Co robić, gdy padają strzały? Były policjant wyjaśnia

Sześć ofiar śmiertelnych i 16 osób rannych – to bilans zamachu, do którego doszło w sobotę w okolicach krakowskiego rynku. Michał Oksiński – 24-letni sprawca – zmarł w wyniku odniesionych ran nad ranem w poniedziałek.

Sobotnie zdarzenie było pierwszym tego typu w historii Polski, w którym uzbrojony strzelec, jadąc samochodem, strzelał do przypadkowych ludzi znajdujących się w niewłaściwym miejscu, w niewłaściwym czasie. – Łącznie w Krakowie zostało oddanych co najmniej kilkadziesiąt strzałów, być może nawet kilkaset; dokładna liczba będzie znana po przeanalizowaniu dokumentacji, którą policjanci i prokuratorzy zbierali – powiedział w poniedziałek rzecznik Prokuratury Krajowej prok. Przemysław Nowak.

W sieci natychmiast pojawiło się wiele nagrań pokazujących pierwsze chwile, gdy na rynku wybucha panika, a w jej tle słychać jeszcze oddawane strzały. Na te właśnie nagrania zwraca w pierwszej kolejności uwagę Andrzej Idzikowski, ekspert ds. bezpieczeństwa, który w rozmowie z Wirtualną Polską analizuje sytuację i wskazuje na czekającą nas lekcję z Krakowa.

Obrazy zarejestrowane przez świadków ujawniły szereg skrajnie niebezpiecznych zachowań – wylicza wieloletni instruktor strzelectwa, były policjant. Wśród takich zachowań wymienia m.in. świadków zdarzenia, którzy, stojąc za szklanymi witrynami, nagrywali wymianę ognia telefonami, czy osoby, które na dźwięk pierwszych strzałów – zamiast uciekać – biegły w kierunku zdarzenia.

– Porażające i absolutnie niezrozumiałe było dla mnie zachowanie osób, które widząc policję, radiowozy i słysząc strzały, biegły w tamtą stronę z telefonami w ręku. To wynika z faktu, że przez lata nie mieliśmy takich zdarzeń i ludzie po prostu nie byli świadomi poziomu zagrożenia z broni palnej – podkreśla w rozmowie z Wirtualną Polską Andrzej Idzikowski.

Uciekaj albo padnij na ziemię

Co robić zatem w takich sytuacjach? Odpowiedź zależy od miejsca, w którym się znajdujemy.

Jak powinien zachować się człowiek, gdy w jego otoczeniu padają strzały? Idzikowski wskazuje na dwie podstawowe procedury, zależne od otoczenia.

– Jeśli istnieje możliwość ucieczki, należy natychmiast, bez zastanowienia oddalić się z miejsca zdarzenia. Biegniemy w stronę przeciwną do odgłosów ognia – mówi.

Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy znajdujemy się na otwartej przestrzeni, bez możliwości natychmiastowego ukrycia się za twardą osłoną, taką jak betonowy mur czy krawężnik.

– Jeśli jesteś sam na otwartej przestrzeni i nie masz dokąd uciekać, połóż się płasko na ziemi, najlepiej wykorzystując zagłębienie terenu lub krawężnik. Dla aktywnego strzelca stajesz się wtedy celem neutralnym. Taki napastnik szuka celów ruchomych i nie będzie marnował amunicji, by strzelać do leżącego, nieruchomego człowieka. To prosta zasada, ale stosuje się ją tylko wtedy, gdy ucieczka jest niemożliwa – wyjaśnia były policjant.

Co zrobić, jeśli znajdujemy się wewnątrz jakiegoś pomieszczenia? Wtedy należy natychmiast zejść poniżej linii okien, schować się za masywnymi przeszkodami i zablokować drzwi.

"Nie straszyć, lecz troszczyć się o dzieci"

Zdaniem Idzikowskiego w Polsce musi nastąpić głęboka zmiana w podejściu do edukacji z zakresu bezpieczeństwa. Przez lata unikano wprowadzania systemowych szkoleń w szkołach czy gminach pod pretekstem "niestraszenia dzieci" i "niewywoływania niepotrzebnej paniki".

– Musimy zmienić ten sposób myślenia. To nie jest żadne straszenie dzieci ani społeczeństwa. To jest wyraz troski o naszych najbliższych. Świat się zmienia, a zagrożenia, które dotąd oglądaliśmy wyłącznie na filmach z USA czy Europy Zachodniej, przywędrowały do nas. Dzieci od szkoły podstawowej powinny wiedzieć, jak zareagować na polecenie nauczyciela, jak zachować się w przypadku wtargnięcia napastnika i gdzie szukać schronienia – przekonuje rozmówca Wirtualnej Polski.

Ekspert wskazuje, że organizacja takich szkoleń na poziomie lokalnym nie wymaga potężnych nakładów finansowych. W niemal każdej gminie znajdują się osoby, które mają niezbędne doświadczenie w tych kwestiach i mogłyby się nim podzielić.

Wyposażenie służb i miejskie zapory

Tragiczne wydarzenia pokazały również potrzebę zmian po stronie instytucji państwowych. Testem, który czeka władze, mogą być np. nadchodzące jarmarki bożonarodzeniowe. Ekspert wskazuje, że tego typu zgromadzenia powinny zostać zabezpieczone ciężkimi, betonowymi barierami antywjazdowymi, uniemożliwiającymi wjazd pojazdu w tłum.

Zmiany muszą objąć także wyposażenie podstawowych patroli policyjnych. Co na myśli ma Idzikowski? W ocenie zmiany powinny dotknąć wyposażenia, którego funkcjonariusze mogą użyć w razie konieczności, a które powinno znajdować się w radiowozie. Co to takiego? – Wzorem USA, radiowozy powinny mieć zamontowane uchwyty na broń długą. Powinny mieć także pancerne drzwi, za którymi funkcjonariusze mogliby się w razie potrzeby schować – dodaje. Na wyposażeniu radiowozów powinny znajdować się także osłony balistyczne dostępne bezpośrednio dla funkcjonariuszy.

– Ograniczenia i zakazy działają tylko na tych, którzy chcą ich przestrzegać. Jeśli ktoś zdeterminowany postanowi dokonać zamachu, papierowe zakazy go nie zatrzymają. Zamiast skupiać się wyłącznie na zakazach posiadania broni, musimy jako społeczeństwo zmienić sposób myślenia, wyciągnąć wnioski z popełnionych błędów i przygotować się na nowe wyzwania – podsumowuje Andrzej Idzikowski w rozmowie z Wirtualną Polską.