początku homilii papież nawiązał do katastrofalnego pożaru: Minęło siedem lat, odkąd cały świat, wstrzymując oddech, patrzył, jak tę katedrę trawi straszliwy pożar. Już wtedy wznosiliśmy oczy, zatrwożeni i świadomi ludzkiej bezsilności wobec tego, czego nie sposób przewidzieć. Ból ten nie był jedynie bólem katolików ani wyłącznie ludzi wierzących. W tamtej dramatycznej godzinie uświadomiliśmy sobie, że Notre-Dame jest czymś więcej niż zabytkiem.

Powszechne zaangażowanie w jej odbudowę, a dziś wspaniałość osiągniętego rezultatu ukazują, że właśnie w tym miejscu bije serce narodu, że znajdujemy się w żywym centrum cywilizacji, gdzie przeszłość spotyka się z przyszłością, a niebo z ziemią - dodał papież w katedrze, której odbudowa kosztowała ponad 700 mln euro.

Notre-Dame została ponownie otwarta w grudniu 2025 roku.

Leon XIV podkreślił: Przywracając to miejsce całej ludzkości, dobrze zrozumiano, jak bardzo każdy, kto je odwiedza, może pozwolić, by odrodziło go to, co widzi, słyszy i czego doświadcza. Instytucje publiczne, kościelne i prywatne zaangażowane w odnowienie Notre-Dame, każda poprzez właściwy sobie wkład, przyczyniły się w ten sposób do ponownego ożywienia dróg kulturowych, egzystencjalnych i duchowych, które odsłania ta katedra.

Zwracając się do duchowieństwa, zaznaczył, że wspólnota chrześcijańska nie jest schronieniem, do którego można się wycofać, aby odgrodzić się od swojej epoki.

Przeciwnie, na wzór dawnych katedr otwiera się ona dla wszystkich jako przestrzeń przyjęcia, szacunku, objawienia i sensu. Na tym właśnie polega siła żywego Kościoła: przyjmować ludzi z peryferii, którzy już są w jego sercu; przyjmować tego, kto jest daleko, choć w rzeczywistości jest już blisko; przyjmować obcego, w którego osobie Chrystus już puka do drzwi - wyjaśnił.

Jako zadanie chrześcijan wskazał demaskowanie niesprawiedliwych mechanizmów władzy oraz stanie na straży "zalążków sprawiedliwości i pokoju".