Felle kritiek in Israël op Gaza-docu, minister wil nationaliteit makers intrekken
Lennard Swolfs
correspondent Israël en Palestijnse Gebieden
Lennard Swolfs
correspondent Israël en Palestijnse Gebieden
De nieuwe documentaire NAZA levert flinke kritiek op vanuit Israël. In de film vertellen Israëlische militairen anoniem over het toestaan van grote aantallen burgerslachtoffers bij Israëlische aanvallen op Gaza. De minister van Cultuur en Sport Miki Zohar wil de Israëlische regisseurs hun nationaliteit ontnemen. Inmiddels hebben ook het leger en politici fel gereageerd.
In de documentaire spreken de Israëlische regisseurs Yuval Abraham en Rachel Szor met 24 anonieme klokkenluiders uit het Israëlische leger en de inlichtingendiensten. Ze vertellen onder andere hoe kunstmatige intelligentie ingezet wordt bij de bombardementen in Gaza.
NAZA is een afgeleide van de Hebreeuwse term nezek agavi, die nevenschade betekent. De Israëlische inlichtingendienst gebruikt die om aan te geven hoeveel burgerslachtoffers men verwacht bij een luchtaanval op Gaza. De scènes zijn in het diepste geheim bij nacht gedraaid op daken in Tel Aviv. In één van de interviews beweert een bron dat er toestemming was gegeven om 500 burgers te doden om één Hamas-militant uit te schakelen.
De makers van de documentaire laten in een verklaring weten dat ze deze film hebben gemaakt "vanuit een gevoel van plichtsbesef om onze positie als Israëliërs te benutten om de systemen te onderzoeken die schuilgaan achter de massale doding van Palestijnse burgers, waarvoor ons land verantwoordelijk is".
Felle kritiek
In Israël kan de nieuwe documentaire rekenen op felle kritiek. Cultuurminister Miki Zohar noemt de documentaire "verwerpelijk" en spreekt van "verraad". Hij dreigde gisteren om het staatsburgerschap van de twee Israëlische makers in te trekken.
Dat is in Israël juridisch mogelijk, bijvoorbeeld in gevallen van verraad, zware spionage of terrorisme. Minister Zohar heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken vandaag in een brief(opent in nieuw venster) gevraagd te onderzoeken of de nationaliteit van de makers van de documentaire kan worden ingetrokken.
Oppositieleider Naftali Bennett schrijft(opent in nieuw venster) op X dat het een "afschuwelijke bloedlaster tegen onze zonen en dochters is". Ook voormalig minister van Defensie en oppositiekandidaat Avigdor Liebermann reageert fel en noemt(opent in nieuw venster) de regisseurs "Israëlhaters".
Het Israëlische leger verwerpt alle beschuldigingen. De woordvoerder roept de makers op om de documentaire in zijn geheel te kunnen bekijken, zodat het leger kan ingaan op de beschuldigingen.
In een eerdere verklaring schrijft(opent in nieuw venster) het leger: "Volgens de publicaties is de film gebaseerd op anonieme getuigenissen van mensen wier identiteit niet kan worden geverifieerd. Het is bijvoorbeeld niet vast te stellen of zij daadwerkelijk in het Israëlische leger hebben gediend, in welke functie, of dat zij betrokken waren bij de zaken waarover de beschuldigingen worden geuit."
Staande ovatie
De film ging afgelopen donderdag in première op het filmfestival in Venetië en kon rekenen op een staande ovatie van 25 minuten.
De documentaire ontving afgelopen zaterdag de Special Jury Prize:
Juryvoorzitter Maggie Gyllenhaal prees de film om zijn enorme moed en intelligentie en zei dat de film op een bijzondere manier laat zien hoe een systeem werkt.
De Israëlische makers Yuval Abraham en Rachel Szor maakten ook deel uit van het team achter de documentaire No Other Land, over de verdrijving van Palestijnen door Israël op de bezette Westelijke Jordaanoever. Die film werd vorig jaar bekroond met een Oscar.
Eerdere getuigenissen
Het is niet voor het eerst dat dit soort getuigenissen naar buiten komen. In april 2024 berichtte(opent in nieuw venster) het Israëlisch-Palestijnse online tijdschrift +972 Magazine over hoe het Israëlische leger kunstmatige intelligentie inzet om te selecteren welke personen doelwit zijn bij bombardementen in Gaza, met weinig menselijk toezicht.
Ook toen sprak het Israëlische leger van valse beschuldigingen. In een verklaring(opent in nieuw venster) sprak het leger destijds over "simpelweg een database" met beschikbare informatie over gewapende militanten. Volgens het leger zou er geen lijst bestaan van bevestigde militanten die mogen worden aangevallen.
De Amerikaanse krant The New York Times publiceerde eind 2024(opent in nieuw venster) een onderzoek waaruit blijkt dat Israëlische commandanten in de eerste weken van de oorlog aanvallen konden uitvoeren waarbij rekening werd gehouden met maximaal twintig mogelijke burgerslachtoffers. In enkele gevallen ging het zelfs om meer dan 100 mogelijke burgerslachtoffers.
De krant baseerde zich daarbij op militaire documenten en gesprekken met Israëlische militairen. Het Israëlische leger bevestigde aan de krant dat het de gevechtsregels had veranderd, maar zei dat zulke aantallen niet automatisch waren toegestaan en dat iedere aanval afzonderlijk op proportionaliteit werd beoordeeld.
Israëlische minister kondigt plannen aan voor nieuwe nederzettingen in Gaza
Extreemrechtse Israëlische minister Ben-Gvir wil dagelijks tientallen Palestijnen doden
Hoe minister Ben-Gvir premier Netanyahu steeds verder naar rechts trekt
Zeker 15 doden in Gaza na Israëlische bombardementen, ondanks staakt-het-vuren
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.